ایلنا   |  فرهنگی  |  

مویه‌ای باستانی با عمری هزاران ساله+اجراهایی از مقام «چمر» یا «چمری»

«چمری» از مقام‌‌های ویژه سوگواری‌ها و عزاداری‌ها در استان‌های لرستان، کرمانشاه و ایلام است که البته در لرستان بیشتر مورد توجه است. باید گفت «چمری» صرفا یک مقام‌سازی یا آوازی نیست بلکه نوعی آیین تشییع است.

مویه‌ای باستانی با عمری هزاران ساله+اجراهایی از مقام «چمر» یا «چمری»

«چمری» از مقام‌‌های ویژه سوگواری‌ها و عزاداری‌ها در استان‌های لرستان، کرمانشاه و ایلام است که البته در لرستان بیشتر مورد توجه است. باید گفت «چمری» صرفا یک مقام‌سازی یا آوازی نیست بلکه نوعی آیین تشییع است.

به گزارش خبرنگار ایلنا، یکی از روش‌های موثر در معرفی و شناساندن انواع موسیقی‌ها در نواحی مختلف تولید و انتشار آثار محلی و فولکوریک توسط رسانه‌ها است. شاید بتوان با نشر و بازنشر آثار و مقام‌های مهم هر منطقه و ارائه توضیحاتی جامع و درست درباره آن‌ها، اتفاقاتی ولو کوچک را برای آگاهی‌بخشی مخاطبان نسل‌های مختلف رقم زد. بی‌شک موسیقی مناطق مختلف ایران تا آن حد متنوع هست که سال‌های سال‌های به قطعات و مقام‌های آن‌ها پرداخته شود، بی‌آنکه تکراری وجود داشته باشد و مخاطبان احساس ملال کنند.

در میان مناطق مختلف کشور استان لرستان موسیقی منحصر به خود را دارد. قدمت موسیقی لرستان به هزاره چهارم پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد. آنچه در منطقه لرستان کشف شده طرح سازها روی ظروف نقره است که پیشینه آن‌ها به دوره ساسانی می‌رسد.

سازهایی که امروزه در لرستان کاربرد دارند عبارتند از سرنا، دوزله، کمانچه، تنبور، تنبک و دهل است. موسیقی لرستان به دو دسته کلی «آوازی» و «سازی» تقسیم‌بندی می‌شود.

موسیقی «آوازی» و «سازی» در لرستان

موسیقی «آوازی» یا «کلامی» در لرستان و شهرهای توابع آن قدمت بسیاری دارد. این نوع موسیقی بیشتر در مراسم عروسی، سوگواری و فعالیتهای روزمره زندگی عشایر و روستائیان و توسط زنان و برخی موارد نیز توسط مردان اجرا می‌شود. موسیقی آوازی لرستان بر اسای عناوینی که در ادامه می‌آید، دسته‌بندی می‌شوند؛ آوازهای شادمانه (عروسی)، آواهای عاشقانه، کلام‌های دینی یا سروده‌های مذهبی، مویه‌ها (سوگواری)، آواهای دلتنگی و غریبی، آوازهای حماسی، آوازهای طنز و هجو، موسیقی آواز کار (ترانه‌های کار).

موسیقی «سازی» با استفاده از سازهای بومی و توسط نوازندگان محلی اجرا می‌شود. مقام‌های این نوع موسیقی عبارتند از: مقام‌های شادی (عروسی)، مقام‌های سوگواری، مقام‌های مذهبی یارسان، مقام‌های حماسی، مقام‌های دلتنگی و عاشقانه.

مویه‌ مداح امیرحسین تکلو؛

هنرمندان مطرح لرستان از گذشته تاکنون چه کسانی هستند؟

هنرمندان درگذشته موسیقی لرستان قطعا نامشان به واسطه آثار ماندگارشان همواره زنده خواهد بود. هنرمندان امروزی لرستان هم با همه کاستی‌ها برای معرفی، ماندگاری و ارتقای موسیقی دیارشان در تلاش و کوششند. اگر بنا به نام بردن از بزرگان و هنرمندان لرستان باشد به دلیل تعدد‌ آنها، قطعأ‌ نام تعدادی از قلم خواهد افتاد. برخی هنرمندانی که ماندگار شده‌اند، بدین قرارند؛ زنده‌یاد حسین فرجی (خواننده)، محمد میرزاوندی (خواننده)، زنده‌یاد همت علی‌سالم (خواننده)، زنده‌یاد شامیرزا مرادی (نوازنده سرنا)، پیرولی کریمی (نوازنده کمانچه، خواننده، آهنگ‌ساز)، زنده‌یاد علیرضا حسین‌خانی (نوازنده کمانچه)، زنده‌یاد رضا مریدی‌دلفان (نوازنده سرنا)، علی‌اکبر شکارچی (آهنگساز و نوازنده کمانچه)، زنده‌یاد رضا سقایی (خواننده)، فرج علی‌پور (نوازنده کمانچه و و بداهه‌نواز موسیقی مقامی لرستان)، ایرج رحمان‌پور (خواننده و ملقب به حنجره زخمی زاگرس)، سیف‌الدین آشتیانی (خواننده)، محمد باجلاوند (خواننده و نوازنده کمانچه) و احسان عبدی‌پور (نوازنده سرنا).

اجرای زیبای «چمری» توسط زنده‌یاد شامیرزا مردای که از رسانه ملی پخش شده است؛

موسیقی لرستان/ چهارمحال بختیاری، لکها و اشتراکات

یکی دیگر  از مواردی که باید به آن اشاره و تاکید شود تشابهات و مشترکاتی است که بین موسیقی لرستان و چهار محال بختیاری وجود دارد، که البته موسیقی لک زبان‌های شهرها و مناطق هم‌جوار  را هم نباید به موسیقی لرستان بی شباهت دانست و قاعدتا نقاط مشترکی هم وجود دارد.

در میان مقام‌های موسیقی لرستان شاید «چمر» یا «چمری» از بقیه جالب توجه‌تر است. «چمری» از مقام‌‌های ویژه سوگواری‌ها و عزاداری‌ها در استان‌های لرستان، کرمانشاه و ایلام است که البته در لرستان بیشتر مورد توجه است. باید گفت «چمری» صرفا یک مقام‌سازی یا آوازی نیست بلکه نوعی آیین تشییع است. خوشبختانه آیین چمری در شهریورماه سال نودو هفت به نام کرمانشاه ثبت ملی شده است.

اجرای «چمری» احسان عبدی‌پور در قالب نماهنگی که دو سال پیش به سیل‌زدگان تقدیم شده است؛

«چمری» یا «چمر» آیین است یا یک مقام موسیقایی؟!

«چمری» را یکی از آیین‌های باستانی ایران می‌دانند، اما مورخان و موسیقی پژوهان نظری جمعی درباره آن ندارند. معنای واژگانی «چمری» نیز  (به معنای کاربردی) یکی از مجهولاتی است که تا به امروز وجود داشته است.

البته واژه «چمری» به لحاظ ادبی بر اساس فرهنگ‌های موجود، ترجمه شده است. «چمری» در «فرهنگ مردوخ» اثر مصور کردی، فارسی عربی تالیف محمد مردوخ کردستانی به معنای؛ دایره، حلقه و دهل عزاست. «چمری» در لغت‌نامه دهخدا نیز به معنای؛ آشکار و ظاهر است. این واژه در فرهنگ عمید نیز به معنای؛ محیط، دایره و هر جیز دایره‌وار است. واژه «چمر» گاه نیز به واژه‌های «چه‌مه‌ره» به معنای چشم‌براه و «چم چمانن» به معنای انحنا و خم کردن هم معنا شده است.

مراسم عزا و اسب سیاهی  با یال‌های شانه کرده! 

در مراسم «چمری» (که در دنیای امروز نسبت به قبل کمتر برگزار می‌شود) میت را پس از شستن و کفن کردن در بین شاخه‌های سبز درخت بید می‌پیچند و آن را به همان شکل در کنار گور قرد درگذشته قرار می‌دهند تا با او دفن شود. مراسم «چمری» معمولا در گورستانی نزدیک چشمه یا رودخانه برگزار می‌شده است.

«چمری» در مراسم عزاداری؛

در گذشته رسم بر این بوده که اسبی سیاه را برای حضور آماده کرده و یالش را شانه می‌زنند و او را به گور میت نزدیک می‌کنند. حین این اتفاق مردان و زنان به زبان محلی به شیون و زاری می‌پردازند که البته زنان در این بخش نقش مهمتری دارند. با نزدیک شدن اسب به گور، مویه و زاری حضار شدت بیشتری می‌گیرد.

توضیحاتی درباره «چمری»: و کتل کردن اسب عزا/ نام اثر و راوی یافت نشد؛

«چمرگاه» کجاست؟ / «بویش‌ها» و «راوکرها» چه کسانی هستند؟ 

عزاداران پیش از برگزاری مراسم با طلوع آفتاب جایگاهی را تعیین می‌کنند که به «چمرگاه» معروف است. با بالا آمدن آفتاب و به نوا در آمدن سرنا و دهل در «چمرگاه»، بستگان و اقوام صاحب عزا دایره‌وار دور هم جمع می‌شوند؛ در حالی که همه آن‌ها سیاه‌پوش هستند. هرکس به نوبه خود براساس وسع مالی، بخشی از مایحتاج مراسم را همراه خود می‌آورد که این مایحتاج معمولا خوراکی است.

اجرای «چمری» توسط یکی از هنرمندان خطه لرستان؛

اول مردان صف بسته و علم‌ها و کتل‌ها را در قسمت‌های مختلف صف جای می‌دهند و زنان انتهای صف مردان قرار می‌گیرند و پارچه‌هایی سیاه را مقابل خود نگه می‌دارند. اجراکنندگان هم در دسته‌های چهار تا شش نفری به بداهه‌خوانی و بداهه‌نوازی در رثای شخص درگذشته می‌پردازند. در آیین مذکور اجراکنندگان به زنان مویه‌خوان، نوازندگان و شاعران محلی دسته‌بندی می‌شوند که به آن‌ها را «بویش‌ها» یا «بیت گوها» و «راوکرها» خطاب می‌کنند. در ادامه مراسم همسرایان، ضمن سرودن همزمان اشعار با همراهی نوازندگان دهل و سرنا، به آرامی حول دایره تشکیل شده از صفوف می‌چرخند و اجرا می‌کنند.

اجرایی دیگر  توسط یکی از نوازندگان خطه لرستان؛

کتل چیست؟ 

در وسط «چمرگاه» سکویی را برپا می‌کنند که معمولا از تیرهای چوبی است. این سکو «کتل» نام دارد و قطار فشنگ، لباس‌های و دیگر وسائلل شخص درگذشته همراه با عکسش روی آن قرار می‌گیرد. این همه ماجرا نیست و عزاداران اسب شخص درگذشته را نیز در حالی که با پارچه مزین شده به مراسم می‌آورند. تفنگ شخص متوفی روی زین اسب قرار داده می‌شود درادامه همسرایان در حالی که می‌خوانند از جلوی صف عبور می‌کنند و با رسیدن به پایان صف به آرامی مسیر رفته را بازمی‌گردند. این کار تکرار می‌شود و مراسم تا نیمروز ادامه می‌یابد.

انتهای پیام/

ایران عشایر باستانی 



  اخبار برگزیده
  

به دموکراسی سازمانی در دانشگاه تهران معتقدم/ باید از خرد جمعی استفاده کنیمرییس دانشگاه تهران با بیان اینکه به دموکراسی سازمانی در دانشگاه تهران معتقدم، بر لزوم استفاده از خرد جمعی تاکید کرد.
ایلنا دموکراسی دانشگاه تهران تهران 

  

فوری/ افزایش قیمت خودروهای سایپا و ایران خودرو+ قیمت جدید محصولاتمجوز افزایش قیمت محصولات ایران خودرو و سایپا صادر شد.
اقتصادنیوز افزایش قیمت قیمت سایپا 

  

تمهیدات اورژانس تهران برای آلودگی هوا در میادین پرتردد شهرسرپرست اورژانس تهران از تمهیدات اورژانس تهران برای آلودگی هوا در میادین پر تردد شهر خبر داد.
ایلنا اورژانس تهران آلودگی هوا 

  

تشکیل دولت در سایه از سوی اصلاح‌طلبان، ادعایی بی‌اساس استغلامعلی رجایی گفت: اصلاح طلبان حتی در دولت فراجناحی رئیسی هم که شعار آن داده می شد جایی ندارند. بنابراین من فکر می‌کنم ادعای تشکیل دولت در سایه غیرقابل اثبات است.
نامه نیوز دولت ازدواج سازمان انرژی اتمی 

  

اُمیکرون از دیگر سویه های کروناویروس خطرناکتر نیستمتخصصان آمریکایی و کارشناسان سازمان جهانی بهداشت (WHO) اظهار داشتند: اُمیکرون از دیگر سویه های کروناویروس خطرناکتر نیست.
۵۵ آنلاین بیمارستان ژاپن مصاحبه 

  

همصدایی اصلاح‌طلبان برای ایجاد تغییر در سیاست خارجی!دو روزنامه اصلاح‌طلب «شرق» و «اعتماد» امروز در اقدامی هماهنگ یا شاید هم اتفاقی از لزوما بازنگری و تغییر ریل‌گذاری در سیاست خارجی نوشته‌اند.
فردا اصلاح طلبان سیاست خارجی دولت 

  

اعتراف اسرائیل به گفتن دروغ بزرگی علیه ایرانمردی که ارتش اسرائیل را اداره می کرد معتقد است که خروج آمریکا از برجام برای اسرائیل تأثیر منفی داشت و ایران را از تمامی محدودیت ها رها ساخت و برنامه هسته ای اش را به یک مرحله بسیار پیشرفته رساند. این در حالی بود که خروج آمریکا از برجام به منزله یک پیروزی تاریخی برای اسرائیل و تضمینی برای امنیتش قلمداد می شد...
مثلث ایران ایران و آمریکا دونالد ترامپ 

  

واکنش رئیس بانک مرکزی به قیمت دلار: نه بابا چه خبره!واکنش جالب رئیس‌کل بانک مرکزی به 32هزار تومانی شدن دلار: نه بابا چه خبره!
مستقل‌آنلاین بانک مرکزی بانک قیمت 

  

واکسن نزده ها بخوانند!در ترددهای شخصی افرادی که دو دُز واکسن را نزده باشند و بخواهند به شهر‌های قرمز یا نارنجی کرونایی سفر کنند، مشمول جریمه یک میلیون تومانی خواهند شد. تردد واکسن نزده ها به شهر‌های زرد هم جریمه 500 هزار تومانی به همراه دارد.
مستقل‌آنلاین دلار سفر 

  

آیت الله مکارم: نظام آموزشی باید شیعی و اسلامی شودآیت الله مکارم شیرازی گفت: دستاوردهای علمای بزرگ شیعه باید در کتب درسی دانش آموزان و دانشگاهیان گنجانده شود.
مستقل‌آنلاین آموزش نجوم حوزه 

  

فوری: پرسپولیس به خودش آمد| جای خالی کاپیتان پر شد؟مدافعان پرسپولیس در غیاب سیدجلال حسینی عملکردی را از خود به نمایش گذاشتند تا در ادامه فصل نگرانی ها در خصوص غیبت های احتمالی کاپیتان اول سرخ ها کمتر از قبل باشد.
خانه فوتبال پرسپولیس بهاره رهنما محمدرضا گلزار 

  

اعضای کمیسیون امنیت ملی مجلس با وزیر خارجه دیدار می‌کننداین دیدار در روز جاری و در محل وزارت امور خارجه برگزار می شود.
مثلث مجلس شورای اسلامی کتایون ریاحی یارانه 

  

منشا ضعف‌ها در اداره شهر دوره چهارم شوراست/ "فساد" نتیجه نظارت حداقلی شوراییان استعضو اسبق شورای شهر تهران گفت: در فرهنگ مدیریتی هر کسی که بر سرکاری منصوب می‌شود و قدرت را به دست می‌گیرد، برای عملکرد مثبت و برنامه‌های مدیریتی گذشتگان اهمیتی قائل نبوده و نوعا به دنبال اِعمال نظرات شخصی و یا جناحی خودشان است.
ایلنا درآمد شورای شهر تهران تهران 

  

حاکمیت تحمل خود را در برابر اعتراضات معیشتی مردم بالا ببرد/ خودمان را فریب ندهیم/ وضعیت اقتصادی‌ هیچ کشوری با وجود تحریم‌ها، گل و بلبل نشده استقائم مقام حزب اعتماد ملی درباره علت افزایش اعتراض معیشتی مردم گفت: قبل از انتخابات رقبای اصلاح‌طلبان و حتی خود رئیس‌جمهور ‌گفتند سرنوشت معیشت مردم را به تحریم‌ها گره نمی‌زنیم. اما حالا آفتاب آمد دلیل آفتاب، می‌بینیم که سرنوشت همه چیز به تحریم‌ها گره خورده است. آیا می‌توان کشوری را به شهادت آورد که درگیر تحریم باشد ولی وضعیت اقتصادی‌اش گل و بلبل باشد؟
ایلنا ایران اصلاح طلبان بابک زنجانی 

  

قالیباف: شفافیت کل نظام باید از مجلس آغاز شودنماینده مردم تبریز در مجلس جزئیات جلسه غیر علنی صبح امروز مجلس درباره طرح شفافیت آرای نمایندگان را تشریح کرد.
فردا مجلس شورای اسلامی تبریز دولت 

  اخبار داغ
  

سیگنال مهم به بورس بازان /خریداران محتاط شدنداقتصادنیوز: با وجود سیگنال های مثبت در روز پایانی بازار سهام، خریداران همچنان با احتیاط نظاره گر بازار هستند.
اقتصادنیوز سهام 

  

تیک عصبی قاضی زاده هاشمی در برابر یک سوال جنجالی/ رئیس جمهور نمی خواهد مشکل بورس حل شود؟!7 ماه قبل بود که «سید امیرحسین قاضی زاده هاشمی» چشم در چشم میلیون‌ها مالباخته‌ی بورس، به آنان وعده داد که «سه روزه» مشکل بورس را حل خواهد کرد.
اقتصادنیوز رئیس جمهور ماه 

  

از بورس چه خبر؟بازار بورس درهفته جاری صعودی کج دار و مریز را تجربه کرد؛ به طوری که شاخص کل بورس تنها توانست نسبت به هفته قبل 0.69 درصد افزایش یابد. این در حالی است که شاخص کل با معیار هم وزن نسبت به هفته قبل کاهشی باقی ماند.
نامه نیوز ایران خودرو خودرو وزن 

  

بیل گیتس زمان پایان کرونا را پیش بینی کرد!بیل گیتس میلیاردر آمریکایی و صاحب شرکت معروف مایکروسافت در صفحه مجازی خود با انتشار یک یادداشت پایان کرونا را پیشبینی کرد!
گسترش بیل گیتس مایکروسافت تولید 

  

قیمت دلار، یورو و درهم در بازار امروز پنجشنبه 1400/09/18قیمت دلار و قیمت درهم امروز رشد را تجربه کرد.
اقتصادنیوز قیمت دلار یورو 

  

پیش بینی های مهم و اساسی از قیمت دلار در بازارقیمت دلار در معاملات پشت خطی شب گذشته نزولی شد.
گسترش وین دولت قیمت 

  

قیمت سکه امامی امروز پنجشنبه 1400/09/18قیمت سکه امامی در بازار امروز 20 هزار تومان ارزان شد.
اقتصادنیوز قیمت 

  

آلودگی هوا، کرونا را افزایش می دهدمعاون فنی مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت گفت: متاسفانه در همه شرایط باید جامعه را به انجام ورزش و تحرکات بدنی توصیه کنیم اما در شرایط آلودگی هوا، تقاضا داریم که افراد تا حد امکان از تردد در فضای باز که آنها را بیشتر در معرض آلاینده های هوا قرار می دهد، خودداری کنند.
برنا آلودگی هوا سلامت ورزش 

  

شیوع دوباره کرونا در چین / تردید در مورد تاثیر واکسن‌های چینیبا شیوع دوباره کرونا در چین، تردید‌ها درباره ایمنی واکسن‌ چینی بیشترشده است.
مملکت‌آنلاین چین ویروس تولید 

  

تحقق افزایش حداکثر ایمنی در برابر کرونا با تزریق دز سومبر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، ایمنی ناشی از واکسن های کرونا می تواند 6 تا 8 ماه پایدار باشد و بعد از این مدت ایمنی حاصل از واکسن افت نسبی پیدا می کند، برای افزایش حداکثر ایمنی همزمان با ادامه برنامه واکسیناسیون نوبت اول و دوم، باید تزریق دز یادآور (سوم) انجام شود.
۵۵ آنلاین درمان خبرنگار وزارت بهداشت 

  

پیش بینی قیمت دلار در روز مذاکرات ویناقتصادنیوز: قیمت دلار در معاملات پشت خطی شب گذشته نزولی شد.
اقتصادنیوز قیمت دلار وین