پایان عصر پترودلارها در خاورمیانه نزدیک است؟/ بحران کسری بودجه در اقتصاد دولت‌های نفتی خلیج فارس

قیمت‌های کنونی نفت و درآمد حاصل از آن به دلیل وابستگی بودجه این کشورها به نفت خام در بهترین حالت سر به سر خواهند بود، هرچند در بیشتر موارد با چنین میانگینی اقتصادهای منطقه دچار کسری بودجه‌های بزرگی خواهند شد.

پایان عصر پترودلارها در خاورمیانه نزدیک است؟/ بحران کسری بودجه در اقتصاد دولت‌های نفتی خلیج فارس

اعتمادآنلاین| شرکت‌های بزرگ نفتی جهان به لطف قیمت‌های بالاتر نفت خام در گزارش‌های فصلی خود موفق و پرقدرت ظاهر شدند و حتی پیش‌بینی می‌شود بسیاری از سهامداران به فکر بازاندیشی در دیدگاه‌شان نسبت به مساله گذار انرژی باشند. البته همه نیز در این میان خوشحال نیستند؛ چراکه با وجود بهبود چشمگیر بهای طلای سیاه در ماه‌های اخیر، گمان می‌رود تولیدکنندگان خاورمیانه‌ای همچنان در وضعیت قرمز باقی بمانند.

 

به گزارش اعتمادآنلاین، موسسه رتبه‌بندی اعتباری فیچ ریتینگز (Fitch Ratings) در گزارش اخیر خود آورده است، در این میان می‌توان ابوظبی و دوحه را استثناهایی در نظر گرفت که ممکن است مازاد بودجه را برای خود ثبت کنند. با وجود این، سایر اقتصادهای نفتی منطقه کماکان با کسری بودجه دست‌وپنجه نرم خواهند کرد، زیرا قیمت‌ها هنوز برای آنها کافی نیست. فیچ ریتینگز ضمن اینکه پیش‌بینی می‌کند امسال بهای نفت خام برنت به طور متوسط 58 دلار بر بشکه و در درازمدت میانگینی 53 دلاری داشته باشد، می‌نویسد چالش ضرورت اصلاحات مالی عمومی و گسترده در اقتصادهای این منطقه با چنین قیمت‌هایی بیشتر نمود خواهد یافت. قیمت‌های کنونی نفت و درآمد حاصل از آن به دلیل وابستگی بودجه این کشورها به نفت خام در بهترین حالت سر به سر خواهند بود، هرچند در بیشتر موارد با چنین میانگینی اقتصادهای منطقه دچار کسری بودجه‌های بزرگی خواهند شد.

 

 

بحران فراگیر کسری بودجه در خاورمیانه

 

این خبر را می‌توان برای تمام اقتصادهای خلیج فارس ناخوشایند تلقی کرد. به گفته موسسه فیچ، بحرین برای سر به سر کردن بودجه و درآمد نفتی خود به نفت برنت 100 دلاری نیاز دارد و این رقم برای کویت نیز بیش از 80 دلار در هر بشکه  است. عربستان سعودی، به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت خام در خلیج فارس، نیز برای متعادل کردن بودجه خود در سال 2021-2022 به نفت برنت حدوداً 70 دلاری نیاز دارد. البته هیچ کدام از این ارقام نباید تعجب‌آور باشد، چراکه بحران قبلی صنعت نفت نشان داد تنوع اقتصادی برای کشورهای وابسته به طلای سیاه تا چه اندازه دشوار است. در آن زمان دولت‌های نفتی منطقه برای مقابله با بحران بازار نفت مجور به انجام اقدامات ریاضتی شدند و اصلاحاتی که در صدد انجام‌شان بودند، خشم و مخالفت گسترده مردم را برانگیخت. حالا کمتر از پنج سال از آن روزها می‌گذرد و اقتصاد کشورهای حوزه خلیج فارس بار دیگر در همان وضعیت گرفتار شده‌ است. این کشورها باید اقتصاد خود را اصلاح کنند و وابستگی و اتکا به نفت را کاهش دهند، اما برای انجام چنین کاری به درآمد نفتی نیاز دارند. تنها گزینه موجود دیگر ریاضت اقتصادی است که بی‌تردید هیچ دولتی در منطقه دست به چنین ریسکی نمی‌زند.

 

در نتیجه چنین وضعیتی، در حال حاضر اقتصادهای حوزه خلیج فارس همزمان با فروش دارایی‌های خود با مشکل بزرگی دیگری تحت عنوان رشد افسارگسیخته بدهی مواجه هستند. ماه جولای سال گذشته و در اوج نخستین موج همه‌گیری بیماری کووید-19، نهاد اعتبارسنجی اس‌اند‌پی گلوبال ریتینگز (S&P Global Ratings) اعلام کرد که کشورهای عربی حوزه خلیج فارس تا سال 2023 احتمالاً با کسری بودجه‌ای در حدود 490 میلیارد دلار مواجه خواهند شد؛ این تخمین اس‌اند‌پی گلوبال ریتینگز تنها چند روز پس از پیش‌بینی نگران‌کننده صندوق بین‌المللی پول (International Monetary Fund) درباره وضعیت تولیدکنندگان نفت خاورمیانه منتشر شد. صندوق بین‌المللی پول در گزارش خود پیش‌بینی کرده بود که درآمد تولیدکنندگان نفت در خاورمیانه و شمال آفریقا تا پایان سال 2020 می‌تواند تا 270 میلیارد دلار کاهش یابد. در آن زمان یکی از مقامات ارشد صندوق بین‌المللی پول گفت که با توجه به این شرایط، اقتصادهای تولیدکنندگان نفت منطقه خلیج فارس در سال 2020 می‌تواند تا 7.6 درصد کوچک‌تر شود.

 

 

تلاش دولت‌های عربی برای مقابله با بحران

 

البته این پیش‌بینی IMF مربوط به آن زمان بود؛ حالا صندوق بین‌المللی پول چشم‌انداز بسیار روشن‌تری را برای اقتصاد کشورهای حوزه خلیج ترسیم کرده است. این امر به لطف چشم‌انداز ترمیم‌شده و بهبودیافته اقتصاد کل جهان تحقق یافته. به نظر می‌رسد اقتصاد جهانی از آن روزها عبور کرده است و حالا با بهبود جهانی، تقاضا برای نفت خام بار دیگر تحریک شده و این کشورها نیز وضعیت متفاوتی پیدا کرده‌اند. صندوق بین‌المللی پول رشد اقتصادی بین 0.7 درصد برای کویت تا 3.1 درصد را برای امارات متحده عربی پیش‌بینی می‌کند. این نهاد همچنین تخمین زده که اقتصاد عربستان سعودی در سال جاری میلادی رشدی 2.9 درصدی را تجربه کند.

 

چنین رشد اقتصادی‌ای می‌تواند یک تغییر خوشایند در مقایسه با وضعیت ناامیدکننده سال گذشته محسوب شود و به نظر می‌رسد دولت‌های عربی خلیج فارس با اقداماتی که برای حمایت از اقتصاد خود انجام داده‌اند لایق چنین پاداشی باشند. در میان تلاش‌های این دولت‌ها، کاهش هزینه‌ها و کاهش مالیات مهم‌ترین اقداماتی بود که چندان رضایت مردم را جلب نکرد. و البته مهم‌تر از آن سیل انتشار اوراق قرضه از سوی این دولت‌های نفتی بود. اویل پرایس می‌گوید 6 کشور منطقه تا نوامبر سال گذشته حدود 100 میلیارد دلار اوراق قرضه منتشر کردند که رکوردی تاریخی به حساب می‌آید. در واقع این کشورها رکورد قبلی‌شان در زمینه انتشار اوراق قرضه را که در سال 2019 ثبت شده بود تنها یک سال بعد شکستند.

 

اگرچه این تنها راهکار دولت‌های منطقه نبود و آنها از طریق شرکت‌های بزرگ و قدرتمند نفتی دولت خود به فروش دارایی‌ها و واگذاری برخی کسب‌وکارها به بخش خصوصی متوسل شدند. شرکت ملی نفت ابوظبی (The Abu Dhabi National Oil Company)، که غول نفتی شیخ‌نشین ابوظبی محسوب می‌شود و بیشتر با نام مخخفش ادنوک (ADNOC) شناخته می‌شود، در اوایل ماه آوریل اعلام کرد که قصد دارد شاخه حفاری خود را در بورس اوراق بهادار محلی عرضه کند. ابرشرکت نفتی آرامکو سعودی (Saudi Aramco) نیز در اوایل ماه آوریل اعلام کرد طی معامله‌ای به ارزش 12.4 میلیارد دلار، 49 درصد سهام دارایی‌های خط لوله آٰرامکو را به کنسرسیومی با محوریت شرکت آمریکایی گلوبال انرژی پارتنرز (EIG Global Energy Partners) واگذار کرده است.

 

 

برای گذار از نفت به پول نفت نیاز است

 

اما باید به یاد داشت که قیمت‌ها چندان بالاتر نرفته‌اند و این امر کماکان کار را برای اقتصاد کشورهای خلیج فارس دشوارتر کرده است. کاملاً روشن است که این اقتصادها برای آنکه بتوانند به سطحی از تنوع و کاهش وابستگی به نفت دست یابند نیاز به درآمدهای نفتی بالاتری دارند. اما در واقع می‌توان گفت که این امر چرخه معیوبی را در این میان ایجاد کرده است. هرچند تلاش دولت‌های نفتی برای کاهش وابستگی به نفت نیز با موفقیت‌هایی همراه بوده، اما چرخه معیوبی که در این میان به جریان افتاده، تا زمانی که قیمت‌های نفت خام به شدت بهبود نیابند، پابرجا خواهد بود و اقتصاد این کشورها دور باطل خود را ادامه خواهد داد.

 

مشکل این کشورها به همین‌جا ختم نمی‌شود، زیرا احتمال رخداد چنین افزایش قیمتی برای نفت خام بسیار دور از تصور است. خصوصاً در شرایط کنونی که هند، به عنوان سومین خریدار و مصرف‌کننده بزرگ طلای سیاه در جهان، با موج خانمان‌سوزی از بیماری کووید-19 مواجه شده است. در واقع کاهش تقاضای هند و همزمان با آن عرضه بیشتر از سوی اوپک و متحدانش می‌تواند لطمات جدی‌تری به بهای شاخص‌های نفتی وارد کند. تحقق چنین سناریویی به معنای کاهش احتمالی قیمت‌ها خواهد بود که بدترین خبر ممکن برای دولت‌های نفتی خلیج فارس است، چراکه آنها با قیمت‌های کنونی نیز از تامین بودجه خود عاجزند و قیمت‌های پایین‌تر به معنای کسری بودجه بزرگ‌تری است.

 

نتیجه چنین بحرانی شاید منجر به بدهی دولتی بالاتر، فروش بیشتر دارایی‌ها و اقداماتی شود که چندان به مذاق مردم خوش نیاید. دست زدن به چنین اقداماتی از سوی دولت‌ها شاید در کوتاه‌مدت ضروری و البته راهگشا باشد؛ اما در بلندمدت تنها راه چاره مناسب تنوع‌بخشی به اقتصاد این کشورها و کاهش وابستگی به طلای سیاه است. اهمیت این تنوع‌بخشی در شرایط کنونی جهان، که در حال حرکت به سوی گذار انرژی است و تقاضا برای نفت خام به تدریج کاهش می‌یابد، دوچندان می‌شود. البته سوال اصلی شاید این باشد که با پایان یافتن عصر پترودلارها، آیا دولت‌های نفتی خلیج فارس توانایی اجرای برنامه‌های متنوع‌سازی اقتصاد خود در نتیجه‌ی بحران پیش‌آمده را دارند یا خیر؟

 

درآمد خاورمیانه کسری بودجه 



  اخبار برگزیده
  

ویدئو| مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا به کجا رسید؟مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در وین اکنون به کجا رسیده است؟
مثلث ایران ایران و آمریکا وین 

  

کاندیداهایی که برنامه‌های خود را به جبهه اصلاحات ایران ارائه دادند/ جلسه گفت‌و‌گو و ارائه برنامه کاندیداها ادامه داردسخنگوی جبهه اصلاحات ایران گفت: تاکنون آقایان مصطفی تاجزاده، محمود صادقی، مسعود پزشکیان، محمد شریعتمداری، محمد صدر، محسن هاشمی، صادق خرازی، عباس آخوندی و مصطفی کواکبیان و همچنین خانم‌ها شهیندخت مولاوردی و زهرا شجاعی برنامه‌های خود را ارائه و به پرسش‌های اعضای مجمع عمومی پاسخ دادند.
ایلنا ایران صادق خرازی عباس آخوندی 

  

مصوبه جدید شورای نگهبان ، نه شرعی است نه حقوقی و سیاسیعباس عبدی در روزنامه اعتماد نوشت:متنی که از سوی شورای نگهبان ابلاغ شد، اتفاق نادری در تاریخ 42 سال پس از انقلاب بود. به نظرم خودشان نیز خوب می‌دانند که این متن واجد اعتبار حقوقی نیست و به هیچ‌وجه الزام‌آور برای وزارت کشور و هیچ مرجع دیگری نیست. در نتیجه برای توجیه آن به نکاتی اشاره کردند که چیزی جز ادعای فوق را ثابت نمی‌کند.
۵۵ آنلاین شورای نگهبان انتخابات ریاست جمهوری ریاست جمهوری 

  

بررسی تاثیر ردصلاحیت‌های گسترده داوطلبان شوراها بر رفتار انتخاباتی شهروندانعضو شورای عالی استان‌ها معتقد است با ردصلاحیت‌های گسترده کاندیداهای شوراها و خالی ماندن برخی صندلی‌ها در برخی از شهرها، متاسفانه بخشی از مردم عملا در انتخابات شرکت نمی‌کنند و انگیزه مشارکت شهروندان به طور حتم کاهش خواهد یافت.
ایلنا شوراهای شهر خبرنگار شورای نگهبان 

  

اصرار خودروسازان به افزایش بیشتر قیمت خودروبا وجود تصویب افزایش 10 درصدی قیمت کارخانه‌ای خودرو، ظاهراً خودروسازان به افزایش 9 درصدی قیمت محصولاتشان رضایت نداده و در حال نامه نگاری و رایزنی برای آزادسازی قیمت خودرو هستند.
خودروتک خودروسازان بهره وری افزایش قیمت 

  

احمدی‌نژاد: مسئولین خودشان واکسن زده‌اند خیالشان راحت استمن احتمال می‌دهم مسئولین کشور خودشان واکسن زده‌اند. خیالشان راحت است. خیلی نگران مردم نیستند. سوز و گدازی نمی‌بینیم. آدم بگوید روزی 450 نفر فوت می‌کنند، خیلی راحت. هیچ تغییری در روش‌ها و منش‌ها داده نمی‌شود. این امر فضای ذهنی و روحی مردم را سخت می‌کند.
مستقل‌آنلاین احمدی نژاد دولت دهم مترو 

  

جزئیات جدید از ترور سردار سلیمانی/ چه کسانی تلفن حاج قاسم را ردیابی کردند؟سه تیم تک‌تیرانداز خود را در فاصله 500 تا 800 متر دورتر از "منطقه ترور" مستقر کرده بودند، که همان جاده ورودی به فرودگاه بود، و به نحوی قرار گرفته بودند تا هدف خود را هنگام خروج از فرودگاه در یک مثلث احاطه کنند.
اقتصادنیوز سردار سلیمانی تلفن جاده 

  

افشاگری سنگین پرسپولیسی ها علیه زردها+جزئیات بیشترتیم سپاهان در سال 1350 با هدایت محمود یاوری در برابر پرسپولیس قدرتمند آن زمان با نتیجه تحقیرآمیز 6 بر صفر شکست خورد.
خانه فوتبال بهاره رهنما فوتبال بازی 

  

توئیت جدید ظریف: بایدن باید تصمیم بگیردوزیر خارجه کشورمان تصریح کرد: رئیس جمهور بایدن باید تصمیم بگیرد که آیا ایالات متحده به بی‌قانونی ادامه خواهد داد و یا به قانون پایبند می‌شود.
فردا رئیس جمهور وین قانون 

  

اعلام پیش فروش سایپا با شاهین و 4 خودرو دیگر + مبالغ پیش پرداختسایپا برنامه پیش فروش خود به مناسبت عید سعید فطر را اعلام کرد. در این پیش فروش خودرو شاهین و 4 محصول دیگر سایپا عرضه شده است.
خودروتک سایپا خودرو خودروسازان 

  

ظریف روی مین رفتبه جهت بررسی دو مشکل عمده انتخابات یعنی رد صلاحیت‌ها و میزان مشارکت گفتگو کردیم با منصور حقیقت پور فعال سیاسی اصولگرا و نماینده مجلس نهم که مشروح آن را می‌خوانیم:
مستقل‌آنلاین دولت سردار سلیمانی رئیس جمهور 

  

تذکر رهبری به معنای نادیده گرفتن ظرفیت ظریف نیست/ پشت پرده افشای فایل صوتی باید مشخص شود/ جریان رقیب بدنبال ناامیدی اصلاح‌طلبان استیک عضو شورای مرکزی حزب اعتماد ملی گفت: سخنان رهبری درباره برخی از گفته‌های وزیر امورخارجه به معنای این نیست که آقای ظریف مهره سوخته است.
ایلنا محمدجواد ظریف اصلاح طلبان مجلس شورای اسلامی 

  

ظریف شناخته‌شده ترین رقیب جدی جریان اصولگرا است/ اصولگرایان به اجماع نخواهند رسید/ عملکرد شورای نگهبان مشخص می‌کند مشارکت چگونه باشدیک کنشگر سیاسی اصوگرا فضای انتخاباتی جریان‌‌های سیاسی کشور را مورد بررسی قرار داد و میزان مشارکت را وابسته به عملکر شورای نگهبان دانست.
ایلنا اصولگرایان انتخابات ریاست جمهوری ریاست جمهوری 

  

آغاز فروش اقساطی محصولات MVM با پیش پرداخت 30 درصدطرح جدید فروش اقساطی محصولات ام وی ام شرکت مدیران خودرو ویژه ماه اردیبهشت ماه آغاز شد.
خودروتک خودرو ماه ایران 

  

متن عجیب ارسالی به واتس آپ استقلالی‌ها+جزئیات بیشتر را بخوانیداستقلال نماینده پرقدرت کشورمان با اقتدار صدرنشین گروه خود در آسیا شد اما باز هم کادرفنی این تیم، آبی پوشان را ممنوع المصاحبه کرد!
خانه فوتبال مصاحبه کعبه فرهاد مجیدی 

  اخبار داغ
  

غربالگری 247154 نفر و انجام بیش از 48 هزار تست کرونا در مرزهادبیر قرارگاه عملیاتی مقابله با کرونا اقدامات جمعیت هلال احمر در مدیریت، پیشگیری و مقابله با بیماری کرونا، در اجرای مصوبات ستاد ملی مبارزه با کرونا، را تشریح کرد
ایلنا وزارت کشور جمهوری اسلامی ایران وزارت بهداشت 

  

ریزش 15 هزار واحدی شاخص بورس/بازار یک تنه قرمز پوش شدشاخص کل بورس امروز با ریزش 15 هزار واحدی در پایان معاملات امروز به عدد یک میلیون و 151 هزار واحد رسید. شاخص کل هم (وزن): 1207 واحد منفی/ ارزش معاملات: 3438 میلیارد تومان
فردا شاخص وزن 

  

واکاوی نامه فعالان بورسیتعدادی از خبرگان بازارسرمایه و فعالان حرفه‌ای بازار نامه‌نگاری با سران نظام داشتند که فی‌نفسه یک اتفاق خوب و مثبت است و هر چه پیش برویم می‌تواند تبعات بهتری داشته باشد اما در این میان در گفت‌وگویی که با برخی از مدیران بازارداشتیم آنان بر این عقیده بودند که بهتر است فعالان بازارسرمایه در بازار پولی نیز حضور داشته باشند تا بتوانند روی تعیین نرخ بهره تاثیرگذار باشند.
گسترش بازی سازمان خصوصی سازی خصوصی سازی 

  

برگزاری نماز عید سعید فطر طبق مصوبه ستاد ملی کرونا در سراسر کشورمعاون شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه کشور از برگزاری نماز عید سعید فطر طبق مصوبه ابلاغی از ستاد ملی کرونا و با رعایت دقیق دستورالعمل‌های بهداشتی در سراسر کشور خبر داد.
برنا نماز دستورالعمل 

  

اعلام جزئیات جشنواره جهانی فیلم فجر/کرونا بازار فیلم را مجازی کردنشست خبری سی و هشتمین جشنواره جهانی فیلم فجر به دبیری محمدمهدی عسگرپور آغاز شد.
اعتماد موسیقی فیلم ایران سینمای ایران 

  

افزایش بی‌سابقه تعداد مبتلایان کرونا در ژاپنتلویزیون ژاپن روز یکشنبه اعلام کرد: توکیو 1121 مبتلای جدید داشت که برای نخستین بار از اول ماه مه، از سطح هزار نفر فراتر رفته است. تعداد مبتلایان بدحال در پایتخت 71 نفر بود که 2 نفر از روز قبل بیشتر است.
اعتماد ژاپن تلویزیون ماه 

  

خطر سهام عدالت برای بورسنایب رییس کمیسیون اقتصادی مجلس طی گفتگویی اعلام کرد، آیین‌نامه آزاد‌سازی سهام عدالت می‌تواند آینده بورس را متلاطم کند.
گسترش سهام عدالت سهام بورس تهران 

  

قیمت سکه نیم‌ سکه و ربع سکه امروز یکشنبه 1400/02/19بازار امروز شاهد افت قیمت سکه امامی است که به 9,494,000 (نه میلیون و چهارصد و نود و چهار هزار) تومان رسید.
اقتصادنیوز قیمت