گسترش   |  اقتصادی  |  

بانک مرکزی؛ متهم ردیف اول سقوط بورس

عوامل مختلفی برای سقوط سال گذشته شاخص بورس نام برده می‌شود و گروهی از کارشناسان عوامل پولی را علت اصلی سقوط بورس می‌دانند.

بانک مرکزی؛ متهم ردیف اول سقوط بورس

بعد از رشد شتابان شاخص بورس در 5 ماهه نخست سال 1399 و تشویق‌های مکرر مسئولان از جمله شخص رئیس محترم جمهور، رئیس بانک مرکزی، وزیر اقتصاد برای حضور مردم در بورس و جذب سرمایه‌های خرد و کلان مردمی به بازار سرمایه، به ناگاه از اواخر مرداد سال 1399 عوامل مختلفی دست به‌دست هم داد تا شاخص را با افتی حدود 50 درصدی و بسیاری از سبدهای سرمایه‌گذاری مردم را با ضررهای 60 الی 80 درصدی مواجه کند.

بورس چرا سقوط کرد؟

از عوامل مختلفی برای افت شاخص بورس نام برده می‌شود. برخی عدم شفافیت تراکنش‌های حقوقی‌های بزرگ بازار و فقدان رگولاتوری سازمان بورس بر این تراکنش‌ها و رفتارهای حقوقی‌های بزرگ، یا عرضه‌های بدون برنامه‌ریزی سهام عدالت در بازار و در ادامه عدم نظارت بر چگونگی فروش این سهام مردم توسط بانک‌ها و کارگزاری‌ها در بازار را علت ریزش بورس می‌دانند و برخی دیگر نیز مانند آنچه در دومین مناظره میان نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری گذشت، دلایل سیاسی نظیر اختلاف میان وزارت اقتصاد و وزارت نفت را علت سقوط بورس معرفی می‌کنند.

اما گروهی دیگر از کارشناسان علت‌ها و عوامل پولی را علت اصلی سقوط بورس می‌دانند و آدرس درست ریزش شاخص بازار سهام را میرداماد و سیاست‌های پولی بانک مرکزی در حمایت بیجا از مؤسسات اعتباری و نیز عدم حمایت بانک مرکزی از صندوق توسعه بازار، معرفی می‌کنند. موضوعی که وزیر اقتصاد نیز اخیراً به آن اشاره کرد و گفت: «سوء مدیریت در مدیریت نرخ بهره بین بانکی در سال گذشته باعث ریزش بازار سهام شد. اگر نوسانات نرخ بهره بین بانکی با سو مدیریت مواجه نمی‌شد، چشم‌انداز مثبت روند رو به رشد بازار سهام به گونه‌ای بود که می‌توانستیم حتی به بانک مرکزی در هدایت نقدینگی کمک کنیم، چنانچه در مهر و آبان این اتفاق افتاد.»

به گفته دژپسند، «بانک مرکزی برخی مؤسسات اعتباری مشکل‌دار را که زیر نظر گرفته بود، در اسفندماه برای حل مشکل آن مؤسسه، 11 هزار میلیارد تومان اوراق (آن) را خریداری کرد تا مشکلش حل شود اما همین بانک مرکزی حاضر نبود کمتر از 11 هزار میلیارد تومان برای حل مشکل بورس ارز صندوق توسعه را خریداری کند».

در واقع مبتنی بر ادعای وزیر اقتصاد، خرید نابجای اوراق مؤسسات اعتباری مشکل دار توسط بانک مرکزی و به تبع آن تزریق بی‌رویه ذخایر توسط بانک مرکزی به این مؤسسات باعث ایجاد مازاد ذخایر در بازار بین بانکی شد و همین مهم‌ترین علت هجوم غیر طبیعی سرمایه‌ها به سمت بازار سهام است.

علاوه بر این ادعای وزیر اقتصاد لازم است به این نکته مهم هم اشاره شود که کاهش نرخ ذخیره قانونی و تغییر ناگهانی قواعد محاسبه و نگهداشت سپرده قانونی بانک‌ها توسط بانک مرکزی با وجود کاهش تقاضای اعتبار ناشی از همه گیری ویروس کرونا، خود به عنوان یکی دیگر از مهم‌ترین عوامل ایجاد مازاد ذخایر در بازار بین بانکی و به دنبال آن کاهش غیرطبیعی نرخ بهره بین بانکی نام برده می‌شود.

سوم خرداد ماه 1399 در شرایطی که بورس به صورت شتابان به رشد خود که از ابتدای سال شروع شده بود، ادامه می‌داد که در کمال تعجب به ناگاه بخشنامه‌ای از جانب بانک مرکزی به بانک‌ها و مؤسسات اعتباری ابلاغ شد که در آن تأکید شده بود دوره نگهداری سپرده قانونی به 14 روز و نیز امکان استفاده از 30 درصد سپرده قانونی بانک‌ها در حساب‌های جاری شأن فراهم شود. در حالیکه بازار بین بانکی غرق در وفور ذخایر بود، نرخ بهره بین بانکی به شدت سقوط کرده بود و تقاضای اعتبار و تمایل به تسهیلات گیری به دلیل همه گیری کرونا در کمترین مقدار ممکن بود، بنابراین با این بخشنامه ناگهانی و تعجب برانگیز سقوط نرخ بهره بین بانکی شتاب بیشتری گرفت.

همان گونه که پیشتر هم رفتار غلط پولی بانک مرکزی در بهره گیری از ابزارهای سیاست‌های پولی در سال 1399 به عنوان محتمل‌ترین سناریو در بیان علل جهش غیرعادی و به دنبال آن ریزش ناگهانی شاخص بازار سهام توسط اهالی بازار طرح می‌شد، آمار هم نشان می‌دهد در آن ایام تزریق بی‌رویه ذخایر توسط بانک مرکزی چه به علت تبدیل ارزهای صندوق توسعه ملی به ریال بوده باشد، چه ناشی از اقدام مستقل بانک مرکزی برای حمایت از مؤسسات اعتباری مشکل دار و چه به هر علت دیگری از جمله کاهش نرخ ذخیره قانونی توسط بانک مرکزی، در دستور کار ریاست کل بانک مرکزی قرار گرفت و منجر به کاهش ناگهانی نرخ بهره بین بانکی شد.

البته رئیس کل سابق بانک مرکزی معتقد است عدم همکاری وزارت اقتصاد در انتشار به موقع اوراق بدهی جهت پاسخ دهی به مازاد ذخایر و به تبع آن جلوگیری از کاهش غیرعادی نرخ بهره بین بانکی علت اصلی جهش و سپس سقوط غیرعادی بورس است.

لازم به توضیح است که کاهش نرخ بهره بین بانکی مهم‌ترین سیگنال برای اهالی بازار و سرمایه‌گذاران بازار پول و بازار سرمایه محسوب می‌شود که سرمایه‌گذاران بزرگ را کمک می‌کند تا مبتنی بر آن بتوانند از سیاست‌ها و وضعیت اعتباری بازار پول کشور مطلع شوند. زمانیکه نرخ بهره بین بانکی کاهش می‌یابد (همانند آنگونه که در نیمه اول سال 1399 رخ داد و به عددهای بسیاری نازلی در حدود 8 درصد رسید) در واقع بانک مرکزی به سرمایه‌گذاران اینگونه القا می‌کند که قرار است نرخ سود سپرده‌ها سیر نزولی را طی کند بنابراین بانک‌ها گزینه خوبی برای سرمایه‌گذاری نیستند و به این ترتیب نقدینگی را به سمت بازارهای موازی از جمله بازار سرمایه هدایت می‌کند. و بالعکس زمانیکه نرخ بهره بین بانکی افزایش می‌یابد (همانند آنگونه که در نیمه دوم سال 1399 رخ داد و به عددهای بالای 20 درصد رسید) در واقع بانک مرکزی به دنبال القای این سیگنال به سرمایه‌های کلان است که هدایت نقدینگی به سمت بانک‌ها با بازدهی قابل توجهی مواجه خواهد شد، فلذا باعث کوچ نقدینگی از بازار سرمایه و به تبع آن ریزش این بازار خواهد شد.

سه دلیل کاهش نرخ بهره بین بانکی

به طور کلی سه علت برای کاهش ناگهانی نرخ بهره بین بانکی، به دنبال آن تبدیل شبه پول به پول در نظام بانکی، سپس گسیل آن به بازار سهام و در نتیجه رشد جهشی و غیرطبیعی بورس و جذب سرمایه‌های خرد مردم به این بازار ذکر می‌شود که عبارتند از:

1. تزریق ذخایر توسط بانک مرکزی به برخی مؤسسات اعتباری مشکل دار

2. تبدیل بخشهایی از ارزهای بلوکه شده صندوق توسعه ملی به ریال توسط بانک مرکزی

3. کاهش نرخ ذخایر قانونی توسط بانک مرکزی با وجود کاهش تقاضای اعتبار

بنابر این می‌توان گفت که بازی چالش برانگیز بانک مرکزی با نرخ بهره در طول سال 1399 علت ریشه‌ای و اولیه جهش غیر طبیعی و به دنبال آن سقوط ناگهانی بورس است که سایر عوامل مانند اختلافات میان وزیر اقتصاد و وزیر نفت نسبت به عرضه ETF‌ها و نظارت غیرکارآمد سازمان بورس بر رفتار حقوقی‌ها و سایر عوامل همگی علل ثانویه‌ای بودند که اگر متغیرها و ابزارهای پولی توسط بانک مرکزی به درستی مدیریت و کنترل می‌شد، این عوامل ثانویه امکان اثرگذاری به حدی که منجر به سقوط بورس شوند را نداشتند.

گلایه‌هایی که مردم و سهامداران خرد از سیاستگذار پولی کشور یعنی ریاست کل بانک مرکزی در نیمه اول سال 1399 داشتند این بود که نمی‌بایست اولاً با اتخاذ چنین رفتار غیر مسئولانه‌ای در کاهش ناگهانی نرخ بهره بین بانکی که از ابتدا مشخص بود ناپایدار است، ثانیاً با تغییرات ناگهانی و تعجب برانگیز در قواعد سپرده‌های قانونی بانک‌ها در حالیکه با کاهش تقاضای اعتبار ناشی از همه گیری کرونا مواجه بودیم، سرمایه‌های مردمی را به سمت بازار سهام جذب می‌کرد در حالیکه ریاست وقت بانک مرکزی معتقد به وجود حباب در بورس بود، و سپس با افزایش ناگهانی نرخ بهره بین بانکی با ابزارهای مستقیم پولی مثل افزایش کف کانال نرخ بهره، بورس با ریزش مداوم مواجه شود و به تبع آن بخش زیادی از این سرمایه‌های مردمی از بین برود.

 

منبع: مهر

بانک مرکزی بانک شاخص 



  اخبار برگزیده
  

استان خوزستان در نتیجه انتصاب‌های شما به تابلوی بحران‌های کشور تبدیل شده استنماینده اهواز گفت: علت اینکه در هفته پایانی کار دولت دوازدهم این سوال را مطرح می‌کنم این است که یک پیام جدی به دولت آینده و وزرای آینده بدهیم که ما نمایندگان در کار نظارت اغماض نخواهیم کرد.
ایلنا استیضاح اهواز کار 

  

فرانسه: تعویق مذاکرات امکان احیای برجام را به خطر می‌اندازدسخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه از ایران به خاطر به تعویق افتادن آغاز دور جدید مذاکرات احیای توافق هسته ای انتقاد کرد.
فردا فرانسه ایران ایران و آمریکا 

  

ورود مجلس به ماجرای اعترضات اخیر در چند شهرسخنگوی نشست فراکسیون مستقلین ولایی گفت: جهت بررسی مسائل اجتماعی و اعتراضات اخیر و گرانی‌ها، این فراکسیون خواستار جلسه اختصاصی به صورت علنی یا غیرعلنی در صحن برای بررسی این موضوع شدند.
مثلث وزارت بهداشت رئیس جمهور دولت 

  

توصیه مهم رهبر انقلاب به رئیسی درباره چینش کابینهعضو مجمع تشخیص مصلحت نظام از توصیه رهبر انقلاب به ابراهیم رئیسی در چینش کابینه روایت کرد.
۵۵ آنلاین رهبر انقلاب مجمع تشخیص مصلحت نظام محمد حسین صفار هرندی 

  

توضیح درباره سرانجام لایحه "آزادی اجتماعات و راهپیمایی‌ها"/ دولت‌ها باید علمدار و پیشگام تحقق آزادی‌های گروهی باشنداستاد دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی درباره سرانجام لایحه "آزادی اجتماعات و راهپیمایی‌ها" توضیحاتی را ارائه کرد.
ایلنا وزارت کشور شورای نگهبان نیروی انتظامی 

  

خبرآنلاین/ عضو مجمع روحانیون مبارز و وزیر کشور دولت اصلاحات گفت: 200 کشور عضو FATF هستند، چگونه ایران خودش را با 2 کشور کاملا منزوی در عرصه بین الملل ، مقایسه می کند؟!
نامه نیوز ایران تهران اصولگرایان 

  

افشاگری درباره وضعیت زندگی و حقوق مخالفان برجامروزنامه آفتاب یزد به نقل ازفرجی راد سفیر اسبق ایران در بلژیک نوشت: «افرادی که مخالف برجام هستند و ادعاهایی را مطرح می‌کنند حداقلش این است که حقوق خوبی می‌گیرند و زندگی مطلوبی دارند»
اقتصادنیوز روزنامه ایران بلژیک 

  

اعلام خودروهای جایگزین برای دعوتنامه داران پژو 206 صندوقدار، تیپ 5 و تندر 90اگر خودروهایی مانند وانت آریسان ، پژو 206 تیپ 5 ، پژو 206 صندوقدار را ثبت نام کرده بودید باید به فکر تغییر علاقه خود باشید چرا که برنامه ای برای تولید و تحویل این خودروها وجود ندارد و جدول تبدیل این تعهدات از سوی ایران خودرو منتشر شده است.
خودروتک پژو ایران خودرو خودرو 

  

شعار این آقایان حل مشکل معیشت بود اما ببینید دنبال چه طرح‌هایی هستند!مبنای طرح ضد اینترنت مجلس به هیچ وجه «صیانت» نیست. کنترل «مرز دیجیتال» را نباید به نیروهای مسلح بدهند. می خواهید نیروهای مسلح را با مردم درگیر کنید؟! شعار این آقایان حل مشکل معیشت مردم بود اما ببینید دنبال چه طرح هایی هستند.
مستقل‌آنلاین اینترنت اینستاگرام کاربران اینترنت 

  

پای خودروهای دست دوم به لیزینگ باز شداز سال گذشته و به دنبال رشد دو برابری قیمت خودرو، شرکت های لیزینگ اعطای تسهیلات به خودروهای کارکرده را در سطحی وسیع دنبال کرده اند؛ تا پیش از این، تنها خودروهای صفر قابلیت لیزینگ داشت اما امروز خودروهای کارکرده و برخی خودروهای ساخت داخل نیز امکان لیزینگ دارد.
خودروتک خودرو قیمت 

  

برای تایید آزادی نماینده فیفا به ایران می آیدکامرانی‌فر:میزبانی تیم ملی در ورزشگاه آزادی قطعی نشده/2 نفر از فیفا و ای اف سی به ایران می‌آیند
خانه فوتبال ورزشگاه آزادی فیفا ایران 

  

احمدی‌نژاد هورالعظیم را بخاطر اکتشاف نفت خشک کردبه جهت بررسی شرایط فوق گفتگو کردیم با دکتر مهدی قمشی استاد دانشگاه شهید چمران اهواز و رئیس دانشکده مهندسی آب و محیط زیست دانشگاه شهید چمران که مشروح آن را می‌خوانیم‌:
مستقل‌آنلاین احمدی نژاد ایران تهران 

  

اخبار پرسپولیس: خبر خوشحال کننده از اردوگاه سرخ ها + جزئیاتتیم فوتبال پرسپولیس در حالی به مصاف تراکتور تبریز می‌رود که رادوشوویچ، دروازه بان پرسپولیس خواهد بود.
خانه فوتبال پرسپولیس اصفهان فوتبال 

  

ذوالنوری: «روحانی»تنها فردی است که مانع لغو تحریم‌ها بودعضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، گفت:موضع التماس و سازش بود که باعث عدم لغو تحریم ها شد بنابراین دولت آینده حق ندارد این مسیر را ادامه دهد و باید از موضع حکمت، مصلحت و عزت برای مذاکرات ورود کند.
فردا انتخابات ریاست جمهوری سیاست خارجی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی 

  

روحانی: مشکلات خوزستان باید طبق دستور رهبری حل و فصل شودرییس جمهوری با اشاره به بحران کم‌آبی در استان خوزستان گفت: بخشی از مشکلات در این استان کم شده است و حل و فصل مسائل خوزستان طبق دستور دیروز رهبری باید ادامه پیدا کند.
۵۵ آنلاین حسن روحانی استان خوزستان وزارت نیرو 

  اخبار داغ
  

قیمت دلار مرز حساس را شکست/ قیمت سکه به مرز فنی نزدیک شددلار آمریکا مرز حساس را پشت سرگذاشت، اما قیمت دلار متشکل افت کرد، عرضه یورو نسبت به روز گذشته تقریبا دوبرابر شد و در سطوحی قرار گرفت که از 8 تیر تجربه نکرده بود.
اقتصادنیوز قیمت دلار دلار آمریکا 

  

درگذشت میترا گلچین بر اثر کرونامیترا گلچین، مدرس زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران بر اثر ابتلا به کرونا درگذشت.
خبرفوری زبان فارسی وزارت علوم خانواده 

  

واکسیناسیون کرونای افراد بالای 45 سال در کرمان آغاز شددر مرحله جدید واکسیناسیون اقشار مختلف مردم در برابر بیماری کووید 19، گروه‌های سنی 45 سال به بالا در کرمان در حال واکسینه شدن هستند.
۵۵ آنلاین واکسیناسیون استان کرمان 

  

آیا واقعا کرونا موجب آسیب جدی به این عضو بدن می شود؟نتایج مطالعه نشان می دهد که آسیب حاد کلیوی ناشی از کووید 19 مشابه با صدمه به کلیه ناشی از سپسیس است و اختلال عملکرد میتوکندری ممکن است نقش اصلی را در بروز این مشکل داشته باشد.
برنا 

  

نوسانات دلار، صنایع بورسی را به کدام سمت خواهد برد؟کارشناس بازار سرمایه گفت: شرکت‌های فعال در بازار سرمایه در سال مالی 1399 با نرخ تسعیر ارز حدود 18 هزار و 500 تومان به سود‌های فوق العاده‌ای دست یافتند.
اقتصادنیوز دلار سرمایه ارز 

  

کادر فنی و نساجی مازندران آخرین مرحله تست‌گیری کرونا را پشت سر گذاشتند.
ورزش۳ نساجی عکس 

  

اثر زردچوبه در پیشگیری از کرونا اثبات شداستاد گروه تغذیه دانشگاه علوم پزشکی اصفهان برای پیشگیری از کرونا، مصرف گیاهان دارویی مثل زردچوبه، زنجبیل، چایی بِه، دارچین، مصرف یک قاشق چایخوری سیاه دانه و عسل و استفاده از گیاه اکیناسه را توصیه کرد.
۵۵ آنلاین تغذیه استان اصفهان اصفهان 

  

2 رکورد بی سابقه کرونا در ایران /بیماران بدحال رکورد زدندرکوردشکنی های پی در پی ویروس کرونا در کشور، نیمه اول مردادماه را با دو رکورد بی سابقه در این بیماری مواجه کرد. افزایش ابتلا به این ویروس و شیوع افسارگسیخته آن موجب شد تا رشد بیماران بدحال به بیشترین میزان خود در 10 ماه اخیر دست پیدا کند. این شرایط راوی قرمزترین روزهای کرونا در ایران است.
اقتصادنیوز ایران ویروس ماه 

  

با تست مثبت کرونا واکسن نزنیدافراد با تست کرونا مثبت اگر واکسن بزنند، اثر واکسن ضعیف تر در سیستم ایمنی بدن عمل می کند و آنتی بادی که در اثر ابتلا به کرونا در بدن تولید می شود به حداقل می رسد.
۵۵ آنلاین درمان سیستم ایمنی وزارت بهداشت 

  

افراد با تست مثبت کرونا واکسن بزنند؟مسعود مردانی گفت: افرادی که تست کرونای آنها مثبت بوده، تزریق واکسن خود را به تعویق بیاندازند.
اقتصادنیوز 

  

مادر بابک خرمدین درحال زدن واکسن کرونا +عکسمادر بابک خرمدین در محل تزریق واکسن کرونا در زندان زنان - تهران
فردا عکس زندان زنان 

  

قیمت خودرو در بازارامروزبازار امروز خرید و فروش خودرو با وجود رکود معاملات قیمت برخی از خودروها شاهد رشد بوده است.
۵۵ آنلاین قیمت افزایش قیمت خودرو 

  

اظهارات تلخ درباره وضعیت تئاتر در دوران کروناالهام کردا گفت: تنها چاره برون رفت تئاتر از رکود و وضعیت سخت فعلی، این است که دولت تمامی اهالی تئاتر را واکسینه کند.
اقتصادنیوز تئاتر دولت