مهر   |  فرهنگی  |  

باستان شناسان در جستجوی مقبره حسن صباح هستند

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، افسانه های قلعه الموت فراوان است افسانه هایی که مردم محلی آنها را سینه به سینه نقل کرده اند و کتاب خداوند الموت پل آمیر ترجمه ذبیح الله منصوری نیز به آنها دامن زده است؛ حتی دانشگاه کلمبیا هم تصویر بازسازی شده ای از این دژ تاریخی منتشر کرده است اما مورخین و باستان شناسان چیز دیگری می گویند و معتقدند در…

باستان شناسان در جستجوی مقبره حسن صباح هستند

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، افسانه های قلعه الموت فراوان است افسانه هایی که مردم محلی آنها را سینه به سینه نقل کرده اند و کتاب خداوند الموت پل آمیر ترجمه ذبیح الله منصوری نیز به آنها دامن زده است؛ حتی دانشگاه کلمبیا هم تصویر بازسازی شده ای از این دژ تاریخی منتشر کرده است اما مورخین و باستان شناسان چیز دیگری می گویند و معتقدند در الموت به رغم همه زیبایی و ابهتش خبری از بهشت نبوده و تصویر بازسازی شده دانشگاه کلمبیا نیز تخیلی است.

حمیده چوبک، باستان شناسی که از 14 سال پیش تاکنون بر روی الموت کار می کند؛ با صراحت می گوید: اگر به دنبال کتاب هایی برای شناخت درست از قلعه الموت هستید، کتاب جهانگشای جوینی نوشتهٔ عطاملک جوینی یا کتاب تاریخ و عقاید اسماعیلیه ترجمه فریدون بدر را بخوانید.

او با تاکید بر این که حمله مغول به الموت سال ها بعد از فوت حسن صباح اتفاق افتاده است می گوید: حسن صباح در سال 518 هجری قمری فوت کرده است اما مغول ها در سال 554 هجری قمری به الموت حمله کرده اند.

قلعه الموت در زمان اسماعیلیه دوبار ویران شد

این باستان شناس که 14 فصل کاوش در الموت را در کارنامه خود دارد، با استناد به متون تاریخی و کشف دو قطعه کاشی زرین فام می گوید: اسماعیلیان سال ها بعد از حمله مغول و تخریب الموت بار دیگر به این محل باز گشته و در الموت ساکن می شوند.

به گفته چوبک؛ یافته های جدید باستان شناسی در الموت نشان می دهد؛ مغول ها آخرین افرادی نبودند که این قلعه ارزشمند را ویران کردند و احتمالا قبل یا بعد از دوره تیموری نیز برای دومین بار این قلعه مورد حمله قرار گرفته و تخریب شده است.

حالا اما باستان شناس ها به دنبال یافتن مقبره حسن صباح، بنیانگذار فرقه اسماعیلیه در ایران هستند، مقبره ای که در متون آمده است، زیارتگاه پیروانش بوده و جانشینانش هم در نزدیکی او دفن شده اند.

چوبک با اشاره به کاوش های متعدد برای یافتن مقبره حسن صباح در الموت می گوید: متاسفانه تاکنون موفق به کشف این مقبره را نشده ایم اما امیدوارم بتوانم در دوره فعالیتم آن را پیدا کنم هرچند ممکن است این قبرها در طی حملات و ویرانی ها از بین رفته باشند.

مولاسرا یکی از مکان هایی است که با فرضیه احتمال وجود مقبره حسن صباح کاوش شد، محلی که چوبک از ان تحت عنوان یکی از مهمترین یافته های باستان شناسی در یک دهه اخیر نام می برد. این محل در واقع یک گنبدخانه با معماری شبیه به گنبدخانه های دوره سلجوقی و با تزیینات پر کار است.

چوبک با استناد به متون می گوید: مولاسرا مرکز فرمانروایی حسن صباح و جانشینانش و نیز مرکز حکومت و مسجد بوده است و واژه مولاسرا به معنای محل استقرار ولی امر مسلمین است. 

رد پای معماری مصر در الموت

او با اشاره به این که معماری الموت در زمان حسن صباح تحت تاثیر مصر بوده است از تاثیر معماری این قلعه در بناهایی از جمله گنبد سلطانیه و رصدخانه مراغه خبر می دهد.

او با اشاره به احتمال وجود اتاقی با کاربری نجوم در قلعه الموت، یکی از مشکلات کاوش های باستان شناسی در این قلعه را قرارگرفتن بنای اصلی متعلق به دوره اسماعیلیه در زیر ساخت و سازهای دوره صفوی اعلام می کند و می گوید: طبق قوانین یونسکو باید همه دوره های زیستی یک اثر حفاظت شود مگر در صورتی که اثر قبلی مهمتر باشد و یک پرسش مهم پاسخ بدهد.

او بیشترین آسیب های قلعه الموت را مربوط به دوره قاجار می داند و می گوید: در دوران قاجار از آجرها و مصالح اینجا برای ساخت قلعه های اربابی و حمام ها استفاده می شد. 

تصویر سه بعدی دانشگاه کلمبیا تخیلی است

حمیده چوبک با انتقاد از تصویر سه بعدی دانشگاه کلمبیا تحت عنوان طرح بازسازی قلعه الموت می گوید: این طرح با اطلاعاتی که تاکنون در کاوش ها به دست آمده است همخوانی ندارد  و تنها وقتی می توانیم این طرح را داشته باشیم که کاوش ها به طور مستمر انجام شده و قلعه و دیوارهایش از زیر خاک بیرون آورده شوند.

با این حال او پیش بینی می کند با توجه به روند کنونی احتمالا حتی 50 سال نیز برای دستیابی به چنین هدفی کم است مگر این که در روند برنامه ریزی ها و تامین اعتبارات تجدید نظر شود.

به گفته او، مشکل قوانین و مقررات و اعتبارات هستند چرا که یک پایگاه نباید مجوزهای دو یا سه ماهه بگیرد بلکه باید در طول سال اجازه کاوش و مرمت داشته باشد.

او با بیان این که از سال 92 تا امسال کاوشی در الموت نشده بود، می گوید: با توجه به وضعیت موجود فقط 3 ماه در سال امکان کار داریم در حالی که به جز فصل زمستان در مابقی فصول سال می توان در الموت کار کرد و با استراتژی و برنامه ریزی صحیح و تامین اعتبارات می توان در مدت 10 سال بازسازی سه بعدی درستی از قلعه الموت داشت.

قلعه ای از زمان علویان

قلعه الموت در شمال شرق روستای گازرخان روی یک صخره قرار دارد که با دره ها محصور شده است.  موقعیت نظامی این قلعه حاکی از هوشمندی و دانش نظامی آن زمان بوده است. این صخره دژ محکمی در دو بخش قلعه پایین و قلعه بالا است، قلعه پایین تاسیسات راه ها و دیده بانی ها و دیواره های حفاظتی را شامل می شود و قلعه بالا مرکز حکومت و فرمانروایی بوده است.

حسن صباح  بعد از طی دوره های آموزشی در اصفهان و مصر برای تبلیغات فرقه اسماعیلیه به الموت می آید و نخستین ورودگاه او به الموت دره اندج بوده است. او قلعه را در سال 483 از مهدی علوی فرمانروای آن به هزار دینار می خرد و در آن جا ساخت و ساز کرده و مخازن آبی ایجاد می کند. بعد از او 175 سال جانشینانش در این قلعه زندگی می کنند تا هولاکو خان مغول حمله کرده و رکن الدین خورشاه (آخرین فرمانروای اسماعیلیه در الموت) با مشاوره وزیر خود، خواجه نصیرالدین طوسی در سال 654 تسلیم می شود.

اگرچه در متون تاریخی آمده است که از زمان علویان (قرن 2-3) در این جا قلعه ای وجود داشته اما  به گفته چوبک هنوز در کاوش های باستان شناسی آثار و مدارکی از دوره علویان به دست نیامده است و همه انچه در بالای قلعه شناسایی شده از زمان حسن صباح به بعد است.

باستان شناسی ساخت و ساز روابط عمومی 



  اخبار برگزیده
  

70 درصد پرونده های کلاهبرداری از طریق دستگاه های خودپرداز استرئیس پلیس آگاهی تهران بزرگ با اعلام این خبر گفت: 70 درصد پرونده های کلاهبرداری در حال رسیدگی در پلیس آگاهی مربوط به کلاهبرداری از طریق کشاندن افراد به پای دستگاه خودپرداز به بهانه واریز پول به حساب بانکی مالباختگان می باشد و این موضوع در حال افزایش است.
برنا کلاهبرداری پلیس پلیس آگاهی 

  

"ژنرال احمد العسیری" مشاور وقت محمد بن سلمان ، در ماه مارس سال گذشته میلادی در نشستی در ریاض، حضور داشته است. موضوع این نشست که با حضور چند تاجر لابی کننده برای دولت سعودی بوده، امکان استفاده از شرکت‌های خصوصی برای ترور مقامات ارشد ایرانی از جمله "قاسم سلیمانی"، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران بوده است.
برنا ایران ریاض انقلاب اسلامی ایران 

  

پیام جالب کاپیتان پرسپولیس به هواداران+عکسسیدجلال حسینی بعد از اتمام بازی فینال لیگ قهرمانان پیامی در صفحه شخصی خود منتشر کرد.
برنا پرسپولیس عکس بازی 

  

تردید نکنید شما قهرمان آسیا هستید/ برانکو مربی باشخصیتی استوزیر ورزش و جوانان در جمع بازیکنان تیم فوتبال پرسپولیس از برانکو به عنوان مربی باشخصیت در ایران و‌ منطقه نام برد.
برنا آسیا برانکو ورزش 

  

پروین، جام قهرمانی را روی سکو قرار می‌دهداسطوره تاریخ فوتبال ایران و باشگاه پرسپولیس، جام قهرمانی لیگ قهرمانان آسیا را روی سکو می‌ برد.
برنا علی پروین ایران زمین 

  

آخرین وضعیت مصدومیت این ستاره پرسپولیس برای بازی با کاشیما+ عکسآخرین وضعیت مصدومیت امید عالیشاه برای بازی با کاشیما آنتلرز تا ساعاتی دیگر مشخص می شود.
برنا ستاره پرسپولیس بازی 

  

دوباره زلزله ؛ دوباره تازه آباد کرمانشاهزلزله ای به بزرگی 4.4 دهم در مقیاس امواج درونی زمین (ریشتر) ساعت 2 دقیقه و هشت ثانیه بامداد سه شنبه تازه آباد مرکز شهرستان ثلاث باباجانی در استان کرمانشاه را لرزاند.
برنا زلزله کرمانشاه استان کرمانشاه 

  

تمام ظرفیت بلیت بازی با کاشیما، امروز عرضه می‌شودتمام ظرفیت بلیت فروشی بازی پرسپولیس – کاشیما امروز دوشنبه عرضه و از طریق سامانه اینترنتی Gishe3.com به فروش خواهد رسید.
برنا بازی باشگاه پرسپولیس پرسپولیس 

  

راز جنایت رودخانه نوخاله کشف شداز توطئه خونین یک زن که در اقدامی هولناک با همدستی مردی بیگانه، شوهرش را به قتل رسانده بود، فاش شد.
برنا جنایت قتل پلیس 

  

تبلیغات عجیب مجری شبکه یکعلی ضیا در یک مراسم تبلیغاتی برای خرید زمین در آلانیای ترکیه به عنوان مجری حاضر شد.
برنا زمین ترکیه تلویزیون 

  اخبار داغ
  

پیشنهاد تشکیل کارگروه مبارزه با بحران در وزارتخانه‌ها/احتمال اجرای طرح استانی شدن انتخابات مجلس در چند استان/انهدام 5 باند بین‌المللی قاچاق مواد مخدر/تقدیر آمریکا از اقدام روز گذشته سوئیفت علیه ایران/ نظر رهبر انقلاب درباره رقص محلیپیشنهاد تشکیل کارگروه مبارزه با بحران در وزارت خانه ها، احتمال اجرای طرح استانی شدن انتخابات مجلس در چند استان، بهره‌برداری از فاز اول طرح احیای 550 هزار هکتاری اراضی خوزستان و ایلام، تصویب اصلاح تقسیمات کشوری در استان‌های مرکزی و آذربایجان شرقی، تلاش نتانیاهو در پاریس برای فشار بر ایران، کاهش رشد اقتصادی ایران به منفی 3...
ایلنا شورای نگهبان انتخابات مجلس قاچاق مواد مخدر 

  

افزایش قیمت تجهیزات رادیولوژی با وجود تخصیص ارز دولتینایب رئیس انجمن رادیولوژی ایران با اشاره به افزایش حداقل 3 برابری قیمت تجهیزات رادیولوژی گفت: افزایش قیمت ارز و ثابت ماندن تعرفه‌ها فعالیت بسیاری از مراکز رادیولوژی را با مشکل مواجه کرده است.
برنا افزایش قیمت قیمت ارز قیمت 

  

رتبه نخست شرکت فولاد در بازگشت ارز به چرخه ملیورزشگاه فولاد خوزستان با حضور معاون اول رئیس جمهور و وزیر صنعت به بهره برداری رسید.
ایلنا شرکت فولاد فولاد باشگاه فولاد خوزستان 

  

برگزاری پودمان مبارزه باقاچاق کالا و ارز ویژه قضات محاکم تجدید نظرپنجمین دوره تخصصی مبارزه با قاچاق کالا و ارز به مدت سه روز به همت مرکز آموزش معاونت منابع انسانی قوه قضاییه و با مشارکت نمایندگی قوه قضائیه برگزار شد.
ایلنا قوه قضاییه آموزش ارز 

  

ثبت‌نام صفارزاده و واعظ موسوی در انتخابات کمیته ملی پارالمپیکششمین روز از مهلت ثبت‌نام در انتخابات کمیته ملی پارالمپیک با نام‌نویسی دو نفر دیگر خاتمه یافت.
تسنیم پارالمپیک بهار مردان 

  

سردار رحیمی : هرگونه خرید و فروش ارز در خیابان‌ها و چهارراه‌ها جرم است / شهروندان سریعا معاینه فنی خود را اخذ کنندفرمانده انتظامی تهران بزرگ با اعلام دستگیری 130 نفر از دلالان ارز طی چهار روز اخیر، گفت:‌ خرید و فروش ارز در خیابان‌ها و چهارراه‌ها جرم است و پلیس به شدت با متخلفان برخورد می‌کند.
برنا حسین رحیمی حوزه منوچهری 

  

بوته کاری و نهال کاری 20 هزار هکتار از منطقه جنوب شرق اهواز/ ایجاد 1500 میلیارد تومان ارزش افزوده با اجرای فاز اول طرح 550 هزار هکتاری خوزستان و ایلاموزیر جهاد کشاورزی گفت: یک هزار و 500 میلیارد تومان ارزش افزوده محصولات تولید شده در فاز اول طرح 550 هزار هکتاری بوده است.
برنا اهواز وزارت نیرو کشاورزی