مهر   |  فرهنگی  |  

باستان شناسان در جستجوی مقبره حسن صباح هستند

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، افسانه های قلعه الموت فراوان است افسانه هایی که مردم محلی آنها را سینه به سینه نقل کرده اند و کتاب خداوند الموت پل آمیر ترجمه ذبیح الله منصوری نیز به آنها دامن زده است؛ حتی دانشگاه کلمبیا هم تصویر بازسازی شده ای از این دژ تاریخی منتشر کرده است اما مورخین و باستان شناسان چیز دیگری می گویند و معتقدند در…

باستان شناسان در جستجوی مقبره حسن صباح هستند

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، افسانه های قلعه الموت فراوان است افسانه هایی که مردم محلی آنها را سینه به سینه نقل کرده اند و کتاب خداوند الموت پل آمیر ترجمه ذبیح الله منصوری نیز به آنها دامن زده است؛ حتی دانشگاه کلمبیا هم تصویر بازسازی شده ای از این دژ تاریخی منتشر کرده است اما مورخین و باستان شناسان چیز دیگری می گویند و معتقدند در الموت به رغم همه زیبایی و ابهتش خبری از بهشت نبوده و تصویر بازسازی شده دانشگاه کلمبیا نیز تخیلی است.

حمیده چوبک، باستان شناسی که از 14 سال پیش تاکنون بر روی الموت کار می کند؛ با صراحت می گوید: اگر به دنبال کتاب هایی برای شناخت درست از قلعه الموت هستید، کتاب جهانگشای جوینی نوشتهٔ عطاملک جوینی یا کتاب تاریخ و عقاید اسماعیلیه ترجمه فریدون بدر را بخوانید.

او با تاکید بر این که حمله مغول به الموت سال ها بعد از فوت حسن صباح اتفاق افتاده است می گوید: حسن صباح در سال 518 هجری قمری فوت کرده است اما مغول ها در سال 554 هجری قمری به الموت حمله کرده اند.

قلعه الموت در زمان اسماعیلیه دوبار ویران شد

این باستان شناس که 14 فصل کاوش در الموت را در کارنامه خود دارد، با استناد به متون تاریخی و کشف دو قطعه کاشی زرین فام می گوید: اسماعیلیان سال ها بعد از حمله مغول و تخریب الموت بار دیگر به این محل باز گشته و در الموت ساکن می شوند.

به گفته چوبک؛ یافته های جدید باستان شناسی در الموت نشان می دهد؛ مغول ها آخرین افرادی نبودند که این قلعه ارزشمند را ویران کردند و احتمالا قبل یا بعد از دوره تیموری نیز برای دومین بار این قلعه مورد حمله قرار گرفته و تخریب شده است.

حالا اما باستان شناس ها به دنبال یافتن مقبره حسن صباح، بنیانگذار فرقه اسماعیلیه در ایران هستند، مقبره ای که در متون آمده است، زیارتگاه پیروانش بوده و جانشینانش هم در نزدیکی او دفن شده اند.

چوبک با اشاره به کاوش های متعدد برای یافتن مقبره حسن صباح در الموت می گوید: متاسفانه تاکنون موفق به کشف این مقبره را نشده ایم اما امیدوارم بتوانم در دوره فعالیتم آن را پیدا کنم هرچند ممکن است این قبرها در طی حملات و ویرانی ها از بین رفته باشند.

مولاسرا یکی از مکان هایی است که با فرضیه احتمال وجود مقبره حسن صباح کاوش شد، محلی که چوبک از ان تحت عنوان یکی از مهمترین یافته های باستان شناسی در یک دهه اخیر نام می برد. این محل در واقع یک گنبدخانه با معماری شبیه به گنبدخانه های دوره سلجوقی و با تزیینات پر کار است.

چوبک با استناد به متون می گوید: مولاسرا مرکز فرمانروایی حسن صباح و جانشینانش و نیز مرکز حکومت و مسجد بوده است و واژه مولاسرا به معنای محل استقرار ولی امر مسلمین است. 

رد پای معماری مصر در الموت

او با اشاره به این که معماری الموت در زمان حسن صباح تحت تاثیر مصر بوده است از تاثیر معماری این قلعه در بناهایی از جمله گنبد سلطانیه و رصدخانه مراغه خبر می دهد.

او با اشاره به احتمال وجود اتاقی با کاربری نجوم در قلعه الموت، یکی از مشکلات کاوش های باستان شناسی در این قلعه را قرارگرفتن بنای اصلی متعلق به دوره اسماعیلیه در زیر ساخت و سازهای دوره صفوی اعلام می کند و می گوید: طبق قوانین یونسکو باید همه دوره های زیستی یک اثر حفاظت شود مگر در صورتی که اثر قبلی مهمتر باشد و یک پرسش مهم پاسخ بدهد.

او بیشترین آسیب های قلعه الموت را مربوط به دوره قاجار می داند و می گوید: در دوران قاجار از آجرها و مصالح اینجا برای ساخت قلعه های اربابی و حمام ها استفاده می شد. 

تصویر سه بعدی دانشگاه کلمبیا تخیلی است

حمیده چوبک با انتقاد از تصویر سه بعدی دانشگاه کلمبیا تحت عنوان طرح بازسازی قلعه الموت می گوید: این طرح با اطلاعاتی که تاکنون در کاوش ها به دست آمده است همخوانی ندارد  و تنها وقتی می توانیم این طرح را داشته باشیم که کاوش ها به طور مستمر انجام شده و قلعه و دیوارهایش از زیر خاک بیرون آورده شوند.

با این حال او پیش بینی می کند با توجه به روند کنونی احتمالا حتی 50 سال نیز برای دستیابی به چنین هدفی کم است مگر این که در روند برنامه ریزی ها و تامین اعتبارات تجدید نظر شود.

به گفته او، مشکل قوانین و مقررات و اعتبارات هستند چرا که یک پایگاه نباید مجوزهای دو یا سه ماهه بگیرد بلکه باید در طول سال اجازه کاوش و مرمت داشته باشد.

او با بیان این که از سال 92 تا امسال کاوشی در الموت نشده بود، می گوید: با توجه به وضعیت موجود فقط 3 ماه در سال امکان کار داریم در حالی که به جز فصل زمستان در مابقی فصول سال می توان در الموت کار کرد و با استراتژی و برنامه ریزی صحیح و تامین اعتبارات می توان در مدت 10 سال بازسازی سه بعدی درستی از قلعه الموت داشت.

قلعه ای از زمان علویان

قلعه الموت در شمال شرق روستای گازرخان روی یک صخره قرار دارد که با دره ها محصور شده است.  موقعیت نظامی این قلعه حاکی از هوشمندی و دانش نظامی آن زمان بوده است. این صخره دژ محکمی در دو بخش قلعه پایین و قلعه بالا است، قلعه پایین تاسیسات راه ها و دیده بانی ها و دیواره های حفاظتی را شامل می شود و قلعه بالا مرکز حکومت و فرمانروایی بوده است.

حسن صباح  بعد از طی دوره های آموزشی در اصفهان و مصر برای تبلیغات فرقه اسماعیلیه به الموت می آید و نخستین ورودگاه او به الموت دره اندج بوده است. او قلعه را در سال 483 از مهدی علوی فرمانروای آن به هزار دینار می خرد و در آن جا ساخت و ساز کرده و مخازن آبی ایجاد می کند. بعد از او 175 سال جانشینانش در این قلعه زندگی می کنند تا هولاکو خان مغول حمله کرده و رکن الدین خورشاه (آخرین فرمانروای اسماعیلیه در الموت) با مشاوره وزیر خود، خواجه نصیرالدین طوسی در سال 654 تسلیم می شود.

اگرچه در متون تاریخی آمده است که از زمان علویان (قرن 2-3) در این جا قلعه ای وجود داشته اما  به گفته چوبک هنوز در کاوش های باستان شناسی آثار و مدارکی از دوره علویان به دست نیامده است و همه انچه در بالای قلعه شناسایی شده از زمان حسن صباح به بعد است.

باستان شناسی ساخت و ساز روابط عمومی 



  اخبار برگزیده
  

خبر مهم برای دوستاران 90/ بازگشت عادل فردوسی پور و پخش مجدد برنامهمثلث آنلاین: عضو شورای نظارت بر صدا و سیما از بررسی موضوع پخش مجدد برنامه 90 از رسانه ملی در نشست آتی شورای نظارت بر صدا و سیما خبر داد.
مثلث روزنامه صدا و سیما رسانه 

  

قیمت و شرایط فروش فوری امروز ایران خودروایران خودرو شرایط فروش فوری دو محصول خود را برای تنظیم بازار اعلام کرد.
خودروتک قیمت ایران خودرو خودرو 

  

ساعاتی پس از انتشار عکس تبلیغاتی یک آرایشگاه زنانه در بابل در فضای مجازی ، مسئولان این شهرستان اعلام کرده اند که فرد متخلف دستگیر و آرایشگاه وی پلمپ شده است.
نامه نیوز تبلیغات بازداشت بازی 

  

قیمت خودرو / قیمت کارخانه و بازار تمام خودروهای داخلی (دوشنبه 2 اردیبهشت 1397) / قیمت صبحقیمت کلیه خودروهای تولید داخل در بازار و کارخانه در صبح روز دوشنبه 2 اردیبهشت 98 به شرح زیر است. این قیمت ها با توجه به آخرین تغییرات قیمت در آخر وقت معاملات روز قبل درج شده و به نوعی قیمت آغاز معاملات امروز به حساب می آید. قیمت های نیمروز معاملاتی هر روز ساعت 13 در سایت خودروتک قرار می گیرد.
خودروتک قیمت ایران خودرو خودرو 

  

روزنامه واشنگتن پست به نقل از دو مقام وزارت خارجه آمریکا گزارش داد، مایک پمپئو وزیر خارجه این کشور روز دوشنبه اعلام خواهد کرد که معافیتهای تحریمی واردکنندگان نفت ایران از دوم ماه می (12 اردیبهشت) دیگر تمدید نخواهد شد؛ اقدامی که تبعاتی برای بازارهای جهانی نفت دارد.
نامه نیوز ترامپ ایران نفت 

  

آیا لوپتگی سرمربی تیم ملی می شود؟کسانی که کلینزمن را به خوبی می‌شاسند عقیده دارند او به ایران نخواهد آمد.
مثلث ایران فدراسیون فوتبال رئال مادرید 

  

قیمت 7 خودرو سایپا برای فروش فوری امروز اعلام شدفروش فوری محصولات گروه خودروسازی خودرو از ساعت 10 صبح امروز آغاز شد.
خودروتک قیمت خودرو سایپا 

  

شب گذشته پاریس نخوابید. هزاران نفر از مردم پاریس دیشب اطراف کلیسای در حال سوختن حلقه زدند ، دعا کردند و اشک ریختند
نامه نیوز پاریس آتش سوزی رئیس جمهور 

  

فیلم /دعوای شدید توییتری با مهناز افشار پایگاه خبری تحلیلی مثلث آنلاین: Your browser doesn't support video. Please download the file: video/mp4 video/webm
مثلث مهناز افشار 

  

بانک‌ها تا 40 روز دیگر مکلف به ارائه رمز یکبار مصرف هستندرئیس پلیس فتا گفت: بانک‌ها تا 40 روز دیگر مکلف به ارائه رمز یکبار مصرف به کاربران هستند.
مثلث بانک مرکزی بانک پلیس فتا 

  اخبار داغ
  

پیام تبریک جامعه روحانیت مبارز به فرمانده جدید سپاهتهران –ایرنا- دبیر و عضو هیات رئیسه جامعه روحانیت مبارز کشور در پیام های جداگانه انتصاب سردار سرلشکر حسین سلامی و محمدعلی جعفری به فرماندهی کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و قرارگاه حضرت بقیه الاعظم 'ارواحنافداه' را تبریک گفتند.
ایرنا جامعه روحانیت مبارز سپاه پاسداران تهران 

  

روح الله مومن نسب مدعی بارداری با دو گیگ اینترنت اخیرا نیروهای اصولگرا را به خاطر حضور در اینستاگرام نواخته است، اصولگرایان در پاسخ به اظهارات مومن نسب علیه او دست به افشاگری زده‌اند.
نامه نیوز اصولگرایان فیلترینگ اینستاگرام 

  

آخرین قیمت دلار، ارز، سکه و طلا امروز 98/2/3 + جدولاقتصادنیوز؛ امروز سه‌شنبه3 اردیبهشت 1398 بازار طلا و ارز تهران روز آرامی را سپری کرد. قیمت طلا و سکه با کاهش نامحسوس و قیمت دلار و سایر ارزها با افزایش اندک مواجه شدند.
اقتصادنیوز قیمت دلار ارز 

  

جوانان ارزشمندترین سرمایه های اجتماعی هستندکرمانشاه- ایرنا- سرپرست فرمانداری روانسر گفت: جوانان ارزشمندترین سرمایه های اجتماعی کشور هستند و حفظ این سرمایه ها برای ما مهم است.
ایرنا جوانان سرمایه کرمانشاه 

  

نمی‌شودخانه میلیاردی داشت وانقلابی بود/رصد 30جریان ضدارزشی درکشورنماینده ولی فقیه در سازمان بسیج مستضعفین گفت: مسئولینی که در خانه‌های میلیاردی زندگی می‌کنند و در ما
خبرفوری تولید بندرعباس مدرسه 

  

دومین گروه مهندسان ارزیاب نوسازی مدارس راهی خوزستان شدتهران - ایرنا - دومین گروه مهندسان ارزیاب سازمان نوسازی مدارس، از استان‌های خراسان رضوی، بوشهر، هرمزگان، کرمان، زنجان، اردبیل، کردستان و فارس برای بررسی وضعیت فضاهای آموزشی و ارزیابی میزان خسارات وارده به مدارس به استان خوزستان اعزام شدند.
ایرنا استان خوزستان تهران ایرنا