ایلنا   |  فرهنگی  |  

مقلدان فردوسی خواسته‌اند حماسه‌ای ملی، تاریخی یا دینی بسازند/ «متن» مفهوم کلیدی در ادبیات و علوم انسانی است

نشست مجازی بزرگداشت روز شعر و ادب پارسی به‌ مناسبت سالروز درگذشت محمدحسین شهریار و به همت پژوهشکده‌ی زبان و ادبیات فارسیِ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

مقلدان فردوسی خواسته‌اند حماسه‌ای ملی، تاریخی یا دینی بسازند/ «متن» مفهوم کلیدی در ادبیات و علوم انسانی است

نشست مجازی بزرگداشت روز شعر و ادب پارسی به‌ مناسبت سالروز درگذشت محمدحسین شهریار و به همت پژوهشکده‌ی زبان و ادبیات فارسیِ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

به گزارش ایلنا، اصغر شهبازی (عضو هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان) در ارتباط با «ادبیات حماسی در کتاب‌های درسی مدارس» گفت: حماسه‌ها از سه منظر قدمت، محتوا و محیط تقسیم‌بندی می‌شوند. از نظر محتوا، حماسه‌ها به انواع اساطیری، پهلوانی، تاریخی، عرفانی تقسیم می‌شوند. حماسه‌های پهلوانی را در دو شاخه‌ی نظم و نثر می‌توان مطالعه کرد. در شاخه‌ی نظم، به جز شاهنامه، حماسه‌هایی همچون گرشاسب‌نامه، بهمن‌نامه، فرامرزنامه، کوش‌نامه، بانوگشسب‌نامه، برزونامه، شهریارنامه، آذربرزین‌نامه، بیژن‌نامه، لهراسب‌نامه، کک کهزاد، جهانگیرنامه، سام‌نامه وجود دارد. حماسه‌تاریخی منظوم: اسکندرنامه‌ها، شاهنشاه‌نامه‌ی پاییزی، ظفرنامه، شهنشاه‌نامه‌ی تبریزی، کرت‌نامه‌ی ربیعی، سام‌نامه‌ی سیفی، بهمن‌نامه‌ی آذری، تمرنامه‌ی هاتفی، شاهنامه‌ی هاتفی، شاهرخ‌نامه‌ی قاسمی، شهنامه‌ی قاسمی، جنگ‌نامه‌ی قشم، شهنشاه‌نامه‌ی صبا، شهنامه‌ی نادری، قیصرنامه هستند. همچنین حماسه‌های دینی منظوم: علی‌نامه، خاوران‌نامه، صاحبقران‌نامه، حمله‌ی حیدری باذل مشهدی، مختارنامه، شاهنامه‌ی حیرتی، غزونامه‌ی اسیری، حمله‌ی راجی، خداوندنامه‌ی صبا، اردیبهشت‌نامه، دلگشانامه هستند. بیش از یکصد حماسه‌ی دینی در ادب فارسی وجود دارد. 

شهبازی ادامه داد: مروری بر کتاب‌شناسی فردوسی، اثر مرحوم ایرج افشار نشان می‌دهد که حدود شش‌هزار کتاب و مقاله درباره‌ی فردوسی و شاهنامه نوشته شده است؛ اما شمار مقالات و آثاری که به منظومه‌های پس از شاهنامه، پرداخته‌اند بیش از چند ده عنوان نیست. درحالی‌که ادب حماسی پس از اسلام تنها شاهنامه نیست و افزون بر آن، همه‌ی شاهنامه‌های منظوم و منثور پیش از فردوسی تا منظومه‌های پهلوانی، دینی و تاریخی بعد از او را دربر می‌گیرد. اغلب این حماسه‌ها همچنان در پرده‌ی گمنامی و خمول باقی مانده‌اند و حتی بسیاری از خواص از وجود آن‌ها بی‌اطلاع‌اند، تا چه رسد به عوام. درباره‌ی علت این موضوع باید تحقیق کرد، برخی معتقدند تقریباً همه‌ی این نوع منظومه‌ها، فاقد ارزش‌های بزرگ ادبی و در شمار مثنوی‌های متوسط حماسی و قهرمانی هستند و اغلب این منظومه‌ها به جرم این‌که صاحبان‌شان پای به جای فردوسی نهاده‌اند و مقلّد او شده‌اند و خواسته‌اند حماسه‌ای ملی، تاریخی یا دینی بسازند از چشم محقق افتاده‌اند. ویژگی‌های منحصر به فرد شاهنامه، باعث‌عدم توجه به این منظومه‌ها شده است. اغلب سرایندگان این حماسه‌های دینی در تبدیل یک روایت غیرشاعرانه به روایت شاعرانه عاجز بوده‌اند و نشانه‌های این ناتوانی را در آثارشان بر جای نهاده‌اند و به همین دلیل این آثار نتوانسته‌اند جایگاه ممتازی در قلمرو زبان و ادب فارسی پیدا کنند. در هر صورت انتظار می‌رود محققان و حماسه‌پژوهان ادب فارسی به این موضوع با تأمّل بیشتری بنگرند و دست‌کم، این آثار را با نگاه انتقادی بررسی کنند و اوج و حضیض آن‌ها را نشان دهند البتّه، در آن صورت، آنچه به دست می‌آید، بی‌گمان، بازتاب بخشی از مسائل سیاسی، اجتماعی دوره‌ای خاص از تاریخ ادبی ایران است که در بازشناسی دوره‌های ادبی و حتی سبک‌شناسی سودمند و مغتنم است. عدم توجه به نوع ادبی حماسی در کتب درسی و برنامه‌ی درسی رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه نیز یکی از موضوعات مغفول در این حوزه است. 

کتاب درسی در نظام‌های آموزشی متمرکز، اهمیّت، کارکرد و حساسیت‌های ویژه‌ای دارد. همه می‌دانند که کتاب درسی، یک اثر تألیفی نیست و درواقع نوعی گزینش و گردآوری است. در این گزینش و گردآوری، نگرش گردآورندگان، راهبردهای نظام آموزشی، اسناد بالادستی نقش برجسته‌ای دارند. چه بسا گردآورندگان دوست داشته باشند بخش مهمّی از کتاب را به نوع ادبی حماسه اختصاص بدهند، اما سیاست‌های نظام آموزشی این مجال را به ایشان ندهد. در هر صورت آنچه برای گردآورندگان و برنامه‌ریزان نظام آموزشی مهم است توجه به کارکرد و ویژگی‌های انواع ادبی است.

شهبازی با بررسی کیفی ادبیات حماسی در کتاب‌های فارسی دبستان ادامه داد: از مجموع هشت درس حماسی در دوره‌ی دبستان، پنج درس به‌گونه‌ی بازنویسی است: درس دوازدهمِ فارسی دوم دبستان (فردوسی)، صص 72.73؛ درس ششم فارسی چهارم (آرش کمانگیر)، صص 54.57؛ درس هشتم فارسی پنجم (آریوبرزن)، صص 56.61 و درس «فردوسی فرزند ایران» و ادامه‌ی آن که داستان زال و سیمرغ است، صص 91.95؛ درس پنجم فارسی ششم (هفت‌خان رستم)، صص 37.40؛ سه درس، اشعاری از فردوسی برای حفظ‌کردن، عمدتاً با مضامین تعلیمی (دانش‌اندوزی، خردگرایی، راستی و درستی و…) است. 

موزش زبان و ادبیات فارسی در دبیرستان با دانشگاه متفاوت است

آزاده شریفی (دبیر زبان و ادبیات فارسی، دکترای زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران) درباره موضوع «آسیب‌شناسی آموزش ادبیات فارسی در رشته علوم انسانی دبیرستان» چنین گفت: هدف از آموزش زبان و ادبیات فارسی در دبیرستان با دانشگاه متفاوت است. تکیه اصلی دروس دبیرستانی باید بر مهارت‌های زبانی، هویت فرهنگی و علاقه‌مند کردن فراگیران به مطالعه باشد. به شیوه آموزش زبان و ادبیات فارسی نقدهای بسیاری وارد است، اما در نظام آموزشی کنونی (نظام 6.3-3) هیچ یک از رشته‌های نظری به اندازه ادبیات و علوم انسانی مهجور واقع نشده‌اند.

 شریفی تأکید کرد: مفهوم کلیدی در رشته‌ی ادبیات و علوم انسانی چه در دبیرستان و چه در دانشگاه «متن» است. منظور از متن فقط متون ادبی و تاریخی نیست. همه‌ی دانش‌آموزان علوم انسانی الزاماً دانشجوی ادبیات فارسی نخواهند شد اما در سایر رشته‌های دانشگاهی علوم انسانی نیز «متن» اهمیت محوری دارد؛ دانشجوی حقوق باید با «متن» قانون سر و کله بزند. دانشجویان جامعه‌شناسی و روان‌شناسی و علوم تربیتی و… با «متون نظری» سر و کار دارند. دانشجویان الهیات و فلسفه باید بتوانند از متون دینی و فلسفی و کلامی استفاده کنند و دانشجویان تاریخ باید قادر به خواندن متون تاریخی باشند. ادامه این روند در چند سال آینده منجر به کاهش شدید کیفیت رشته‌های علوم انسانی در دانشگاه و مقاطع بالاتر خواهد شد چرا که دانشجویانی وارد این رشته‌ها می‌شوند که در دبیرستان به اندازه کافی متن نخوانده‌اند و با مهارت‌های فهم متن آشنا نیستند. رشته‌ی علوم انسانی بدین معنا «متن زدایی» شده است. در کتاب علوم و فنون ادبی (سه کتاب از پایه دهم تا دوازدهم انسانی و مجموعاً 36 درس) دانش‌آموزان به ندرت شعر یا متن کاملی می‌خوانند بیشتر تک بیت‌هایی از متون پراکنده و متنوع آن هم برای پیدا کردن وزن یا آرایه‌های ادبی. در کتاب تاریخ ادبیات نظام قدیم، پس از معرفی هر شاعر یا نویسنده نمونه‌ای از اشعار یا نثر وی آورده می‌شد.

انتهای پیام/

ایران ایرج افشار ادبیات 



  اخبار برگزیده
  

سهم‌ تهرانی ها از طرح نهضت ملی مسکنمدیرکل راه و شهرسازی استان تهران سهمیه این استان را در فاز اول طرح نهضت ملی مسکن 14 هزار و 488 واحد اعلام کرد.
اقتصادنیوز شهرسازی مسکن تهران 

  

سازمان پدافند غیر عامل مشکلات سایبری را به وزارت نفت اعلام کرده بودصدا و سیما/ دبیر شورای عالی فضای مجازی در برنامه دیشب گفتگوی ویژه خبری گفت که سازمان پدافند غیرعامل کشور در حوزه شرکت پخش و پالایش دو مرتبه رزمایش سایبری انجام داده و اشکالات را به وزارت نفت اعلام کرده بود.
مثلث پدافند غیرعامل شورای عالی فضای مجازی وزارت نفت 

  

معمای جلیلیسه ماه از دولت گذشته و سعید جلیلی نه تنها پست نگرفته، بلکه تبدیل به یک معما هم شده است!
فردا سعید جلیلی ماه فضای مجازی 

  

واکنش طالبان به بیانات اخیر رهبری درباره افغانستانتسنیم/ سخنگوی وزارت خارجه طالبان با اشاره به اظهارات روز یکشنبه مقام معظم رهبری درباره وحدت مسلمانان از این سخنان استقبال کرد.
نامه نیوز طالبان افغانستان وزارت خارجه 

  

دولت رئیسی در باره FATF بر سر دوراهی تصمیم و بلاتکلیفی استدولت سیدابراهیم رئیسی باید موضع خود را در قبال موضوع FATF روشن کند؛ اینکه تمایل دارد بررسی مجدد آن را از مجمع درخواست کند یا خیر؟
۵۵ آنلاین دولت سیدابراهیم رئیسی مواد مخدر 

  

دوئل سخت یحیی گل محمدی و الهامی ؛ فرداسرمربیان دو تیم پرسپولیس و نساجی در تقابل این هفته برای چهارمین بار روبروی هم قرار می گیرند.که سهم گل محمدی 2 برد و الهامی 1 برد می باشد.
خانه فوتبال پرسپولیس خودرو فوتبال 

  

پاسخ وزیر اقتصاد به ادعای عبدالناصر همتیوزیر امور اقتصادی و دارایی شائبه فروش گسترده اوراق بدهی دولتی در مهرماه و اعمال فشار به بانک‌ها و صندوق‌های بانکها جهت تامین بودجه را تکذیب کرد.
فردا اقتصاد بودجه دولت 

  

واکنش همتی به طرح مسأله «عدم استقراض از بانک مرکزی» توسط دولترئیس کل پیشین بانک مرکزی به انتشار یک توئیت به مسأله عدم استقراض دولت از بانک مرکزی واکنش نشان داد.
مثلث بهاره رهنما بازی بانک مرکزی 

  

میانجیگری عاقلانه سردار آزمون میان مهدی طارمی و اسکوچیچسردار آزمون در ماجرای طارمی و اسکوچیچ نشان داد رشد خوبی داشته است.
خانه فوتبال سردار آزمون مهدی طارمی پرسپولیس 

  

انتشار برخی خبرها درباره «کودتای نظامی» در سودان | نخست‌وزیر تحت بازداشت خانگی قرار گرفتخبرگزاری ها از حمله گروهی از نظامیان به اقامتگاه عبدالله حمدوک، نخست وزیر سودان و بازداشت او خبر داده اند. گزارش هایی هم از بازداشت چهار نفر از وزیران دولت و مشاور مطبوعاتی نخست وزیر سودان منتشر شده است. منابع مطلع نظامیان ناشناس را به کودتا علیه دولت انتقالی متهم کرده اند.
۵۵ آنلاین سودان بازداشت تلویزیون 

  

رئیسی: برای اصلاح الگوی مصرف برنامه‌ پیشنهاد شودرئیس جمهور با تأکید بر ضرورت تأمین انرژی پایدار برای رشد اقتصاد ایران و توجه به عدالت اجتماعی و حمایت از اقشار آسیب‌پذیر، گفت: دستگاه‌های اجرایی برنامه‌های پیشنهادی خود را در زمینه اصلاح الگوی مصرف و رعایت عدالت اجتماعی هر چه زودتر ارایه دهند.
فردا اصلاح الگوی مصرف رئیس جمهور ریاست جمهوری 

  

ارتقا رکورد عرضه هفتگی دلار/تقاضای یورو زیاد شدهفته گذشته سومین هفته پرتزریق سال برای یورو بود، اما قیمت این ارز در بازار آزاد به طور محدود رشد کرد، به نظر می‌رسد تقاضا برای یورو به دلایلی افزایش یافته و روند صعودی قیمت را موجب شده است.
اقتصادنیوز دلار یورو قیمت 

  

در دیدار رئیس جمهور با نمایندگان مجلس چه گذشت؟نائب رئیس فراکسیون انقلاب اسلامی گفت: دیدار رئیس جمهور با نمایندگان در قالب مجامع استانی عامل ارتقای روابط دولت و مجلس است.
فردا رئیس جمهور استان آذربایجان شرقی مجلس شورای اسلامی 

  

کری خوانی عجیب ستاره نساجی برای هواداران پرسپولیسحسین زامهران هافبک نساجی در آستانه دیدار با پرسپولیس در هفته دوم گفت : قطعا بازی با پرسپولیس یک بازی سخت خواهد بود ولی فکر می‌کنم می‌توانیم از این بازی امتیاز بگیریم
خانه فوتبال ستاره نساجی پرسپولیس 

  

قیمت جدید وانت نیسان دیزل ویژه آبان 1400 اعلام شدسایپا قیمت جدید وانت نیسان دیزل را ویژه آبان ماه 1400 اعلام کرد.
اقتصادنیوز قیمت نیسان سایپا 

  اخبار داغ
  

هشدار شیوع سویه « دلتا پلاس» در پیک ششم کرونادبیر انجمن متخصصین عفونی گفت: به احتمال بسیار بالا سویه ی بعدی که بخواهد در کشور ما پیک دیگری ایجاد کند، دلتا پلاس خواهد بود.
اقتصادنیوز 

  

قیمت سکه بالا رفت| قیمت سکه امامی امروز چهارشنبه 1400/08/05قیمت سکه امامی در بازار امروز بالا رفت.
اقتصادنیوز قیمت 

  

نامه مهم عشقی درباره قیمت خودرورئیس سازمان بورس در نامه ای به وزیر صنعت، معدن و تجارت با انتقاد از قیمت گذاری دستوری خودرو پیشنهاد کرد محصولات خودرویی از شمول قیمتگذاری شورای رقابت خارج شود.
گسترش قیمت خودرو شورای رقابت 

  

قیمت طلا به 1 میلیون و 163 هزار و 100 تومان رسید| قیمت دلار امروز چهارشنبه 1400/08/05قیمت طلا 18 عیار امروز چهارشنبه 5 آبان 1400 بالا رفت.
اقتصادنیوز قیمت دلار 

  

قیمت دلار، یورو، پوند امروز چهارشنبه 1400/08/05| صعود قیمت دلار و یوروقیمت دلار در بازار ارز امروز صعود را تجربه کرد.
اقتصادنیوز قیمت دلار یورو 

  

قیمت سکه به 11 میلیون و880 هزار تومان رسید| قیمت دلار و یورو امروز چهارشنبه 1400/08/05قیمت سکه ، قیمت نیم سکه و ربع سکه امروز افزایش یافت.
اقتصادنیوز قیمت دلار یورو 

  

رشد بورس در ساعت دوم معاملاتشاخص کل بورس در دومین ساعت معاملات امروز 5 آبان 1400 با رشد 7 هزار و 143 واحدی روربرو شد و بر روی کانال 1 میلیون و 391 هزار و 595 واحدی قرار گرفت.
گسترش شاخص نویسنده فولاد 

  

تست کرونای علیرضا منصوریان سرمربی صنعت نفت دوباره مثبت شد تا او دیدار هفته سوم تیمش را نیز از دست بدهد.
ورزش۳ علیرضا منصوریان صنعت نفت 

  

با کد بورسی سیمان بخریدمعاملات گواهی سپرده سیمان از روز یکشنبه 9 آبان ماه با پذیرش 10 انبار شرکت سیمانی در بورس کالا راه‌اندازی می‌شود تا از این پس خریداران خرد سیمان فقط با در ا ختیار داشتن کد سهامداری از این طریق تامین نیاز کنند.
اقتصادنیوز سیمان ماه بورس کالا 

  

آمار کرونا در اکثر مناطق کشور رو به کاهش است به گزارش خبرگزاری مهر، پیام طبرسی در حاشیه جلسه کمیته علمی کووید 19 اظهار داشت: در حاضر حاضر، آمار کرونا و میزان مرگ و میر رو به کاهش است هرچند این موضوع، دلیل برداشتن محدودیت‌ها نمی‌شود چون هنوز متأسفانه احتمال بروز موج ششم وجود دارد. در جلسه کمیته علمی روز سه شنبه، درباره روش‌های تست و اینکه از چه کسانی تست گرفته شود، بحث شد. همچنین درباره الزامات هوشمندسازی که یکی از آن‌ها،…
مهر ویروس وزارت بهداشت واکسیناسیون 

  

پس چرا دولت از بورس حمایت نمی‌کند؟پس چرا دولت از بورس حمایت نمی‌کند؟ مگر وعده نداده بودند که بورس رونق می‌گیرد؟ حقوقی‌ها به فکر منافع خودشان هستند. فقط ما سهامداران خرد هستیم که ضرر می‌کنیم.
گسترش دولت سهام سرمایه 

  

دو الی سه ماه بعد از ابتلا به کرونا ریزش مو شروع می شودسلامت نیوز: یک متخصص پوست و مو درباره تاثیر دوره کرونا بر سلامت مو اظهار داشت: بیماری کرونا نیز برای بدن یک حادثه محسوب می شود و مو دچار ریزش می شود. ویروس در این مورد تاثیر گذار نیست بلکه حادثه ای که برای بدن رخ داده است اهمیت دارد...
سلامت‌نیوز ماه مو خاورمیانه 

  

جهش خیره کننده بورس های جهانیبیشتر شاخص‌های مهم بورسی جهان صعود کردند. در وال استریت همه شاخص‌ها صعودی بودند؛ تا جایی که هر سه شاخص اصلی بورسی در سطح بالاتری از روز قبل خود بسته شدند.
اقتصادنیوز شاخص وال استریت 

  

مهمترین عامل آسیب به بورسبسیاری از تحلیلگران، این روزهای بازار را ارزنده می‌دانند، اما به علت عدم ثبات مدیران که نمی‌دانند در مقام خود باقی می‌مانند یا خیر دست به تصمیم گیری نمی‌زنند.
گسترش بورس کالا خودرو سرمایه