خوزستانِ تشنه؛ خشکسالی یا سوءتدبیر؟!

اگرچه خشکسالی در بروز چالش کم‌آبی در استان خوزستان موثر بوده اما زنجیره‌ای از سوءمدیریت‌ها، تبعات خشکسالی را تشدید و شرایط را برای برخی از مردم استان بحرانی کرده است.

خوزستانِ تشنه؛ خشکسالی یا سوءتدبیر؟!

اعتمادآنلاین|  حدود 1500 روستا در استان خوزستان این روزها گرفتار در تنش آبی، شرایط سختی را سپری می‌کنند و حتی برای تأمین مصارف اب شرب دچار چالش جدی هستند؛ روستاهایی که دو سال قبل بدلیل بروز سیل، خسارات فراوانی را متحمل شدند. این تنش آبی، نه فقط ساکنان خوزستان بلکه محیط زیست استان را هم به شدت تحت تأثیر قرار داده است؛ در روزهای اخیر انتشار عکس‌هایی مبنی بر تلف شدن جانداران از بی‌آبی در تالاب بزرگ هورالعظیم، دوستداران محیط زیست را متأثر کرد.

 

به گزارش خبرنگار مهر، مردم و رسانه‌های استانی معتقدند مسئولین استانی هیچگاه تقصیری را بر گردن نمی‌گیرند، کما اینکه سیل سال 98 را نتیجه پربارش بودن ایام می‌دانستند و خشک‌سالی امسال را نتیجه کم‌بارش بودن امسال می‌دانند. بدیهی است که در کنار چالش خشکسالی، برخی بی‌تدبیری‌ها، فقدان ایده برای مدیریت منابع آبی و فرار از پاسخگویی مسئولان نقش مهمی در شکل‌گیری چالش فعلی استان خوزستان داشته است.

 

خشکسالی بی‌سابقه، علت و بهانه اصلی

 

قطعاً خشکسالی بی‌سابقه امسال واقعیتی انکارناپذیر و از اصلی‌ترین دلایل ایجاد تنش آبی در خوزستان است. به گفته صادق ضیائیان مدیرکل پیش بینی و هشدار سازمان هواشناسی کشور، میانگین بارندگی کل کشور از ابتدای سال زراعی (مهر 99) تا 14 تیر امسال 130.5 میلیمتر ثبت شده، که 53.2 درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافته است. در واقع طبق آمار امسال خشک‌ترین سال زراعی در 50 سال اخیر است.

 

با این وجود این دلیل قانع‌کننده ای نیست که مسئولین تمام علت بحران‌های اخیر را خشکسالی بدانند. در این سال‌ها خشکسالی گریبان‌گیر بسیاری از کشورها از جمله کشورهای آفریقایی مثل غنا و مالی بوده است ولی ایجاد یک سیستم مدیریت جامع و یکپارچه مدیریت منابع آبی با اختیارات میان‌بخشی و فرا استانی راهگشا بوده است. در تجربه کشورهای مذکور، تقسیم بندی ها براساس مرزهای هیدرولوژیکی نه تقسیمات استانی است. این راهبرد یکپارچه مدیریت منابع آب را در میان بخش‌ها و گروههای بهره بردار از سطح ملی تا استانی و کشوری هماهنگ می‌کند.

 

البته این تغییر ساختاری مدیریت منابع آب به تازگی در ایران ایجاد شده است و مدیران حوزه آبریز انتخاب شده‌اند و باید توجه داشت که تا عملی شدن نتایج تصمیمات، فاصله زیادی وجود دارد.

 

لزوم توجه به مصالح حوضه مبدا در پروژه‌های انتقال آب

 

تعریف و اجرای طرح‌های متعدد انتقال آب کارون و کرخه نیز می‌تواند از دلایل ایجاد بحران آبی باشد. در واقع آنچه بیشتر در اعتراضات مردمی در خوزستان به آن اشاره می‌شود، مصارف آب انتقالی در جهاتی به‌غیر از شرب است. از دیدگاه عموم مردم استان خوزستان، انتقال آب جهت شرب به استان‌های دیگر با رعایت همه جوانب مورد نظر مانعی ندارد اما انتقال آب جهت مصارف دیگر، از جمله مصارف صنعتی و کشاورزی هم از لحاظ قوانین بین المللی و داخلی غیرمجاز است، هم منابع آب زیرزمینی و هم محیط زیست را به خطر می‌اندازد.

 

در حال حاضر و براساس آخرین اطلاعات ارائه شده، از 12 طرح مصوب انتقال آب از حوضه آبریز کارون و کرخه، 3 طرح در دست مطالعه و9 طرح در حال بهره برداری است که مصارفی شامل مصارف شرب، کشاورزی و صنعتی دارد. از میان طرح‌های در حال بهره برداری، بزرگترین طرح، موسوم به طرح بهشت آباد که به مقصد استان‌های اصفهان، یزد وکرمان است و مقدار انتقال آب 580 میلیون مترمکعب، فعلاً متوقف شده است.

 

در صورت وجود بارندگی‌های کافی و با در نظر گرفتن مصلحت‌های حوضه آبریز مبدا می‌توان نسبت به انتقال آب مازاد اقدام کرد و حقابه مورد انتقال هر ساله توسط شورای عالی آب و با توجه به بارشهای سالانه تعیین شود. در این میان، مشارکت ذینفعان حوضه آبریز مبدأ می‌تواند سبب شفافیت و آگاه‌سازی مردم محلی شود.

 

لزوم توسعه روش‌های آبخیزداری

 

یکی از مهمترین عملیات‌های که می‌توان در هنگام بروز کاهش بارشها در پیش گرفت، توسعه روش‌های آبخیزداری است. استفاده از روش‌های آبخیزداری می‌تواند در هنگام بارش‌های فراوان از بروز روان‌آب و سیلاب جلوگیری کرده و سبب هدایت سیلاب به آبخوان‌ها شود و در مواقع کم آبی مورد بهره برداری قرار بگیرد.

 

این عملیات برای استان خوزستان که سابقه سیل‌های بزرگ را دارد، علاوه بر مواقع خشکسالی و کم ابی، در مواقع سیل نیز از بسیاری خسارات و صدمات جلوگیری می‌کند. موضوعی که متأسفانه آنگونه که باید، مورد توجه قرار نگرفته است.

سهل انگاری جهادکشاورزی در ترویج الگوی کشت مناسب

 

دلیل سومی که می‌توان از آن به عنوان دلایل ایجاد تنش آبی در استان خوزستان نام برد الگوی کشت نادرست در خوزستان است. به گفته مسئولین محیط زیستی استان با وجود اینکه امسال کشت شلتوک برنج ممنوع اعلام شده بود ولی این کشت در حد وسیعی انجام شد و به گفته ایزدیار، مدیرامور آب منطقه‌ای خوزستان، بر اساس تصاویر ماهواره‌ای تا نیمه تیرماه حدود 70 هزار هکتار از اراضی استان زیرکشت برنج قرار گرفته و نیاز آبی این حجم حدود 2 میلیارد متر مکعب است. یک مقام مسئول در استان خوزستان نیز در گفتگو با خبرنگار مهر گفت که براساس برآوردهای دقیق انجام شده، اکنون 85 هزار هکتار از اراضی خوزستان زیر کشت برنج قرار دارد که از این میزان، 15 هزار هکتار در شهرهای همجوار کرخه است و موجب شده کشاورزان اقدام به برداشت غیرمجاز از کرخه کنند.

 

اگرچه وزارت جهادکشاورزی «کنجد» را بعنوان کشت جایگزین به کشاورزان معرفی کرده اما برای ترویج این الگوی کشت اقدام مؤثری صورت نگرفته است و بیشتر کشاورزان ترجیح می‌دهند به کشت برنج که سود بالایی دارد ادامه دهند. بیمه ضعیف محصولات کشاورزی و دام‌ها و عدم پرداخت «خسارت نکاشت» نیز دو عامل مهم دیگری است که موجب شده کشاورزان از چارچوب‌هایی که جهادکشاورزی استان برای کشت محصولات کشاورزی ارائه می‌دهد، تبعیت نکنند. این در حالی است که جبران مؤثر خسارات کشاورزان و دامداران می‌تواند منجر به همکاری بیشتر آنها با چارچوب‌های اعلامی و ابلاغی شود.

 

نفت؛ مهمان ناخوانده هورالعظیم

 

همانگونه که بسیاری از فعالان محیط زیست مطرح می‌کنند، نقش شرکتهای نفتی در بروز و تشدید چالش‌های زیست محیطی در خوزستان بویژه در تالاب هورالعظیم را نمی‌توان نادیده گرفت. شرکتهای نفتی فعال در محدوده تالاب هورالعظیم مانع از آبگیری بخشهایی از این تالاب شده اند. به گفته سید عادل علاء، معاون محیط زیست طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان، پیمانکاران شرکت نفت 70 درصد تالاب را تخریب کرده اند و برای اینکه به تأسیسات نفتی آسیب نرسد، مخازن 3، 4 و 5 تالاب برای فعالیت میدان‌های نفتی خشک نگه داشته شد و اجازه ورود آب به این قسمت‌ها داده نشد. براین اساس و با توجه به اینکه معیشت و سلامت مردم منطقه به این تالاب وابسته است لازم است که مسئولین مربوطه بر گسترش میادین نفتی در محدوده هورالعظیم نظارت بیشتری داشته باشند.

 

افزایش بی‌سابقه خروجی سد کرخه: مسکّنی با عوارض بالا

 

دیروز مدیر دفتر برنامه‌ریزی مخازن سدها و رودخانه‌های سازمان آب و برق خوزستان اعلام کرد از بامداد روز یکشنبه دبی خروجی سد کرخه به 160 متر مکعب بر ثانیه و همچنین خروجی سد دز نیز به 140 متر مکعب بر ثانیه افزایش یافته است.

 

با توجه به اینکه ظرفیت سد کرخه نزدیک به 6 میلیارد متر مکعب است و درحال حاضر تقریباً 62 درصد سد خالی است، در صورتی که پیش‌بینی‌های هواشناسی درست باشد شاهد اتفاقات به مراتب بدتری در پاییز سال جاری خواهیم بود.

 

به گفته کارشناسان با توجه به احتمال کاهش بارش‌ها در پاییز پیش‌رو بالاست و این افزایش بی‌سابقه خروجی سد می‌تواند صدمات جبران‌ناپذیری را وارد کند و بهتر است مسئولین به جای ارائه مسکّن‌های کوتاه‌مدت به فکر ارائه راهکارهای اساسی باشند.

 

راه حل چیست؟

 

براساس آنچه گفته شد، بنظر می‌رسد علیرغم ضعف در مدیریت منابع ابی در خوزستان و کل کشور، سال منتهی به 1400 یکی از سالهای نسبتاً خشک در فلات ایران بوده است. در این میان، منابع آبی خوزستان که از استان‌های همجوار سرازیر می‌شود به دلیل شرایط نسبتاً خشک، شاهد افت شدید نزولات جوی و نهایتاً کاهش منابع آبی در منطقه بوده است. بنابراین در کنار ضعف مدیریت منابع آبی، نمی‌توان از نقش خشکسالی امسال در بروز چالش کم آبی در خوزستان چشم پوشی کرد.

 

از آنجا که کشور ما در کمربند خشک و نیمه خشک قرار دارد، نمی‌توان گفت طی سال آینده چه اتفاقی خواهد افتاد. بنابراین لازم است نسبت به ایجاد یک سیستم مدیریت جامع و یکپارچه مدیریت منابع آبی اقدام کرد؛ این اقدام می‌تواند اصلی‌ترین راه برای ایجاد یک نظام صحیح حکمرانی آب در بلند مدت باشد. در کنار آن توسعه روش‌های آبخیزداری، توسعه آبیاری‌های نوین و بازچرخانی آب و تصفیه فاضلاب، نظارت بر گسترش میادین نفتی محدوده تالاب هورالعظیم، پرداخت به موقع و دقیق حقابه تعیین شده تالاب، بررسی کشت‌های مقاوم به خشکسالی، حمایت از تعاونیها و نهادهای مردم نهاد کشاورزی و بیمه محصولات کشاورزی می‌تواند بعنوان راهکارهای اساسی برای کم کردن صدمات مردم و کشاورزان منطقه در دستور کار دستگاه‌های ذیربط قرار بگیرد.

 

راهکارهایی که پیگیری برای عملیاتی شدن آنها باید بعنوان مطالبه دائمی از دولت در دستور کار رسانه‌ها و افکار عمومی قرار گیرد که مبادا به محض افتادن آب‌ها از آسیاب، تا بروز بحران بعدی بدست فراموشی سپرده شود.

استان خوزستان سود ایران 



  اخبار برگزیده
  

تصویری متفاوت از گروه موزیک مراسم تنفیذ رییسیتصویری از گروه موزیک مراسم تنفیذ حکم ریاست جمهوری دور از صحنه و‌ در بالکن‌حسینیه امام خمینی با اجرای سازهای مختلفی از قبیل «ویلون» و «ویلون سل» را مشاهده می کنید.
۵۵ آنلاین ریاست جمهوری امام خمینی 

  

سرنوشت علی لاریجانی چه می شود؟باشگاه خبرنگاران/ نماینده مجلس دهم درباره تغییرات در جریانات سیاسی کشور توضیحاتی ارائه داد.
نامه نیوز علی لاریجانی مجلس دهم خودرو 

  

میهمانان مراسم تحلیف چه کسانی هستند؟یک عضو هیأت رئیسه مجلس شورای اسلامی گفت:ده‌ها شخصیت سیاسی و پارلمانی، منطقه و جهانی در مراسم تحلیف رئیس جمهوری اسلامی ایران شرکت خواهند کرد.
ایلنا هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی مجلس شورای اسلامی شورای نگهبان 

  

«راز سر به مهر»؛‌ روایتی قابل انتشار از مذاکراتی که منتهی به برجام شدوزیر امور خارجه کشورمان در صفحه اینستاگرام خود از انتشار مجموعه کتاب «راز سر به مهر» خبر داد.
ایلنا اینستاگرام محمدجواد ظریف ایران 

  

احتمال بررسی کابینه دولت رییسی در مجلس از شنبهسلیمی، عضو هیئت‌رئیسه مجلس: اگر فردا کابینه به مجلس معرفی شود احتمالا جلسه رأی اعتماد به اعضای کابینه در صحن مجلس از روز شنبه 23 مرداد آغاز و تا سه‌شنبه 26 مرداد ادامه پیدا کند./ خانه ملت
فردا دولت 

  

مسائل فوری دولت رئیسی چیست؟حجت الاسلام رئیسی در مراسم تنفیذ گفت: مسئله کسری بودجه، مسئله ثبات بازار بورس، کنترل گرانی و تورم، مسئله کرونا و مسائل دیگری که شناخته شده و راهکارهای آن هم اندیشیده شده است. به دولت دوازدهم خسته نباشید می گویم اما کارهایی مهمی وجود دارد که امروز در پیش روی دولت سیزدهم است.
مستقل‌آنلاین دولت دوازدهم دولت کسری بودجه 

  

شروع طوفانی بورس با رشد 16000 واحدی شاخص/ خودرویی ها همچنان در مدار ریزشدر شروع معاملات بازار سرمایه شاخص کل بورس معاملات را طوفانی آغاز کرد و با رشد 16 هزار و 900 واحدی در ارتفاع یک میلیون و 392 هزار واحد قرار گرفت.
اقتصادنیوز شاخص سرمایه 

  

جزئیات جلسه رأی اعتماد به وزرای پیشنهادی دولت در مجلستسنیم/ عضو هیئت رئیسه مجلس از افزایش تعداد جلسات علنی مجلس برای تسریع بررسی صلاحیت وزرای پیشنهادی رئیس‌جمهور، در صورت نیاز خبر داد.
مثلث رئیس جمهور کار بهاره رهنما 

  

سورپرایز جنجالی یحیی برای هواداران پرسپولیس!وحید امیری ستاره با اخلاق پرسپولیس در آستانه تمدید قرارداد با این باشگاه قرار دارد.
خانه فوتبال پرسپولیس وحید امیری ستاره 

  

لابی قالیباف، قوی‌ترین لابی استنظر قالیباف در انتخاب شهردار آینده و برای شورای شهر حائز اهمیت بوده و گزینه‌هایی که برای بررسی‌های نهایی انتخاب می‌شوند بدون نظرخواهی از ایشان نخواهد بود.
مستقل‌آنلاین ریاست جمهوری شهرداری تهران شورای شهر تهران 

  

حذف شرایط فروش از 3 خودرو / مکانیسم قیمت جور قرعه کشی خودرو را کشیددر آخرین طرح فروش اعلام شده از سوی سایپا میزان ثبت نام برای چند خودرو کمتر از ظرفیت در نظر گرفته شده بود. به نظر می رسد این کاهش تقاضا موجب شده تا زمینه برای برداشته شدن شرط و شروط ثبت نام خودرو برای تعدادی از خودروها برداشته شود.
خودروتک خودروسازان بازار خودرو ایران خودرو 

  

پناهیان: روحانی خائن است/ چه کسی حاضر است او را محاکمه کند؟یک از تئوریسین های نیروهای انقلاب گفت: به زودی جشن پایان دولت روحانی را خواهیم گرفت، دولتی که من هنوز یک سؤال دارم و آن اینکه آیا آقای روحانی نمی‌دانست که نمی‌شود به غرب اعتماد کرد؟ یا می‌دانست؟ اگر می دانست خائن است.
نامه نیوز حسن روحانی استقلال مشاور 

  

رشد 2300 واحدی بورس تهران/ سرخپوشی خودرویی ها در روز سبز بورسدر شروع معاملات بازار سرمایه شاخص کل بورس سبزپوش شد و با رشد 2300 واحدی در ارتفاع یک میلیون و 360 هزار واحد قرار گرفت.
اقتصادنیوز بورس تهران تهران سرمایه 

  

احتمال تعطیلی دو هفته‌ای کشوروزیر بهداشت در نامه‌ای به مقام معظم رهبری درخواست تعطیلی دو هفته‌ای کشور را داده بود و دیروز ایشان از رئیس‌جمهور خواستند این موضوع در ستاد ملی کرونا بررسی شود. حالا این ستاد اعلام کرده که پیشنهاد تعطیلی دو هفته‌ای امروز بررسی می‌شود.
فردا درمان تهران رئیس جمهور 

  

امکان توقف اعمال اصل 85 بر طرح حمایت از حقوق کاربران وجود دارد/ همکاری در حوزه اینترنت را در تفاهنامه ایران و چین ندیدم/ منشاء طرح حمایت از کاربران، خارج از مجلس استسخنگوی فراکسیون مستقلین ولایی، گفت: طرح حمایت از حقوق کاربران فضای مجازی بیرون از مجلس پخت و پز شده است، به خاطر همین ما اصرار داشتیم که حداقل اصل هشتاد و پنجی نشود و به مجلس بیاید در کمیسیون‌های اصلی و فرعی رسیدگی شود.
ایلنا اصل 44 مخابرات خبرنگار 

  اخبار داغ
  

این داروی فشار خون کرونا را درمان می کندنتایج مطالعه جدید مشترک محققان دانشگاه جورجیا آمریکا و دانشگاه شهید بهشتی ایران نشان داده است که داروی رایج فشارخون موسوم به لوزارتان از تکثیر کروناویروس می تواند جلوگیری کند.
گسترش فشار خون ایران درمان 

  

بیشترین بازده هفتگی بورس در سال 1400در دومین هفته کاری مرداد 1400 میانگین ارزش صف‌های خرید پایانی بازار سهام رشد 27 درصدی داشت و هفتمین هفته صعودی بازار ثبت شد.
اقتصادنیوز سهام 

  

توقف ببو به علت ابتلای یک بازیگر زن به کرونایکی از بازیگران زن نمایش «ببو» به ویروس کرونا مبتلا شد.
خبرفوری گرافیک ویروس باستانی 

  

رتبه سوم ایران در آمارهای جهانی ابتلا به کرونادر روزهای اخیر تعداد مبتلایان ایران در جهان رتبه سوم را داشته است. افزایش ابتلا سرانجام سبب شد تا تعداد بیماران بدحال کرونایی در ایران به بیشترین مقدار تاریخی خود دست پیدا کند.
۵۵ آنلاین ایران درمان وزارت بهداشت 

  

زائور اوگویف، کشتی‌گیر روس، پس از ابتلای یکی از ورزشکاران روسیه به کرونا، می ترسید که اعضای تیم کشتی المپیک روسیه نیز به کرونا مبتلا شده باشند.
ورزش۳ روسیه المپیک 

  

قیمت سکه، طلا و ارز 14 مرداد 1400/سکه دوباره جهش کرددر حالی قیمت دلار امروز در بازار آزاد بدون تغییر قیمت بود، اما نرخ طلا و سکه به سمت بالاجهش کرد.
اقتصادنیوز قیمت ارز دلار 

  

محمد اسفندیاری در اثر کرونا درگذشت + عکس و علت مرگمحمد اسفندیاری نویسنده و کارگردان قدیمی در اثر کرونا جان خود را از دست داد. محمد اسفندیاری، یک دوست بسیار صمیمی به نام محمدرضا محمدی دارد که او خبر درگذشتش را اعلام کرد.
شما‌نیوز عکس تلویزیون نویسنده 

  

آمار وخیم بیماران بدحال کرونا در ایران /رکوردها جابجا شددر روزهای اخیر تعداد مبتلایان ایران در جهان رتبه سوم را داشته است. افزایش ابتلا سرانجام سبب شد تا تعداد بیماران بدحال کرونایی در ایران به بیشترین مقدار تاریخی خود دست پیدا کند.
اقتصادنیوز ایران 

  

حواشی مراسم تحلیف رئیسی/ قالیباف با همه دست داد/ روحانی بالاخره بعد از کرونا به مجلس آمدمراسم تحلیف سیزدهمین دوره ریاست جمهوری به دور از حاشیه نبود، به عنوان مثال پای حسن روحانی بعد از یک
خبرفوری شورای نگهبان عباسعلی کدخدایی حسن روحانی 

  

بررسی صنعتی گردشگری و افزایش سفر در دوران پساکروناگشت و گذار یکی از اصلی ترین تفریحات زندگی خانواده ها به شمار می رود و از گذشته تاکنون اغلب خانواده ها به صورت سالانه چندین سفر را در برنامه خود قرار می دهند.
اقتصادنیوز گردشگری خانواده سفر 

  

بورس در هفته دوم مرداد چگونه گذشت؟ / شاخص کل یک پله رشد کرددر هفته گذشته شاخص کل در محدوده یک میلیون و 351 هزار واحد آغاز به کار کرد و در آخرین روز معاملاتی در
خبرفوری خودرو شاخص پتروشیمی