اعتماد   |  فرهنگی  |  

نقش منحصر‌به‌فرد دکتر توسلی

عباس عبدی در سوگ دکتر غلامعباس توسلی نوشت: دکتر توسلی نقش مهمی به عنوان مکمل ایفا کرد که تاسیس انجمن جامعه‌شناسی ایران بود. انجمنی که به عنوان انجمن علمی برتر ایران شناخته شده و در سال 1370 و با کوشش تعدادی از جامعه‌شناسان از جمله دکتر توسلی تاسیس شد.

نقش منحصر‌به‌فرد دکتر توسلی

اعتمادآنلاین| عباس عبدی در یادداشتی نوشت: اولین بار نام دکتر غلامعباس توسلی را در جریان نقدی که به کتاب زمینه جامعه‌شناسی نوشته بود شنیدم، کتاب زمینه جامعه‌شناسی ترجمه و اقتباس دکتر امیرحسین آریانپور بود.

 

این کتاب در سال 1344 منتشر شد و تا سال 1357، ده‌ها هزار نسخه از آن چاپ شد که در نوع خود بی‌نظیر است. توجه به دکتر آریانپور و کتابش به گونه‌ای بود که دانشجویان مهندسی و دیگر رشته‌های غیر جامعه‌شناسی هم‌ کلاس‌هایش را می‌رفتند و کتاب زمینه جامعه‌شناسی را داشتند و می‌خواندند. البته این کتاب در اصل مارکسیستی نبود، دو استاد امریکایی آن را نوشته بودند به همین دلیل هم مجوز چاپ گرفت. ولی تدوینش در قالب اقتباس و مقدمه متفاوت آریانپور معنا و مفهوم کتاب را تغییر داد. 

 

این کتاب را می‌توان مانیفست نگرش مارکسیستی به جامعه‌شناسی تغییر و تحول؛ البته در فضای به‌ شدت سانسوری آن دوران دانست. مانیفستی که در زمان و مکان مناسب منتشر شد. به علاوه وجود فضای سانسور علیه مارکسیسم به تنهایی برای جا انداختن حقانیت این اندیشه کفایت می‌کرد. به یاد آوریم که نگرش رادیکال سیاسی از سال 1340 به بعد شکل گرفت و از آنجا که جامعه‌شناسی نیز عموما دانشی معطوف به تغییر است، می‌توانست نیاز نظری و ضروری بودن این تحول را پاسخ داده و تامین کند. دو جریان طرفدار تغییر رادیکال در جامعه ایران، مذهبی و مارکسیستی بودند، بنابراین هر دو نیازمند حمایت نظری و فکری برای این خواست خود بودند.

 

دکتر آریانپور، پرچمدار تامین این نیاز در جریان مارکسیستی بود که از طریق کلاس‌های درس، مقالات و کتاب‌ها به ویژه کتاب «زمینه جامعه‌شناسی» این نقش را ایفا می‌کرد. در میان گرایش مذهبی، دکتر شریعتی به عنوان جامعه‌شناس حضور داشت، ولی ادبیات او به نسبت دور از این دانش بود. وجه کلامی دینی و تهییجی آن بر اظهارات علمی وی غلبه داشت.

 

در عمل کسی که بتواند نگرش مذهبی‌های رادیکال را در این زمینه تامین و نمایندگی کند، وجود نداشت. از سوی دیگر جامعه‌شناسی رادیکال آن زمان که متاثر از نگرش مارکسیستی بود، نه تنها علیه وضع موجود حکومت بود، بلکه به نوعی علیه دین هم بود به همین علت نوعی بدبینی نسبت به دانش جامعه‌شناسی نزد برخی از مذهبیون وجود داشت. بنابراین خواندن نقدی درباره کتاب زمینه جامعه‌شناسی از سوی آقای توسلی که استادی مذهبی شناخته می‌شد و از دانشگاه معتبر سوربن فارغ‌التحصیل شده بود، این احساس را ایجاد می‌کرد که تعارضات میان مذهب و جامعه‌شناسی چندان هم جدی نیست. 

نام ایشان را برای دومین بار در سخنرانی‌های مسجد قبا شنیدم و پای صحبت‌شان نشستم که ادبیات غالب ایشان در این سخنرانی‌ها به ادبیات و رویکرد سایر سخنرانان مذهبی نزدیک شده بود و البته گریزی از آن نبود. 

دانش جامعه‌شناسی پس از انقلاب نیز تا حدی به زمینه‌ای برای مواجهه با جریان اصلی انقلاب تبدیل شد به همین علت با بسته شدن دانشگاه‌ها، شاهد شکل‌گیری جریانی برای بازنگری در رشته‌ها و سرفصل‌های درسی هستیم. این جریان در حوزه علوم انسانی و اجتماعی بسیار بسته و حتی خطرناک می‌نمود و بیش از هر چیزی به رشته جامعه‌شناسی حساس بودند، علت هم روشن بود. از یک طرف ذهنیتی که نسبت به گذشته وجود داشت و کوشش‌هایی که جهت همسویی جامعه‌شناسی و مارکسیسم و نیز ضدیت آن با دین می‌شد، بود. از سوی دیگر واقعیت جامعه‌شناسی است که هیچ پدیده‌ای را مقدس و دارای ذاتی ازلی و ابدی نمی‌داند و همه را در قالب پدیده‌های قابل تحول و تغییر بررسی می‌کند و این مخالف برخی مدعیان دین است که آن را امر ثابتی می‌دانند. بالاخره اینکه کمتر کسانی با گرایش‌های مذهبی رسمی در این زمینه تحصیلات عالی داشتند و در مجموع شرایط فراهم بود که ضربه اساسی به دانش مهم جامعه‌شناسی وارد و از گردونه دانشگاه‌ها حذف شود ولی حضور برخی افراد و به‌طور مشخص دکتر توسلی در ستاد انقلاب فرهنگی نقش مهمی در حفظ این دانش در نظام آموزش عالی کشور داشت. اگر چه در فضای آن زمان برخی کوشیدند که تحت عنوان جامعه‌شناسی اسلامی! به نوعی با این دانش مقابله کنند، ولی این کوشش چندان موثر نبود. کتابی که هم تحت این عنوان منتشر کردند، نه جامعه‌شناسی بود و نه حتی اسلامی! از این‌رو به سرعت به محاق رفت و طولی نکشید که جامعه‌شناسی مسیر خود را پیدا کرد و به بالندگی نسبی رسید. 

 

دکتر توسلی نقش مهم دیگری را هم به عنوان مکمل ایفا کرد که تاسیس انجمن جامعه‌شناسی ایران بود. این انجمنی است که به عنوان انجمن علمی برتر ایران شناخته شده و در سال 1370 و با کوشش تعدادی از جامعه‌شناسان از جمله دکتر توسلی، دکتر عبداللهی و... تاسیس شد. در این میان دکتر توسلی به واسطه اعتبار شخصی نقش مهمی داشت و به عنوان یکی از اعضای اولیه هیات مدیره انجمن انتخاب و سپس برای دو دوره رییس هیات مدیره بودند و شکل‌گیری انجمن در دوره ریاست وی رخ داد.

 

دکتر توسلی بیش از ده سال بود که به علت بیماری توان گذشته را نداشت، ولی عشق و علاقه او به حضور در نشست‌های علمی و صنفی باعث می‌شد که حتی برای گوش کردن و حضور هم که شده با زحمت فراوان در این نشست‌ها حاضر شود.

 

بارها دیده شد که به وسیله اعضای خانواده محترم‌شان به این جلسات آورده می‌شوند و این برای افزایش روحیه و تعهد اعضا و جامعه‌شناسان جوان بسیار مهم و اثرگذار بود. وی به معنای دقیق کلمه تعهدی عمیق به این دانش و رشته علمی داشت.

 

دکتر توسلی نام نیک و منحصر‌به‌فردی را در حفظ و حراست از نهاد علم جامعه‌شناسی در ایران از خود به یادگار گذاشت.

 

روحش شاد.

 

منبع: روزنامه اعتماد

 

 

عباس عبدی انجمن علمی ایران 



  اخبار برگزیده
  

دولت بعدی آمریکا باید تهران و ریاض را مجبور به سازش کندآمریکا نمی‌تواند ایران و عربستان سعودی را مجبور به سازش کند، اما این دو کشور در گذشته به صورت مسالمت آمیز با یکدیگر همزیستی داشته و حتی همکاری کرده‌اند و هر دو علاقه زیادی به یافتن راهی برای انجام مجدد آن دارند. با توجه به گزینه‌های دیگر، دولت بعدی آمریکا باید تلاش کند تا آنها را دوباره در این مسیر قرار دهد.
اعتماد دولت تهران دونالد ترامپ 

  

پیروزی بایدن با ارزش دلار چه می کند؟عضو شورای مشاورین اقتصادی دوره ریاست جمهوری رونالد ریگان از ناکامی تحریم ها در دستیابی به اهداف خود خبر داد.
گسترش انتخابات ریاست جمهوری 13 آبان دلار 

  

گزارش رویترز از جنبه‌های متفاوت تحریم‌های آمریکا علیه ایران برای بایدنرویترز در تحلیلی به تحریم‌های جدید آمریکا و شرایط آن‌ها در دولت بعد آمریکا پرداخت.
ایلنا ایران وزارت خارجه دولت 

  

تحریم‌های جدید آمریکا، بار دیگر صنعت نفت ایران را هدف گرفت، اما مگر تحریم‌های نفتی وجود نداشت؟ پاسخ مثبت است، اما این بار دولت آمریکا از زاویه جدید صنعت نفت ایران و مدیرانش را مورد تحریم قرار داد.
اقتصادنیوز دلار آمریکا صنعت نفت 

  

وزیر خارجه عربستان: عادی سازی روابط با اسرائیل انجام خواهد شدوزیر خارجه عربستان تأکید کرد، عادی‌سازی روابط این کشور با رژیم صهیونیستی در نهایت اتفاق خواهد افتاد.
۵۵ آنلاین عربستان دونالد ترامپ ترامپ 

  

آمریکا نمی‌تواند ایران و عربستان سعودی را مجبور به سازش کند، اما این دو کشور در گذشته به صورت مسالمت آمیز با یکدیگر همزیستی داشته و حتی همکاری کرده‌اند و هر دو علاقه زیادی به یافتن راهی برای انجام مجدد آن دارند. با توجه به گزینه‌های دیگر، دولت بعدی آمریکا باید تلاش کند تا آنها را دوباره در این مسیر قرار دهد.
نامه نیوز دولت بهاره رهنما ایران 

  

هراس آمریکا از تاثیر ایران در انتخابات هفته بعدیک روزنامه آمریکایی نوشت: ایران در پی ضربه زدن به انتخابات و دموکراسی در آمریکاست.
مثلث بازی ایران روزنامه 

  

خودرو چینی جدید حوالی بازار ایران + مشخصاتوقت آن رسیده که صنعت خودرو ایران برگ های جدیدش را برای بازار خودرو رو کند. خودروهایی که هم تنوع بازار خودرو را بیشتر کند و هم افزایش تیراژ خودرو را به دنبال داشته باشد. جک X7 یکی از خودروهایی است که زمزمه ورودش به بازار ایران شنیده می شود.
خودروتک خودرو بازار خودرو ایران 

  

جزئیاتی از طرح آزادسازی قیمت خودروبه نظر می رسد شکست قیمت گذاری دستوری خودرو که نه نظر خودروسازان را تامین می کند و از عهده تامین هزینه های آنها بر می آید و نه موجب افزایش تولید و رضایت متقاضیان خودرو می شود، سیاست گذاران صنعت خودرو را به سمت تصمیم درست آزادسازی قیمت خودرو سوق می دهد. البته این آزادسازی قرار نیست به صورت کامل انجام شود.
خودروتک خودروسازان بازار خودرو بازی 

  

دورکاری در کدام استان ها اعمال خواهد شد؟غلامرضا عباس پاشا معاون توسعه مدیریت و منابع استاندار تهران درباره آخرین تصمیمات مربوط به دورکاری شهرستان های استان تهران توضیح داد.
مستقل‌آنلاین دورکاری سازمان امور اداری و استخدامی تهران 

  

طرح مجلس برای واگذاری زمین به هر خانوار ایرانی چیست؟ + فیلمطرح جدید نمایندگان مجلس برای تامین مسکن مردم چگونه قرار است اجرا شود؟
مستقل‌آنلاین مجلس شورای اسلامی زمین بهاره رهنما 

  

توییتر دست از سر انتخابات آمریکا بر نمی‌‌دارد!شرکت توئیتر اعلام کرد از این پس تمامی موارد جستجو شده کاربران درباره انتخابات آمریکا را بررسی خواهد کرد.
مملکت‌آنلاین فضای مجازی انتخابات ریاست جمهوری توئیتر 

  

مجوز افزایش قیمت خودرو صادر شدرییس شورای رقابت اعلام کرد: براساس مصوبه اردیبهشت ماه خودروسازان می‌توانند حداکثر تا سقف اعلامی نرخ تورم بخشی از سوی بانک مرکزی در سه ماهه سوم امسال افزایش قیمت‌ها را اعمال کنند.
خودروتک افزایش قیمت قیمت خودرو 

  

طرح تأمین کالاهای اساسی در آستانه تصویب مجلس/ چه کسانی مشمول دریافت می شوند؟رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی با اشاره به اختلاف با دولت بر سر تأمین منابع طرح کالاهای اساسی گفت: طرح تأمین کالاهای اساسی 4شنبه همین هفته در دستور کار مجلس برای تصویب نهایی قرار دارد.
اقتصادنیوز کمیته امداد کمیته امداد امام خمینی قیمت 

  

آژیر جنگ داخلی در آمریکا | نیویورک‌تایمز درباره پیامدهای انتخابات هشدار دادانتخابات آمریکا، قلب این کشور را مورد آزمون قرار خواهد داد. این بخشی از سخنان چارلز بلو، ستون‌نویس نیویورک تایمز است. او در یادداشت 25 اکتبر می‌نویسد: اینکه ما چه کسی هستیم؟ چگونه به این نقطه رسیدیم؟ چگونه این کشور دونالد ترامپ را انتخاب کرد و آیا قانون اساسی ما ظرفیت پذیرش خطا و معکوس کردن آن را دارد، سوالاتی است که مطرح شده است.
۵۵ آنلاین جنگ نیویورک نیویورک تایمز 

  اخبار داغ
  

هزینه‌های کلی کرونا در ایران /جزئیات کامل پرداخت‌های دولت برای کرونارییس سازمان برنامه و بودجه درباره مطالبات وزارت بهداشت در کرونا گفت: آقای وزیر و معاونین ایشان عنوان کردند ماهانه حدود 800 میلیارد تومان برای پرداخت فوق العاده ویژه نیاز دارند اما بعد در پاسخ مکتوب به نامه بنده اعلام کردند که ماهانه 1200 میلیارد تومان برای این منظور نیاز داریم!
اقتصادنیوز هزینه نیروهای مسلح درمان 

  

این دارو برای نجات بیماران بدحال کرونایی معجزه می‌کنددر مطالعه‌ای جدید مشخص شده است، دارویی که برای بیماران قلبی مفید است، احتمال مرگ و شدت بیماری کرونا را کاهش می‌دهد.
برنا دارو مرگ 

  

6000 هزار بیمار کرونایی بستری در تهران/رکورد مرگ و میر 9 بار شکست به گزارش خبرگزاری مهر، علیرضا زالی، ضمن تشریح وضعیت تهران به لحاظ شیوع کرونا اظهار کرد: امروز بالغ بر 10 هزار و 700 بیمار به صورت سرپایی با تشخیص کرونا یا شبه کرونا به بخش‌های بهداشتی و درمانی مراجعه کرده اند. وی افزود: مجموعاً تعداد افرادی که در بیمارستان‌های استان تهران در طول 24 ساعتی که گذشت بستری شدند به بیش از 890 نفر رسید. فرمانده عملیات مقابله با بیماری کرونا در کلانشهر…
مهر بیمارستان درمان تهران 

  

واکسن کرونا ایرانی بعد از عید به بازار می آید؟ + فیلم وزیر بهداشت گفت: واکسن ایرانی کرونا به نتیجه خوبی رسیده و از هفته‌های آینده نیز وارد فاز انسانی آن خواهیم شد و امیدواریم تا اوایل سال آینده خبر خوش ساخت واکسن را به مردم بدهیم. منبع: مشرق
گسترش 

  

منابع خبری از افزایش چشمگیر آمار مبتلایان به ویروس کرونا در اردن خبر دادند.
صراط اردن وزارت بهداشت ویروس 

  

اروپا بدنبال محدودیت‌های سختگیرانه علیه کرونا؛ احتمال قرنطینه سراسری در فرانسه و آلمانآلمان و فرانسه در حال آماده شدن برای اعلام محدودیت‌های جدید سختگیرانه‌تر به دلیل افزایش شیوع ویروس کرونا هستند همزمان کشور‌های دیگر اروپایی نیز خود را آماده مقابله با موج جدید شیوع کرونا می‌کنند. مرگ و میر ناشی از کووید-19 در سراسر اروپا در طول یک هفته تقریبا 40 درصد افزایش یافته است.
رویداد۲۴ کمیسیون اروپا فرانسه سوئیس 

  

پذیرش35هزار بیمار از ابتدای شیوع ویروس کرونا/ انجام 22 هزار سی‌تی‌اسکن ریه در بیمارستان بعثترییس بیمارستان بعثت نیروی هوایی ارتش گفت: در طول 8 ماه گذشته بالغ بر 35000 بیمار به صورت سرپایی به این بیماریتان مراجعه کرده اند و تا امروز 22000 سی تی اسکن ریه در این مرکز انجام شده است.
ایلنا بیمارستان ویروس درمان 

  

همه ما باید مطیع «خانم کرونا» باشیم!اقتصادنیوز: رهبر کاتولیک‌های جهان، پاپ فرانسیس،در دیدار هفتگی خود با پیروان کلیسای کاتولیک در واتیکان، کرونا را به عنوان یک خانم (بانو) توصیف کرد که همه مردم باید مطیع او باشند.
اقتصادنیوز ماسک واتیکان