مهر   |  علمی  |  

ضربه بر پیکره نیمه جان شورای عالی فضای مجازی

به گزارش خبرنگار مهر، *حسین زیبنده در یادداشتی که در اختیار خبرگزاری مهر قرار داده به بررسی مصوبه اخیر دولت درباره شوراهای عالی با تمرکز بر شورای عالی فضای مجازی پرداخته است که شرح آن در زیر آمده است: شورای عالی فضای مجازی در اسفندماه سال 1390 و با حکم مقام معظم رهبری تشکیل گردید که تا به امروز بیش از یک دهه از تشکیل این نهاد سپری می‌شود. ایشان وظیفه اصلی این نهاد را «سیاستگذاری،…

ضربه بر پیکره نیمه جان شورای عالی فضای مجازی

به گزارش خبرنگار مهر، *حسین زیبنده در یادداشتی که در اختیار خبرگزاری مهر قرار داده به بررسی مصوبه اخیر دولت درباره شوراهای عالی با تمرکز بر شورای عالی فضای مجازی پرداخته است که شرح آن در زیر آمده است:

شورای عالی فضای مجازی در اسفندماه سال 1390 و با حکم مقام معظم رهبری تشکیل گردید که تا به امروز بیش از یک دهه از تشکیل این نهاد سپری می‌شود. ایشان وظیفه اصلی این نهاد را «سیاستگذاری، مدیریت کلان و برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری‌های لازم و به‌هنگام و همچنین نظارت و رصد کارآمد و روزآمد در این عرصه» می دانند و جایگاه آن را به عنوان «نقطه کانونی مواجهه‌ هوشمندانه و مقتدرانه با تحولات پرشتاب» فضای مجازی قلمداد می‌کنند.

اینکه عملکرد این نهاد تا به حال چه کیفیتی داشته یا چه اندازه در تحقق اهدافش موفق بوده است مسائل مهمی است که در این مجال نمی‌گنجد و بایستی به صورت مجزا به آن پرداخت؛ اما آنچه در این نگاشت قصد داریم به بهانه مصوبه اخیر دولت به آن بپردازیم مسئله جایگاه این شورا در نظام سیاستگذاری و اداره کشور است که متأسفانه در سال‌های اخیر و در دولت‌های مختلف به طرق گوناگونی تضعیف شده و فرسنگ‌ها با آنچه مقام معظم رهبری برای آن در نظر گرفته‌اند فاصله دارد. این فاصله را می‌توان از ابعاد گوناگونی مورد بررسی قرار داد که در ادامه به دو بعد از آن‌ها، یعنی 1-ضعف‌های درونی شورا و 2-کنشگری سایر بازیگران علی الخصوص دولت در نسبت با شورا خواهیم پرداخت.

یک سوزن به شورا، یک جوالدوز به دیگران!

حقیقت آن است که بخشی از جایگاه امروز شورای عالی فضای مجازی زاییده و حاصل عملکردی است که این شورا در سالیان اخیر داشته است. با تمام مسائلی همچون تعارض منافع، ضمانت اجرایی، پشتوانه قانونی و چالش سیاست و اداره که این شورا در نظام اداری کشور با آن روبرو است، شورا عزم و اراده خود را برای ساختن جایگاه محوری و کانونی در سیاستگذاری فضای مجازی نشان نداده است. شورای عالی فضای مجازی به جای آنکه قرارگاهی برای حکمرانی باشد عملاً به دستگاهی برای تولید سند تبدیل شده است که در عین ارزشمندی و کارشناسانه بودن اسناد، نهایتاً در همین مرحله از نقش آفرینی متوقف شده و وظایفی مانند ارزشیابی سیاست‌ها، دیدبانی و رصد و مقابله با تهدیدها، هدایت دستگاه‌های متصدی و نظارت بر اجرایی شدن سیاست‌ها معمولاً نادیده انگاشته می‌شوند. بنابراین، شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی برای اینکه به محوریت و مرکزیت سیاستگذاری فضای مجازی برسند بایستی علاوه بر نقش کارشناسانه و محتوایی خود، وارد نقش‌های تحلیلی خط‌مشی نیز گردند که متأسفانه در این سالیان کمتر شاهد چنین اقداماتی بوده‌ایم.

سند تحول فضای مجازی، حاکم یا محکوم؟

داستان از آنجا شروع می‌شود که پس از ایام انتخابات، دولت در اقدامی شایسته، سند تحول دولت مردمی را تدوین نمود که به عنوان برنامه اصلی و سیاست‌های محوری دولت سیزدهم مبنای عمل و سرلوحه اقدام قرار گیرد. در بخشی از این سند به حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات نیز پرداخته شده است که ذیل آن، ضمن برشمردن چالش‌های محوری در این حوزه، راهکارها و سیاست‌هایی نیز پیشنهاد شده است. اگرچه بایستی نقد و بررسی این سند و ارزیابی تخصصی آن در دستورکار کارشناسان این حوزه قرارگیرد اما آنچه در روزهای اخیر مورد توجه قرار گرفته، بخشنامه دولت به دبیران شوراهای عالی و مشخص کردن سازوکاری برای انطباق پیش نویس مصوبات با سندتحول مردمی است که از سمت دبیر ستاد راهبری تحول دولت مردمی و رئیس دفتر رئیس جمهور برای شوراهای عالی ارسال شده است. بر این اساس، پیش نویس مصوبات شوراهای عالی از جمله شورای عالی فضای مجازی بایستی از نظر تطابق با سند تحول بررسی گردد و موافقت مراجع چهارگانه درون قوه مجریه را کسب کند تا بتواند سایر مراحل تصویب را پشت سر بگذارد.

اگرچه تدبیر چنین سازوکارهایی می‌تواند برنامه درون دولت را منظم تر نموده و جایگاهی کارشناسی برای تسلط بیشتر رئیس محترم جمهور بر پیش نویس ها و مصوبات شوراها داشته باشد، اما به هیچ وجه نمی‌تواند معیار و ملاکی برای الزام به انطباق سیاست‌های شورا با سند تحول و مرجع قراردادن سند تحول در سیاست‌های فضای مجازی کشور باشد. شورای عالی فضای مجازی اساساً برای آن تشکیل گردیده است که فارغ از برخی چارچوب‌های بروکراتیک و با مشارکت بازیگران مختلف مرکزی برای تصمیم گیری راجع به مسئله مهمی همچون فضای مجازی باشد، در صورتی که تدبیر چنین سازوکاری اولاً مخالف صریح حکم مقام معظم رهبری درباره جایگاه شورا و نقض غرضی برای تشکیل شورا است و ثانیاً موجب تضعیف و به حاشیه راندن شورا نیز خواهد شد. حضور بازیگران درون شورایی همچون شورای عالی فضای مجازی برای هماهنگی‌های بین دستگاهی اینچنینی است و ایجاد سازوکاری موازی و مقدم بر شورا اقدامی نا به جا و بروکراسی زا است.

از منظر حقوقی نیز این مسئله جای بررسی دقیق تر و تفصیلی تر دارد که تا چه اندازه قوه مجریه می‌تواند برای شورای عالی فضای مجازی تکالیفی مشخص نماید و یا اینکه صلاحیت قانونی ستاد راهبری سند تحول به چه صورتی است؛ اما در این نگاشت صرفاً از لحاظ ساختار اداره و حکمرانی به مسئله نگاه شد که در این مدل حکمرانی، شورای عالی فضای مجازی نهادی فراقوه‌ای و بین دستگاهی است که به عنوان نقطه‌ای کانونی و متمرکز، مسئولیت سیاستگذاری کلان فضای مجازی را برعهده دارد و سایر دستگاه‌ها بایستی در راستای این سیاست‌ها حرکت کنند؛ دولت در سطوح پایین تر حکمرانی تصمیم گیر و تعیین کننده است اما در سیاست‌های کلان بایستی کمال همکاری و مشارکت خود را داشته باشد تا طراحی صورت گرفته برای حکمرانی فضای مجازی نهادینه شده و جایگاه مشخص شده برای شورای عالی فضای مجازی تقویت و تثبیت گردد.

به طور خلاصه مسئله اصلی و نگران کننده، یک بخشنامه و مصوبه از سوی دولت و نهادهای زیر مجموعه آن نیست؛ بلکه مسئله مهم، مسئله رویکردها است. مسئله آن است که در چنین نگاهی سندتحول یا دیگر سیاست‌های دولت حاکم است و سیاست‌های شورای عالی فضای مجازی به عنوان محور سیاستگذاری فضای مجازی کشور محکوم! مسئله آنجاست که با رخدادهایی از این جنس و خارج کردن برخی حوزه‌های سیاستگذارانه از دایره اختیار شورا، عملاً شورا به جایگاهی تشریفاتی و غیرضروری تبدیل خواهد شد که نقشی در تعیین و راهبری سیاست‌ها نخواهد داشت. چنین تصمیماتی که مشابه آن باز هم در همین دولت وجود داشته است این فرضیه را قوت می‌بخشد که حداقل در این حوزه درب هنوز بر پاشنه قدیم می‌چرخد و نتیجه چنین رویکردی جز تضعیف شورا، عدم یکپارچگی در سیاست‌های فضای مجازی و سلیقه‌ای شدن خط‌مشی‌ها نخواهد بود. بدیهی است این ملاحظات به معنای توفیق شورای عالی در همه موارد ذکر شده نیست، بلکه در این یادداشت طراحی ساختاری حکمرانی فضای مجازی کشور مدنظر بوده است.

در نهایت، پیشنهاد آن است که سند تحول دولت از لحاظ تطابق با سیاست‌های شورای عالی فضای مجازی مورد بررسی و تأیید قرار گیرد تا مجموع برنامه‌ها و اقدامات دولت در چارچوب سیاستی مشخص شده در این شورا باشد. از طرف دیگر قوه مجریه، به منظور اجرایی سازی مصوبات شورای عالی فضای مجازی، مصوبات را به مراجع چهارگانه مشخص شده در متن نامه (ستاد راهبری سند تحول دولت مردمی، سازمان برنامه و بودجه، سازمان امور اداری و استخدامی و معاونت حقوقی ریاست جمهوری) ارجاع نماید تا لوازم اجرایی و عملیاتی سازی آن‌ها را محقق کند و تمهیدات لازم را بیندیشند. به علاوه، پیشنهاد می‌گردد در روندی تعاملی، شورای عالی فضای مجازی نیز نظر مشورتی دستگاه‌های اجرایی و مراجع چهارگانه را برای هرچه دقیق‌تر و اجرایی‌تر شدن مصوبات کسب نماید تا نگارش و تدوین اسناد سیاستی نیز پشتوانه و ظرفیت عملیاتی سازی را داشته باشند.

*پژوهشگر هسته خط‌مشی فضای مجازی (سپهرا) مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه السلام

خبرنگار سازمان برنامه و بودجه شورای عالی فضای مجازی 



  اخبار برگزیده
  

بازنشستگان کارگری خوزستان: دولت افزایش مصوب شورایعالی کار را ابلاغ کندبازنشستگان در اهواز و شوش، خواستار اجرای مصوبات مزدی شورایعالی کار شدند.
ایلنا دولت کار اهواز 

  

رئیسی: دولت در امر به معروف و نهی از منکرات اقتصادی مصمم استرئیس‌جمهور در دیدار اعضای ستاد احیای امر به معروف و نهی از منکر:همه دولتمردان و دستگاه‌های در این رابطه مسئولیت دارند و باید با دقت و جدیت وظایف خود را انجام دهند.
فردا دولت رئیس جمهور 

  

تلاش دولت و رئیس‌جمهور خدمت‌رسانی به مردم استوزیر کشور گفت: در مورد این دولت که امروز خودش را دولت مردمی و متعهد به اسلام و خدمت به مردم می‌داند باید بتوانیم خدمات را تشریح کنیم. دولت و در راس آن آقای رئیس‌جمهور تلا‌شان این است که به مردم خدمت کنند.
ایلنا دولت رئیس جمهور حوزه 

  

تغییر قیمت بنزین تصویب شد؟ | گرانی قیمت بنزین در راه استطرح بنزین برای همه از کیش به پاستور رسیده و منتظر جلسه بررسی در حضور رئیس جمهور است. همزمان با جدی شدن طرح بنزین برای همه، زمزمه‌هایی در خصوص تغییر قیمت بنزین هم شنیده می‌شود. چه تغییراتی در انتظار بنزین است؟
مثلث قیمت افزایش قیمت قیمت مسکن 

  

تمام دغدغه اتحادیه تسهیل شرایط تولید برای تولیدکنندگان استرئیس اتحادیه صنف کفاشان دستدوز گفت:‌ تمام دغدغه اتحادیه تسهیل شرایط تولید برای تولیدکنندگان است.
ایلنا تولید جوانان مسکو 

  

دستیار وزیر خارجه:دایران در بازسازی سوریه برادرانه کنار مردم خواهد بوددستیار وزیر امور خارجه ایران گفت: ملت ایران برادرانه و بدون قید و شرط به منظور بازسازی سوریه، کنار مردم ما بوده و خواهد بود.
فردا سوریه ایران جمهوری اسلامی ایران 

  

واریزی جدید به حساب این سهامداران | افزایش ارزش سهام عدالت در بازار امروزبا افزایش شاخص کل بورس امروز 1 مرداد 1401، ارزش سهام عدالت 532 هزار تومانی به 11 میلیون 387 هزار و 172 تومان رسید.
مثلث افزایش قیمت سهام عدالت سهام 

  

ایران کانون جوشش دیپلماتیک برای حل مشکلات و چالش‌های منطقه‌ای استسردار رمضان شریف با اشاره به نفوذ،اثرگذاری و نقش بسیج کنندگی جمهوری اسلامی برای حل مسائل منطقه ای گفت: ایران کانون جوشش دیپلماتیک برای حل مشکلات و چالش های منطقه‌ای است.
ایلنا ایران جمهوری اسلامی ایران رئیس جمهور 

  

اسکوچیچ:کریم باقری را برگردانیددرخواست اسکوچیچ از فدراسیون فوتبال برای بازگشت باقری به تیم ملی
خانه فوتبال دراگان اسکوچیچ کریم باقری ایران خودرو 

  

اقدامات مجلس برای حمایت از اقشار تحت پوشش نهادهای حمایتیرئیس مجلس گفت: حمایت کامل و توجه به توانمندسازی افرادِ دارای نیازهای ویژه و تمامی افرادی که بر اساس قانون به هر شکلی نیازمند حمایت نهادهای حمایتی کشور هستند، وظیفه قطعی و حاکمیتی ماست.
فردا مجلس شورای اسلامی پوشش جمهوری اسلامی ایران 

  

مطالبات بازنشستگان قانونی پیگیری می‌شوددبیرخانه کارگر استان زنجان گفت: با هرگونه تجمع غیرقانونی و خودسرانه که منجر به سوءاستفاده منافقان و دشمنان نظام و ملت شود مخالف هستیم و مطالبات خود را از راه قانونی و صلح‌آمیز پیگیری می‌کنیم.
ایلنا جمهوری اسلامی ایران سازمان تامین اجتماعی تامین اجتماعی 

  

مردم باید با حقوق عامه آشنا شوندعضو حقوقدان شورای نگهبان گفت:‌ بخشی از آنچه به آحاد مردم مربوط می‌شود این است که این حقوق برای آن‌ها تبیین شود. ممکن است بسیاری از افراد ندانند که از نظر حقوقی این‌ها یک حق است؛ ولی چیزهای کلی غیرحقوقی ممکن است در ذهن باشد. طبیعتاً اولین کار این است که مردم نسبت به این حقوق آشنا شوند و دستگاه‌ها باید تلاش کنند، اما خود مردم هم باید این حقوق را در خودشان به رسمیت بشناسند.
ایلنا شورای نگهبان ذهن کار 

  

ادامه بردهای پیش فصل پورتو با طارمیپیروزی پورتو با طارمی در دیدار دوستانه
خانه فوتبال فوتبال مهدی طارمی ایران خودرو 

  

درخواست ولیعهد کویت از ایرانولیعهد کویت در اظهاراتی گفت که ایران را به همکاری بیشتر با آژانس بین المللی انرژی اتمی دعوت می کنیم.
مثلث کویت ایران خودرو ایران 

  اخبار داغ
  

تست کرونای دبیر فدراسیون دوومیدانی در مسابقات کشورهای اسلامی مثبت شد!پزشک کاروان اعزامی ایران به بازی‌های همبستگی کشورهای اسلامی - قونیه، در مورد مثبت شدن تست کووید سرپرست تیم دو و میدانی اعزامی ایران به این مسابقات، گفت: وی خارج از کاروان اعزامی ایران به مسابقات آمده و نتوانسته است وارد دهکده مسابقات شود.
مملکت‌آنلاین دوومیدانی پزشک ایران 

  

طلسمی که در بورس سرانجام شکست!اقتصادنیوز: پس از 35 روز معاملاتی بالاخره حقیقی ها دست از خروج پول خود از بازار سهام برداشتند و به این بازار نقدینگی تزریق کردند.
اقتصادنیوز سهام پول نقدینگی 

  

قیمت سکه زندانی شد/ طلا اوج گرفتاقتصادنیوز: بررسی قیمت سکه در نیمه اول مرداد 1401 نشان می دهد که این فلز گران بها در محدوده 14میلیون و 800 هزار تومان تا 15 میلیون تومان زندانی شده است.
اقتصادنیوز قیمت 

  

شناسایی 3379 مبتلای جدید به کرونا و فوت 54 بیماربراساس آخرین وضعیت کرونا در کشور، 54 بیمار مبتلا به کووید19 در کشور جان خود را از دست داده اند و 130 شهرستان در وضعیت قرمز قرار دارند.
ایلنا وزارت بهداشت روابط عمومی 

  

3379 ابتلا و 54 فوتی جدید کرونا در کشور/ 259 شهر در وضعیت قرمز و نارنجیبنابر اعلام مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت طی شبانه روز گذشته 3379 بیمار مبتلا به کرونا در کشور شناسایی شدند و 54 نفر نیز به علت ابتلا به این بیماری جان خود را از دست دادند.
برنا وزارت بهداشت روابط عمومی 

  

کره شمالی 2 نشست درباره پاندمی کرونا برگزار می‌کندبا وجود اینکه کره شمالی مدعی است از اواخر ژوئیه 2022 هیچ مورد جدیدی از ابتلا به کرونا نداشته اما رسانه دولتی کره شمالی امروز (دوشنبه) گزارش کرد، دولت پیونگ یانگ قرار است در هفته‌های پیش رو دو نشست کلیدی شامل بررسی سیاست ضد اپیدمی کرونا در کره شمالی برگزار کند.
نامه نیوز کره شمالی رسانه دولت 

  

هشدار :امیکرون طولانی در این افراد | زمان مناسب تزریق واکسن کرونابه طور متوسط فردی که به کووید19 مبتلا می‌شود، بین چهار تا شش ماه مصونیت دارد. بعد از آن باید مجددا واکسن تزریق کند یا خودش را مصون نگه دارد تا مبتلا نشود.
خانه فوتبال درمان ماه یارانه