ایبنا   |  فرهنگی  |  

کتاب «شذرات المعارف» بیان‌گر استمرار اندیشه سیاسی نزد علمای امامیه است

حجت‌الاسلام والمسلمین داود مهدوی زادگان گفت: کتاب شذرات المعارف در دوره اختناق رضا خانی، بیان‌گر استمرار اندیشه سیاسی نزد علمای امامیه است.

کتاب «شذرات المعارف» بیان‌گر استمرار اندیشه سیاسی نزد علمای امامیه است

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین داود مهدوی زادگان با موضوع «خوانش فصل اول از کتاب شذرات المعارف» روز دوشنبه 10 تیرماه برگزار شد.  مهدوی زادگان در ابتدای نشست گفت: علمای معاصر جهان اسلام همواره دغدغه انحطاط مسلمین و گذار از آن را داشته‌اند و به همین خاطر، در جنبش‌های اجتماعی حضوری فعال و هدایت گرایانه داشته و دارند. به همین میزان آنان از ساحت نظر نیز غافل نبودند و به موازات کنش سیاسی ـ اجتماعی به تولید ادبیات دینی ـ سیاسی نیز می‌پرداختند. از جمله این آثار علمی، کتاب گرانقدر شذرات المعارف  مرحوم آیت‌الله شیخ محمد علی شاه آبادی ره (متولد 1292 ق / 1251 ش – متوفی 1369 ق / 1328 ش) است که حدود سال 1320 شمسی منتشر شده است. او ادامه داد: این کتاب را به جرأت می‌توان در زمره آثار کلاسیک علمای امامیه معاصر در حوزه فلسفه سیاسی دانست. هر خواننده منصف و آگاهی با مطالعه آن به چنین ارزیابی خواهد رسید. زیرا محتوای کتاب درباره نقد اوضاع سیاسی و اجتماعی موجود و تبیین وضعیت مطلوب سیاسی است. از این رو تلاش می‌شود با خوانش فصل اول این کتاب، به درکی عمیق‌تر از تأملات فلسفی مرحوم شاه آبادی ره در حوزه سیاست دست یابیم. وی افزود: کتاب شذرات المعارف در پنج «شَذره» فصل یا بخش بندی شده است. شذره در زبان عربی به معنای پاره‌ها یا تکه‌های طلا است و نیز به معنای مهره‌هایی است که در میان رشته مروارید با فاصله مشخصی قرار داده می‌شود. چنانکه به معنای دانه کوچک مروارید هم آمده است. همانطور که از عنوان شذره اول( توضیح المرام الاسلام فی شفاء صدور الانام) آشکار است، مرحوم شاه آبادی به وجود بیماری مزمن در جامعه اسلامی و راه علاج آن بر مبنای عقیده اسلام می‌پردازد. این بیماری و انحطاط به قدری است که جامعه را از صورت انسانیت دور ساخته تا چه رسد به سیرت اسلامی. گرچه متدینین اظهار دردمندی می‌کنند ولی کافی نیست و باید به اسباب و راه علاج آن توجه کرد. علل پیدایش این بیماری در چهار چیز است. به گفته مهدوی زادگان، عامل نخست؛ غرور مسلمین به حقانیت خود و امر شفاعت است. غرور به حقانیت منشأ شکل گیری «اسلام انفرادی» و ترک امر به معروف و نهی از منکر است. در حالی که «قرآن مجید با اسلام انفرادی» مناسبت ندارد ( ص43 ). غرور به شفاعت منشأ ارتکاب به رذایل اخلاقی است. به عقیده مرحوم شاه آبادی آغاز انحطاط جامعه اخلاق است: «سیر کفر و فسق در ارواح، اسرع است از سیر وبا در ابدان» است(ص 27 ). این امر موجب واگذاری ابواب صنایع و حرف به دشمن مسلمین و قوت گرفتن آنها شده است (ص 44 ). او درباره عامل دوم یعنی یأس از ظهور سعادت دینی و دنیوی است گفت: اگر جمعی از مسلمین گرفتار عامل ممرضه غرور نیستند، گرفتار چاه پر تباه یأس هستند و خود را از تکلیف مبری و معری می دانند(45). عامل سوم؛ افتراق مسلمین و انفصام از خیط اخوت است. شاه آبادی ره اختلاط مسلمین با اجانب را عامل این افتراق دانسته است(ص 47) عامل چهارم؛ نداشتن بیت المال است. مملکت اسلامی محتاج عِده و عُده است وجوب احکام خمس و زکات و دیگر حقوق مالیه در اسلام از همین باب است. سیادت دینی و دنیوی مسلمین در همین امر است (ص 49). مهدوی زادگان تاکید کرد: مرحوم آیت‌الله محمد علی شاه آبادی در فهم عوامل پیدایش انحطاط مسلمین به عامل مهم‌تری اشاره کرده که عبارت از «جهل به مرام اسلام» است. زیرا محرک اساسی مسلمین در عبور از وضعیت اسفبار سیاسی و اجتماعی، آگاهی جمعی از مرام و عقیده اسلام است. اما این مرام اسلام چیست؟ ایشان مرام اسلام را در دو امر دانسته است. اول: حفظ اختصاص حکومت مطلقه به قرآن مجید. دوم: حفظ اختصاص ولایت مطلقه به مقام مقدس حضرت حجت بن الحسن صاحب العصر و الزمان عج الله فرجه الشریفاست. (ص 51) مرحوم شاه آبادی ره ذیل مرام اسلام دو اصل و چند فرع را ذکر کرده است. هر یک از این اصول و فروع معانی بلندی را در بر دارند. او ادامه داد: اصل اول بسط معارف و حقایق دیانت در حدود ممالک اسلامی. فصل دوم کتاب، بیان پاره‌ای از این معارف عالیه است. در این فصل به 23 معرفت اشاره شده است. اصل دوم توسعه اجتماعات مذهبی برای ارتباط و دوستی متدینین با یکدیگر که به منزله خیط اخوت است. (ص 53)   مهدوی زادگان درباره فروع نیز توضیحاتی داد و افزود: اول: ترغیب مردم به علما و تشویق محصلین علوم دینیه و ترمیم معاش آنها و تاسیس موسسات تعلیمی (ص 55 ) دوم: استحکام اتحاد فیمابین علمای اعلام. سوم: تأسیس مجله دیانتی برای ترویج مقاصد مذهبی و افعال جمعیت. چهارم: تأدب و تظاهر به شرع و ترک محرمات مطلقا و تعظیم شعائر اسلام و حضور در جماعات اسلامیه. پنجم: اقتصاد در امر معیشت و ترک قیود مضره. ششم: ایجاد شرکت از روی قواعد علمیه برای ترقی تجارت مشروع و صناعت و زراعت. هفتم: ایجاد اساس مقتضی تمکن دادن قرض الحسنه و سد باب ربا. هشتم: تعیین مشاغل مشروعه برای افراد بیکار جمعیت و تمهید وسایل اعانت به ضعفا و فقرا. نهم: دفاع از صدمات غیر مشروعه به حقوق افراد جمعیت. دهم: حضور در مصائب و تشییع جنازه مسلمین و معاشرات اسلامیه. یازدهم: حضور در هفته یکبار در مرکز مخصوص جمعیت برای تحصیل مهمات مذهبی و مذاکرات اسلامیه. دوازدهم: التزام هر یک از معاهدین برای هدایت یک نفر که عمل به مواد مذکور کند. سیزدهم: ارجاع کردن اختلافات حاصله فیمابین افراد جمعیت به هیأت رئیسه. رجوع به غیر محاکم شرعیه موجب خروج از جامعه است. چهاردهم: تشکیل بیت المال از زکوات و اخماس و غیرهما. او در خاتمه تأملاتی درباره کتاب مطرح کرد و گفت: مرحوم شاه آبادی در ورود به بحث، از پرداختن به مقدمات بعیده پرهیز کرده در اشاره به اصول اساسی اسلام مانند توحید و نبوت و معاد را به مرتکزات مخاطب تکیه کرده است. فصل اول کتاب با مساله انحطاط آغاز شده است. لیکن نظریه انحطاط شاه آبادی منبعث از مرام اسلام است و نه نگاه به توسعه ممالک غربی. به گفته این محقق، تمام اجزای لازمه برای تدوین فلسفه و نظریه سیاسی را در این کتاب می‌توان مشاهده کرد. با مقایسه و مطالعه تطبیقی می‌توان فهمید که تا چه اندازه مفاهیم اساسی فلسفه سیاسی مرحوم شاه آبادی ره در آرای سیاسی شاگرد شان  امام خمینی ره حضور دارد. مفاهیمی چون حکومت مطلقه اسلام، اسلام سیاسی و نفی اسلام انفرادی، وحدت اسلامی، حفظ جمعیت اسلامی، انحطاط مسلمین و غیره. کتاب کشف اسرار امام خمینی ره سه سال بعد از این کتاب منتشر شده است. او یادآور شد: کتاب شذرات المعارف در دوره اختناق رضا خانی، بیان گر استمرار اندیشه سیاسی نزد علمای امامیه است.

ایران وبا جهان اسلام 



  اخبار برگزیده
  

41 سال شعار عدالت دادید درحالیکه سیل سیستان و بلوچستان را ویران کردمحمدرضا یزدانپرست گفت: 41 سال از انقلابی که شعارش عدالت بوده گذشت و این حد از شکاف عدالتی، اصلا منطقی نیست! این مردمان، آخرِ قناعت و صبوری و نجابت هستند! اینها انتقادهای شنیدنی مجری تلویزیون از رسیدگی به سیل‌ زدگان سیستان و بلوچستان و محرومیت مردمان این دیار بود.
مستقل‌آنلاین سیل تلویزیون 

  

کتک زدن داور در لیگ فوتبال ایرانبازهم کتک زدن داور در زمین فوتبال اتفاق افتاد. انگار اتفاقات عجیب و غیراخلاقی در فوتبال ایران تمامی ندارد. این بار داور بازی چوکا در تالش بعد از دادن کارت زرد به یکی از بازیکنان، مورد ضرب و شتم شدیدی قرار گرفت!
مستقل‌آنلاین فوتبال ایران زمین 

  

در هفته‌ای که شاخص بازار سهام بیش از 13 درصد افزایش داشت و طلا هم روند صعودی خود را حفظ کرد، قیمت دلار با بازدهی منفی مواجه شد. آیا این روند در هفته پیش‌رو تغییر خواهد کرد؟
نامه نیوز دلار حسن روحانی رئیس جمهور 

  

یک فعال سیاسی گفت: اگر گفته سخنگوی شورای نگهبان مبنی بر پرونده فساد مالی داشتن نمایندگان فعلی مجلس درست باشد باید تاسف خورد.
نامه نیوز شورای نگهبان فساد مالی سردار سلیمانی 

  

حال و هوای بازار و چشم انداز قیمت خودرو چگونه است؟در شرایطی که بازار خودرو طی هفته‌های گذشته با افزایش تقاضا و طبعا قیمت مواجه شده بود، هفته گذشته کمی از رونق خرید و فروش افتاد، هرچند باز هم قیمت برخی محصولات بالا رفت.
خودروتک خودرو بازار خودرو قیمت 

  

وام دوگانه سوز کردن خودرو به کجا رسید؟موج تقاضا برای دوگانه‌سوز کردن خودروها همچنان بی‌پاسخ مانده است. بعد از افزایش قیمت بنزین، تقاضای زیادی برای دوگانه‌سوز کردن خودروهای بنزین‌سوز ایجاد شد این در شرایطی است که مسوولان نفتی کشور نیز در اوج‌گیری این تفاضا سهم بسزایی ایفا کردند...
خودروتک وام خودرو گاز 

  

پاسخ تند جمهوری اسلامی به علم‌الهدی و کدخداییاقتصادنیوز: جمهوری اسلامی در سرمقاله امروز خود به برخی اظهارات ازجمله اظهارات احمد علم‌الهدی امام جمعه مشهد و عباسعلی کدخدایی سخنگوی شورای نگهبان پاسخ داد.
اقتصادنیوز جمهوری اسلامی مجلس شورای اسلامی رئیس جمهور 

  

واکنش شدید به پنهان کاری ترامپ درباره تلفات انتقام موشکی ایرانکاربران آمریکایی و سایر کشورها در فضای مجازی به دروغگویی و پنهان‌کاری دولت آمریکا درباره تلفات انتقام موشکی ایران واکنش نشان دادند.
مثلث دونالد ترامپ ترامپ انتقام 

  

برایان هوک: آمریکا یک فرمانده سپاه را در فهرست تحریم‌های خود قرار داددولت آمریکا در ادامه سیاست‌های خصمانه خود علیه ایران، یک مقام سپاه ایران را در لیست تحریم‌های خود قرار داد.
ایلنا سپاه پاسداران ایران دولت 

  

ظریف اعلام کرد: آمادگی ایران برای مذاکره با عربستانوزیر خارجه با اعلام آمادگی ایران برای مذاکره با عربستان و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس، درباره توافقی دیگر در موضوع هسته ای، تصریح کرد: به هیچ عنوان درباره توافق جدیدی مذاکره نمی کنیم.
مثلث محمدجواد ظریف ایران جمهوری اسلامی ایران 

  اخبار داغ
  

بانک مرکزی از این پس تمرکز خود را بر کنترل تورم می‌گذارد/ بانک‌ها آماده تطابق با شرایط جدید سیاستگذاری پولی باشندرئیس کل بانک مرکزی در صفحه شخصی خود در اینستاگرام، نکاتی را در خصوص بانک مرکزی و برنامه تقویت اقتصاد مطرح کرد.
برنا بانک مرکزی بانک اینستاگرام 

  

ایجاد زنجیره ارزش‌افزوده با عبور از خام‌فروشی علی گلمرادی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری خانه ملت با اشاره به منویات مقام معظم رهبری در خطبه‌های نماز جمعه مبنی بر اینکه "راه نجات کشور قوی شدن در تمامی زمینه‌ها است"، گفت: اجرای نسخه "اقتصاد مقاومتی" که در دل آن "رونق تولید" است بهترین دستور کاری است که می‌تواند مورد توجه تمامی وزارتخانه‌ها باشد تا کشور در بعد اقتصادی به جایگاه واقعی خود برسد…
خانه‌ملت نماز جمعه نماز خبرنگار 

  

کالاهای اساسی از لیست دریافت ارز دولتی حذف شوند علی اکبری عضو کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس شورای اسلامی در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری خانه ملت ، در خصوص عدم کاهش قیمت گوشت قرمز گفت:علی رغم انباشت دام در دامداری‌ها، نرخ گوشت قرمز کاهش نیافته است. نماینده مردم شیراز در مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه اگر بتوانیم کالاهایی مانند گوشت، برنج، روغنی، چایی و شکر را از لیست دریافت ارز ترجیحی حذف کنیم می‌توانیم…
خانه‌ملت کالاهای اساسی شیراز ارز 

  

میزان نوسان سهام بورسی بعد از افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها چگونه بوده است؟اقتصادنیوز: بحث افزایش سرمایه شرکت‌ها از محل مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌ها این روزها بسیار مورد توجه قرار گرفته است. اما خیلی از افراد مایلند بدانند که سرنوشت سهام بعد از افزایش سرمایه چه خواهد شد؟
اقتصادنیوز سهام سرمایه 

  

نرخ ارز، دلار، سکه، طلا، یورو امروز یکشنبه 1398/10/29 | نوسان افزایشی قیمت‌ها در بازاراقتصادنیوز: امروز یکشنبه 29 دی ماه 1398 بازار ارز و طلای تهران روز آرامی را سپری کرد و علی‌رغم نوسان محدود با کاهش اندک برخی از نرخ‌ها مواجه شد.
اقتصادنیوز نرخ ارز ارز دلار 

  

تمرکز بانک مرکزی بر کنترل تورم/ سالم سازی ترازنامه بانک‌ها ادامه خواهد داشت/ افزایش رشد اقتصاد مهمترین اقدام برای شکست تحریم‌های استرئیس کل بانک مرکزی اظهار داشت: بانک مرکزی، از این پس، تمرکز خود را بر کنترل تورم خواهد داشت، استفاده از ابزارهای عملیات بازار باز و تغییر سیاستگذاری پولی بر کنترل تورم، سرلوحه برنامه‌های بانک مرکزی خواهد بود. بدیهی است، در این مسیر، کلید موفقیت، افزایش تولید غیرنفتی داخلی است که بایستی با سیاست‌های مالی مناسب دولت همراهی شود.
ایلنا بانک مرکزی بانک تورم 

  

بازگشت ارز صادرات به چرخه اقتصاد حق جامعه است/ نباید نسبت به خروج سرمایه تعلل کردرئیس اتاق بازرگانی ایران و چین اظهار داشت: باید توجه داشت که عموم صادرات ما بیشتر شامل دریافت سوبسیدی است که در فرایند تولید به تولیدکنندگان پرداخت می‌شود. بنابراین این حق دولت است که نسبت به بازگشت ارز حاصل از آن حساس باشد.
ایلنا ارز صادرات غیرنفتی اقتصاد