مهر   |  فرهنگی  |  

علم در حل بسیاری از مسائل تاریخی بهتر از فلسفه عمل کرده است

به گزارش خبرنگار مهر، جلال پیکانی عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز، مترجم، نویسنده و پژوهشگر فلسفه در یادداشتی به مسئله همه چیز دانی خوانندگان و پژوهشگران فلسفه و فیلسوفان پرداخته است: کسانی که با فلسفه آشنایی دارند می دانند که فلسفه دانشی است که از جهات بسیاری منحصر به فرد است. در اینجا تعبیر «منحصر به فرد» را بدون بار ارزشی مثبت یا منفی به کار می برم. این دانش منحصر به فرد از یک سو…

علم در حل بسیاری از مسائل تاریخی بهتر از فلسفه عمل کرده است

به گزارش خبرنگار مهر، جلال پیکانی عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز، مترجم، نویسنده و پژوهشگر فلسفه در یادداشتی به مسئله همه چیز دانی خوانندگان و پژوهشگران فلسفه و فیلسوفان پرداخته است:

کسانی که با فلسفه آشنایی دارند می دانند که فلسفه دانشی است که از جهات بسیاری منحصر به فرد است. در اینجا تعبیر «منحصر به فرد» را بدون بار ارزشی مثبت یا منفی به کار می برم. این دانش منحصر به فرد از یک سو با امور انتزاعی سروکار دارد و از سوی دیگر تلاش می کند درباره کلی ترین امور داوری کند. از همین مجرا، به نحوی در ذهن آدمی میان فلسفه و همه چیز دانی پلی ایجاد شده است، اما این پل سست است و پا نهادن در آن امری است بسیار مخاطره آمیز.

در نزد کسانی که به شیوه های گوناگون به مطالعه فلسفه و تأملات فلسفی مشغولند، این خطا رایج است. مخصوصاً کسانی که به طور شخصی به مطالعه فلسفه می پردازند اغلب دچار این سو تفاهم می شوند که با تکیه بر صندلی راحتی و سیر در افکار خود می توانند درباره همه چیز – یا دست کم بسیاری از امور مهم و تعیین کننده- به شناخت درست برسند و داوری های معتبر ارائه بکنند، اما باید توجه داشت که اساساً یکی از وجوه فلسفه تحلیلی معاصر تلاش برای فرو ریختن این توهم است. در این باره بیان چند نکته مهم می تواند روشنگر باشد.

یکم. نگارنده با این ایده بنیادی کواین –ولو با تفسیری تعدیل شده از ایده او- همدل است که بسیاری از وظایفی که تا کنون به طور سنتی بر دوش فلسفه بود باید بر دوش علم گذاشته شود. علم در حل بسیاری از مسائل تاریخی بهتر از فلسفه عمل کرده است.

دوم. در بسیاری از موارد رانه های روانشناختیِ سوق دهنده به سوی مطالعه فلسفه از برخی خطاهای شناختیِ معطوف به امکان همه چیز دانی نشأت می گیرد. به بیانی ساده تر، از آنجا که شخص به لحاظ روان شناختی میل به همه چیز دانی دارد و چنان چیزی را ممکن می داند، به سمت مطالعه فلسفه سوق پیدا می کند.

سوم. تجربه سالهای بسیار آموزش فلسفه –چه برای دانشجویان فلسفه چه برای عامه مردم و علاقمندان به فلسفه- برای نگارنده اثبات کرده است که چنین میل و باوری در میان افرادی که به نحو خودخوان به مطالعه فلسفه مشغولند، بیشتر مشاهده می شود.

چهارم. مطالعه شخصی، خودخوان و غیر روشمند فلسفه می تواند این خطای معرفتی را در شخص ایجاد بکند که درباره بسیاری از اموری که نیازمند مطالعه تجربی هستند (یعنی امور پسینی)، به نحو پیشینی (و مستقل از تجربه) داوری بکند. به این دلیل قلمرو فلسفه روز به روز محدودتر شده است که بسیاری از مسائلی که فلاسفه قرن ها تلاش می کردند به نحو پیشینی بررسی کنند، فقط به روش پسینی و تجربی قابل حل هستند. (البته یکی از دلایل اصلی این هست و علل و دلایل دیگری نیز می توان برای محدود شدن قلمرو فلسفه مطرح کرد)

پنجم. انس با رسانه ها در کنار مطالعه غیر روشمند فلسفه می‌تواند این خطای شناختی را بیش از پیش تشدید بکند. آنچه از رسانه ها درباره جهان -اعم از جهان طبیعی، جهان انسانی – به دست می آوریم، به هیچ وجه مصداق شناخت پسینی و معتبر به شمار نمی آید. هم جهان طبیعت و هم جهان انسانی چنان پیچیده و لایه لایه است که دست کم محتوای رسانه ای نه فقط شناخت ما از آن را افزون نمی سازد، بلکه چه بسا ما را در خطاهای بسیار می افکند. امروزه ما از مجرای ابزارها و برنامه های رنگارنگِ خانه گزیده در اسمارت فون های خود پیوسته از جهان اطلاعات کسب می کنیم و از اغلبِ اتفاقات ریز و درشت رخ داده مطلع می شویم، اما به دلایلی که ذکر آنها مجالی دیگر می طلبد، اطلاعات بسیار درباره جهان در اغلب موارد نه فقط به شناخت جهان منجر نمی شود بلکه چیزی جز گژفهمی به بار نمی آورد. در همین راستا، مطالعه فلسفه به نحو خودخوان، شخصی و غیر روشمند نه فقط ما را فیلسوف نمی گرداند بلکه چه بسا به توهم همه چیزدانی منجر می شود. بسیاری از حلقه های فلسفه خوانی دوستانه –که بارها به آنها دعوت شده ام- اغلب بدین مصیبت گرفتار آمده اند. حتی آموختن فلسفه به نحو روشمند و غیرخودخوان، در صورتی که کوتاه مدت باشد، ثمری در پی نخواهد داشت و به توهم «همه چیز دانی» دامن خواهد زد.

ششم. شناخت تجربی نیز امری است روشمند و صرف مشاهده شخصی به معنای حصول شناخت تجربی نیست. به عنوان مثال، اینکه شخص چند صباحی در یک کشور بوده باشد، مطلقاً به معنای شناختن آن کشور نیست. چه بسیار نویسندگان شناخته شده ای که این خطا را مرتکب شده اند، یعنی بواسطه سفر به یک کشور، کتاب و مقاله نوشته و درباره آن کشور و خلقیات مردمان آن داوری کرده اند.

فلسفه خبرنگار تبریز 



  اخبار برگزیده
  

جدیدترین فهرست از مشاغل مجاز به فعالیت در شرایط قرمز کروناییاتاق اصناف ایران جدیدترین به روز رسانی از فهرست و گروه بندی مشاغل صنفی مجاز به فعالیت در شهرهای قرمز را اعلام کرد.
اقتصادنیوز ایران 

  

امکان لغو تحریم‌ها را بعید می‌دانم/ پول‌های بلوکه شده وارد سیستم رانتی می‌شود/ هیچ نشانه‌ای از رشد مثبت اقتصادی وجود ندارداستاد اقتصاد دانشگاه الزهرا اظهار داشت: البته در داخل برخی‌ها با خوش‌بینی به این مواضع غربی‌ها نگاه می‌کنند حتی اگر منابع بلوکه شده ما آزاد شود نمی‌تواند تاثیری در بهبود وضعیت داشته باشد چون آنها موجب تقویت تولید و کاهش تورم نمی‌شوند بلکه در این سیستم پر از رانت تبدیل به رانت شده و در اختیار گروه‌های خاص قرار می‌گیرند.
ایلنا ایران ترامپ فرانسه 

  

ابراز رضایت اروپا از گفت‌وگوهای ویننماینده اتحادیه اروپا در آمریکا از گفت‌وگوهای وین ابراز رضایت کرد.
ایلنا وین دیپلماسی هسته ای 

  

مگر از وجود تحریمها خبر نداشتید که وعده طلایی واکسن دادید؟متأسفانه اخیراً راه دیگری اختراع شده و آن اینست که مسئولان بهداشتی تقصیر را به گردن دیگران می‌اندازند و عجیب اینکه آن دیگران را نیز نام نمی‌برند و با مجهول باقی گذاشتن مقصرین، افکار عمومی را دچار سرگردانی می‌کنند.
۵۵ آنلاین سلامت اختراع روزنامه 

  

یک مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا گفت که اصرار تهران بر لغو تمامی تحریم‌هایی که از سال 2017 علیه این کشور اعمال شده، مذاکرات را به بن‌بست می‌کشاند.
نامه نیوز ایران ایران و کره جنوبی وزارت خارجه 

  

رحمانی‌فضلی با اینکه از عواقب تصمیم به اجرای این طرح آگاه شده بود و مستندات آن هم موجود است، تصمیم به اجرا گرفت؛ بدون آنکه اقدامات پیشگیرانه را لحاظ کند.
نامه نیوز مجلس دهم انتخابات مجلس وزارت کشور 

  

کاندیداهای جدی اصولگرایان در انتخابات 1400دبیرکل جمعیت جانبازان انقلاب اسلامی گفت: چهره‌هایی که در عرصه انتخابات از جبهه اصولگرایان حضور خواهند یافت رئیسی، قالیباف، محمد، جلیلی و رضایی هستند.
فردا اصولگرایان انتخابات ریاست جمهوری فضای مجازی 

  

خبر بد برای هواداران استقلال و فرهاد مجیدی!غیبت احتمالی بابک مرادی در دیدار استقلال و الاهلی عربستان
خانه فوتبال استقلال بی ام و فوتبال 

  

6 سناریو برای انتخابات 1400نزدیک به یک ماه تا ثبت‌نام نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری سیزدهم باقی مانده اما فضای سیاسی کشور نه تنها انتخاباتی نشده بلکه در غباری از تردید جریانات سیاسی برای اجماع بر سر کاندیداهای مورد توافق فرو رفته است.
مثلث انتخابات ریاست جمهوری انتخابات مجلس ایران و آمریکا 

  

مهاجری: شما نظامی‌ها از جان مردم چه می‌خواهید؟سردار حسین دهقان، کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری 1400 تاکید کرد به عنوان یک چهره مستقل و غیر نظامی وارد میدان شده است و توانایی برعهده گرفتن مسئولیت را دارد./خبرآنلاین
مستقل‌آنلاین حسین دهقان انتخابات ریاست جمهوری ریاست جمهوری 

  

رشد «گذرا» در بازار خودرو / عامل تغییر مسیر قیمت خودرو در هفته گذشتهرئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران و فروشندگان خودرو تهران ضمن تاکید براینکه تغییر مسیر قیمت خودرو در روزهای پایانی هفته‌ گذشته (از روز سه‌شنبه) تحت تاثیر تصمیم شورای رقابت برای افزایش قیمت خودرو برای سه ماه ابتدایی سال جاری و اعمال نرخ تورم بخشی، اتفاق افتاده است، این افزایش قیمت را مقطعی و گذرا و ناشی ازجو روانی این خبر دانست.
خودروتک ایران خودرو خودرو خودروسازان 

  

وضعیت جالب قیمت احتمالی خودرو تارادر روزهای گذشته قیمت تارا در اسناد ارائه شده از ایران خودرو مشخص شد. با افزودن هزینه های جاری تا رسیدن خودرو به دست مصرف کننده حدود قیمت خودرو تارا را در کارخانه می توان متوجه شد.
خودروتک قیمت ایران خودرو خودرو 

  

این 3 واکسن کرونا در ایران مجوز اضطراری گرفتند!بنابر اعلام وزارت بهداشت، باید توجه کرد که سازمان جهانی بهداشت، واکسن Oxford- AstraZeneca ساخت کره‌جنوبی SKBio و واکسن Covaxin از شرکت Bharat Biotech هند را در تاریخ 8 فوریه جهت مصرف اضطراری در کل دنیا توصیه کرده است.
مستقل‌آنلاین ایران سازمان غذا و داروی ایران وزارت بهداشت 

  

صدور مجوز تولید انبوه واکسن ایرانی احتمالا در اواخر فروردین ماه صادر می‌شود/ واکسن انبوه کرونا را خردادماه تحویل وزارت بهداشت می‌دهیمرئیس ستاد اجرایی فرمان امام با بیان اینکه در فاز اول تولید انبوه واکسن ایرانی کرونا توان تولید ماهانه 3 میلیون دوز وجود دارد و به محض صدور مجوزها، تولید انبوه در فاز اول آغاز خواهد شد.
ایلنا تولید ماه وزارت بهداشت 

  

جن ساکی سخنگوی کاخ سفید، نشست وین درباره برجام را قدمی در مسیر دیپماسی توصیف کرد.
نامه نیوز ایران ایران و آمریکا وین 

  اخبار داغ
  

بررسی داروهای موثر در درمان بیماری کرونا با حضور مسئولان مربوطه به گزارش خبرنگار خبرگزاری خانه ملت، دستور کار هفته جاری کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی به شرح زیر اعلام شد: یکشنبه: دعوت از وزیر نفت برای پاسخگویی به سوال جلیل مختار نماینده مردم آبادان. بررسی داروهای موثر در درمان بیماری کرونا با حضور معاون سلامت و دفاع زیستی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، دبیر علمی ستاد کرونا، معاون درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و رئیس سازمان…
خانه‌ملت درمان کمیسیون بهداشت و درمان مجلس بانک مرکزی 

  

وام کرونایی به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟دبیر کل اتاق اصناف ایران از خسارت 300 هزار میلیارد تومانی اصناف از آغاز شیوع کرونا تا پایان آبان ماه بعلاوه دو هفته تعطیلی در آذر ماه خبر داد و با بیان اینکه سال گذشته تنها 7 درصد مشمولان وام کرونا از آن استقبال کردند، دلایل استقبال کم از این وام را تشریح کرد.
برنا وام ایران ماه 

  

مبتلا شدن 30 میلیون ایرانی به کرونا!30میلیون نفر در ایران به کرونا مبتلا شده‌اند. این ادعایی است که دکتر مردانی اعلام کرده است.
گسترش وزارت بهداشت ایران 

  

تاکنون حدود 30 میلیون نفر در ایران به کرونا مبتلا شده اند!/ ویدئومردانی، عضو کمیته کشوری کرونا گفت که تاکنون حدود 30 میلیون نفر در ایران به کرونا مبتلا شده اند. پیش
خبرفوری ایران وزارت بهداشت سلامت 

  

پاسخ سازمان بورس به انتشار یک شایعهروابط عمومی سازمان بورس و اوراق بهادار در اطلاعیه ای نسبت به انتشار برخی شایعات در فضای مجازی واکنش نشان داد.
ایلنا سازمان بورس و اوراق بهادار روابط عمومی فضای مجازی 

  

آغاز واکسیناسیون کرونا به پزشکان مطب ها در قم450 دوز واکسن اسپوتنیک وی ویژه پزشکان با نظر سازمان نظام پزشکی قم اختصاص یافته است که تزریق آن از امروز آغاز و تا یک هفته ادامه دارد.
برنا واکسیناسیون قم سازمان نظام پزشکی 

  

ارزش بورسی سبد سهام عدالت 21 فروردین 1400/ سه نمادی که در لیست خرید حقوقی ها بودارزش بورسی سهام عدالت به تناسب ریزش شاخص کل در یک پله پایین تر قرار گرفت.
اقتصادنیوز سهام عدالت سهام شاخص 

  

مدافع پرسپولیس کرونا گرفتمدافع تیم فوتبال پرسپولیس به دلیل مثبت شدن تست کرونایش از سفر به هند بازماند.
خبرفوری باشگاه پرسپولیس پرسپولیس فوتبال