غفلت از جامعه‌محوری قرآن

مرتضی زارعی، مدرس دانشگاه در یادداشتی ارسالی به انصاف نیوز با عنوان «غفلت از جامعه‌محوری قرآن» نوشت: جناب بهرامی (مترجم کتاب انسان درمقابل دولت) با اشاره به معضل تاریخی فردیت و فرهنگ‌گرایی گفته‌اند: در نسل ما هم وقتی 2 خرداد به بن‌بست رسید منبر کسانی چون ملکیان پررونق شد. کسانی که می‌گفتند اگر اتفاق خوبی … نوشته غفلت از جامعه‌محوری قرآن اولین بار در انصاف نیوز پدیدار شد.

غفلت از جامعه‌محوری قرآن

مرتضی زارعی، مدرس دانشگاه در یادداشتی ارسالی به انصاف نیوز با عنوان «غفلت از جامعه‌محوری قرآن» نوشت:

جناب بهرامی (مترجم کتاب انسان درمقابل دولت) با اشاره به معضل تاریخی فردیت و فرهنگ‌گرایی گفته‌اند: در نسل ما هم وقتی 2 خرداد به بن‌بست رسید منبر کسانی چون ملکیان پررونق شد. کسانی که می‌گفتند اگر اتفاق خوبی رخ نداده ریشه‌ی آن را باید از درون تک‌تک افراد جست. این بسیار اشتباه است (مصاحبه با سایت انصاف نیوز)

باید به نکته مورد اشاره، برجسته شدن سیاست را، هم افزود. مطلبی که چندی پیش دکتر رنانی نیز در نقد روشنفکران مطرح نمودند: از بعد از مشروطیت تا به امروز روشنفکران تمام توجهشان به حکومت بوده به نفی یا نقد و به دست گرفتن حکومت فکر می‌کرده‌اند و از جامعه و مدرسه غافل بوده‌اند. (سایت جماران)

در واقع دو عامل فرهنگ‌گرایی افراطی و سیاست‌محوری باعث شد که امر مهم و اصلی؛ یعنی جامعه در دهه‌های اخیر مغفول افتد. موضوعی که خلاف معرفت قرآنی نیز هست؛چراکه در تعالیم قرآن به عنوان الگوی متعالی می‌بینیم، رویکرد اصلی واساسی به مسائل، حیثیت اجتماعی دارد و محور کار قرآن جامعه است.

این مطلب از جهات مختلف قابل اثبات است که به برخی از آنها اشاره می‌کنیم. نخستین جهت، شیوه نزول منحصر به فرد قرآن است که به گواهی تاریخ، اجتماعی و در منظر مردم رخ می‌دهد. یعنی در وسط حیات اجتماعی و انظار عمومی و با خطاب به «ناس و مومنان»، قرآن نازل می‌شود. و این هویت جمعی داشتن اصل اسلام و برنامه انسان‌سازی پیامبر اکرم(ص) را می‌رساند.

دوم، آیات و سوره‌های آغازین قرآن به عنوان طرح بنای اندیشه اسلامی است که در مکه بر پیامبر اسلام (ص) نازل گشته. آنچه دراین سوره‌ها و آیات غلیظ و پررنگ است، مسائل اجتماعی است. معضلاتی چون زنده به گور کردن نوزادن دختر (تکویر) مشکلات یتیمان و بردگان (ضحی) موانع همیاری اجتماعی در ارتباط همسایگی (ماعون) و نظایر کثیر دیگر که همگی در خطاب به مردم و جامعه و ناظر به معضلات و مسائل اجتماعی است.

سوم، تبدیل موضوعات غیر اجتماعی به اجتماعی است. قرآن آن قدر به جامعه و مسائل اجتماعی بها می‌دهد که حتی مسائل به ظاهر نامرتبط به اجتماع را اجتماعی می‌کند. نمونه‌ای از آن طرح اختلاف خانوادگی و مسائل درون خانه پیامبر اسلام در اجتماع است و شاید برای بسیاری سئوال‌برانگیز باشد که چرا قرآن مسائل مربوط به زنان پیامبر را در سوره‌هایی مثل احزاب و تحریم آورده و عمومی مطرح کرده است؟ اولین پاسخ آن است که نگاه قرآن اجتماعی است؛ یعنی این که جامعه را مسئولمی‌داند؛ لذا برای او آن را طرح می‌کند واز جامعه کمک می‌خواهد.

در مسائل اقتصادی نیز رویکرد قرآن اجتماعی است. در ازبین بردن اقتصاد ربوی، نهاد مردمی قرض الحسنه مطرح می‌شود و از جامعه دراین زمینه یاری خواسته می‌شود. (حدید /11)

مهمتر از همه درسیاست است که نگاه قرآن باز هم اجتماعی است؛ قرآن به جای آن که بخواهد با حذف وکنار زدن حاکمی، یک فرد مستبد را ازجامعه بگیرد و کنار بگذارد جامعه را از آن فرد بازپس می‌گیرد و بین این دو تفاوت بسیار است. اگر یک فرد مستبد از جامعه گرفته و کنار زده شود چه بسا مستبد دیگر دیر یا زود جای او را پرکند اما اگر جامعه را از آن فرد یا طبقه ظالم بگیریم اصل مناسبات عوض می‌شود، موسی (ع) به امداد الهی مردم را از فرعون گرفت؛ لذا فرعون به دنبال مردمی آمد که با موسی همراه شده بودند تا آنان را باز پس گیرد و البته با نگون‌بختی در دریا غرق شد. (طه /80)

در اخلاق نیز نگاه اجتماعی است؛ به فرض در قصه یوسف قرآن فرمود: ما گناه و سوء و کید زنان را از یوسف باز داشتیم. (یوسف /24 34) یوسف که مورد طمع زلیخا و زنان واقع شد اگر می‌خواست در مقابل این عده تک به تک از گناه باز ایستد برایش چه بسا دشوار بود، اما با عنایت الهی گناه و مکر از یوسف باز داشته شد. گناه و مکری که هویت اجتماعی یافته بود و جمعیتی پشتیبان داشت. در قصه فرعون جامعه سالم بود وفرعون فاسد، جامعه را خداوند از فرعون گرفت و در قصه یوسف(ع) او سالم بود و جامعه زنان درباری و اشرافی فاسد بود و این بار برای مصونیت یوسف، آن جامعه از یوسف گرفته شد و در هر دو کار از جامعه آغاز می‌شود نه فرد.

در علم وفرهنگ نیز مبنا نگاه اجتماعی است؛ لذا قرآن در فهممیدن عمیق دین دعوت عمومی دارد (توبه 122) همچنین نگاه اجتماعی در اعمال عبادی اسلام در مثل نماز و حج محور است. در مسائل عقیدتی به عنوان پایه دین نیز نگاه اجتماعی برجسته است. قرآن قسط وعدل را نشانه و دلیل و تجلی توحید می‌داند(ال عمران /18) و محور برپایی قسط را نه حکومت یا نخبگان بلکه مردم می‌داند(حدید 25) لذا توحید حقیقی در قسط مردمی ظهور می‌یابد. و بالاخره این که مثل نفاق این همه منفور است چون نفاق (فرد یا حکومت) ریای با مردم و جامعه است(نساء،142) بنابراین در رشد و تعالی انسان از منظر قرآن، جامعه محوریت دارد و البته خداوند ناظر و هادی و پشتیبان جامعه است.

امثال سروش و ملکیان حواسمان را از مشکل اصلی پرت کردند

انتهای پیام

برچسب هاقرآن مرتضی زارعی

نماز قرآن مدرسه 



  اخبار برگزیده
  

توضیحات نماینده سابق درباره اظهارات جنجالی لاریجانی در ستاد انتخاباتنماینده ادوار مجلس با اشاره به نگاه فراجناحی لاریجانی در انتخابات گفت: «توسعه اقتصادی» محور برنامه های لاریجانی در دولت سیزدهم است.
مثلث محمدرضا شریفی نیا ستاد انتخابات کشور انتخابات ریاست جمهوری 

  

جلسه حزب ندای ایرانیان با جهانگیری/ با لاریجانی جلسه نداشتیم / از نامزد مورد اجماع جریان اصلاحات حمایت می‌کنیمیک عضو شورای مرکزی حزب ندای ایرانیان از برگزاری جلسات این حزب با نامزدهای ثبت‌نام کننده در این دوره از انتخابات ریاست جمهوری خبر داد.
ایلنا انتخابات ریاست جمهوری اصلاح طلبان علی لاریجانی 

  

محسن هاشمی: تنها رئیس‌جمهوری که از کمبود اختیارات نگفت، پدرم بود 27 اردیبهشت 1400 - 10:18 اخبار سیاسی اخبار سیاست ایران محسن هاشمی: تنها راه بهبود شرایط کشور صندوق‌های رای است [کلیک و کشیدن برای جابجایی] محسن هاشمی رئیس شورای شهر تهران و داوطلب انتخابات ریاست‌جمهوری گفت: ما به مشارکت فعال در انتخابات یعنی حضور جدی برای پیروزی معتقد هستیم و تنها راه بهبود شرایط کشور را صندوق‌های رای می‌دانیم. به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری تسنیم، محسن هاشمی رئیس…
فردا انتخابات ریاست جمهوری ریاست جمهوری ایران 

  

هیات‌های مذاکره کننده روسیه و آمریکا با یکدیگر دیدار کردندنماینده روسیه در سازمان های بین‌المللی و نماینده ویژه آمریکا در مورد ایران با محوریت احیای برجام دیدار کردند.
ایلنا روسیه وین ایران 

  

زمان واکسیناسیون عمومی کرونا در استان تهراننادر توکلی درباره پیش‌بینی زمان آغاز فراگیر واکسیناسیون افراد در استان تهران ابراز داشت: پیش‌بینی می‌شود از اوایل تیر به بعد، بعد از اینکه واکسیناسیون گروه‌های سنی تمام شود، سراغ واکسیناسیون عمومی برویم.
۵۵ آنلاین واکسیناسیون درمان تهران 

  

زلزله جدید ماسک؛ سقوط 10 درصدی بیت کوینروز دوشنبه بیت کوین با 43 هزار دلار معامله شد 10.38 درصد افت در روز. این بزرگترین ضرر یک روزه در هفته اخیر بود. قیمت بیت کوین به پایین تر حد میانه زمستان رسید.
اقتصادنیوز ماسک قیمت بیت کوین بیت کوین 

  

ادعای باورنکردنی؛ شک بزر گ پرسپولیسی‌ها به برد سپاهان!هواداران پرسپولیس بعد از برد پرگل سپاهان مقابل مس رفسنجان این بازی را مشکوک قلمداد کردند.
خانه فوتبال باشگاه سپاهان فرهاد مجیدی پرسپولیس 

  

احمدی‌نژاد خود را نماینده معترضین می‌داندرویکرد احمدی نژاد نسبت به نظام و حکومت دستخوش تغییرات جدی شده و فارغ از اینکه حرف‌هایش دروغ یا راست، غلط یا درست باشد بی‌پیرایه و صریح مطرح می‌کند و بخشی از جامعه تحت تاثیر حرف‌های او قرار می‌گیرند.
مستقل‌آنلاین احمدی نژاد دموکراسی شورای نگهبان 

  

ضربه قیمت مصوب خودرو به فروش فوق العاده در 1400مجوز شورای رقابت مبنی بر افزایش 9 درصدی قیمت و مقررات فروش خودروهای پیش‌فروش شده به قیمت سال گذشته، با انتقاد برخی از مسوولان صنعتی کشور و خودروسازان همراه شد...
خودروتک قیمت افزایش قیمت ایران خودرو 

  

طرح ساماندهی خودرو دوباره بررسی می شودعضو کمیسیون صنایع مجلس با بیان اینکه امروز طرح ساماندهی صنعت خودرو در این کمیسیون بررسی می‌شود، گفت: وزارت صمت معتقد است که قیمت پایه خودرو در بورس کالا باید از سوی خودروساز تعیین شود...
خودروتک خودرو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای نگهبان 

  

پا در این عرصه گذاشتم تا صدای زنان خاموش این سرزمین باشمزهرا شجاعی می‌گوید که از او خواسته‌اند مصاحبه کند اما نام برنامه "آقای رئیس جمهور است" طنزی تلخ؛پس به خنده می گوید آقا؟ خانم رئیس جمهور.
مستقل‌آنلاین توسعه پایدار بیمارستان زنان 

  

توصیه‌های رئیس مجلس به مردم و نامزدهای انتخاباترئیس مجلس شورای اسلامی، با بیان اینکه مشارکت پایین هیچ برنده‌ای ندارد و مردم از حق خود برای ریل‌گذاری دستگاه اجرایی کشور استفاده کنند، گفت: امروز فرصت مناسبی است که همه ما با هر سلیقه و جناح بندی سیاسی و با هر عقیده و نگرشی دست به دست هم دهیم تا به فرموده رهبر انقلاب، ایرانی قوی را بسازیم.
مثلث رئیس جمهور مجلس شورای اسلامی جوانان 

  

واکنش جهرمی به اظهارات تند فرهاد مجیدی(عکس)وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات به صحبت‌های اخیر فرهاد مجیدی واکنش نشان داد.
ایلنا فرهاد مجیدی عکس پرسپولیس 

  

تعدد کاندیداهای ریاست‌جمهوری نشان می‌دهد اکثر جریان‌ها به وضع موجود نگاه منتقدانه دارندنماینده تربت حیدریه و مه ولات و زاوه در مجلس معتقد است تعدد و تنوع حضور جناح های سیاسی در انتخابات ریاست جمهوری نشان دهنده این است که همه آن ها به آزاد بودن انتخابات ایران اعتقاد داشته و اختیارات ریاست جمهوری را برای رفع مشکلات مردم کافی می دانند.
ایلنا انتخابات ریاست جمهوری ریاست جمهوری مجلس شورای اسلامی 

  

این مرد نیامد؛ خاطر دلواپسان آسوده شدصفحه ثبت نام سیزدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری روز گذشته بسته شد و محمد جواد ظریف همان طور که از دو سال قبل اعلام کرده پا به صحنه رقابت‌های انتخابات ریاست‌جمهوری نگذاشت تا خاطر دوستان دلواپس از نامزدی‌اش آسوده شود و خود را به حضور در پاستور نزدیک تر ببینند.
اقتصادنیوز انتخابات ریاست جمهوری ریاست جمهوری 

  اخبار داغ
  

لغو نشست سالانه 2021 مجمع جهانی اقتصاد به دلیل کرونامسئولین مجمع جهانی اقتصاد که قرار بود نشست سال 2021 آن در ماه آگوست به میزبانی سنگاپور برگزار شود، از لغو این نشست به دلیل شیوع کرونا خبر دادند.
۵۵ آنلاین مجمع جهانی اقتصاد اقتصاد ماه 

  

جهان دچار «آپارتاید واکسن کرونا» شده استمدیر کل سازمان جهانی بهداشت دوشنبه مدعی شد دنیا وارد مرحله «آپارتاید واکسن» شده است.
اعتماد ریاست جمهوری پاریس چین 

  

تست کرونای تونی کروس مثبت اعلام شدتست کرونای تونی کروس که در چند روز اخیر به دلیل تماس با یک فرد کرونایی در قرنطینه بود، مثبت اعلام شد.
ورزش۳ تونی کروس رئال مادرید مادرید 

  

بیماران کرونایی این غذاها را در دوران نقاهت بخورنداگر درگیر کرونا شدید، فست فود، کنسرو و غذاهای سرخ شده نخورید، چرا که به دلیل افزایش جریان خون معده، خستگی شما بیشتر می‌شود.
برنا 

  

رهبر انقلاب سفر چندساعته به مشهد را هم نپذیرفتند، برای عمل به مصوبات ستاد کروناتولیت آستان قدس رضوی گفت که سال قبل خدمت رهبر انقلاب رسیدم و از ایشان برای سفری حتی چندساعته به مشهد
خبرفوری رهبر انقلاب سفر وزارت بهداشت 

  

نگرانی از شیوع کرونا با تبلیغات انتخاباتیاقتصادنیوز :‌مهمترین اخبار کرونایی امروز را اینجا بخوانید.
اقتصادنیوز تبلیغات 

  

موهای از دست رفته‌ در کرونا درمی‌آیند؟اگر درگیر کرونا شدید، فست فود، کنسرو و غذاهای سرخ شده نخورید، چرا که به دلیل افزایش جریان خون معده، خستگی شما بیشتر می‌شود.
برنا 

  

اعلام آمادگی برای تزریق واکسن کرونا از سوی هلال احمر/ تاکید بر لزوم مستندسازی اقدامات هلال احمرجلسه شورای معاونین جمعیت هلال احمر صبح امروز 27 اردیبهشت ماه با حضور رئیس، دبیرکل و اعضای شورای معاونین در ساختمان صلح برگزار شد.
ایلنا هلال احمر ماه بانک مرکزی 

  

بیرون آمدن اجساد کرونایی از قبر بر اثر بارش باران! +عکس پلیس هند اعلام کرد در حال تحقیق پیرامون صد‌ها جسدی است که در قبر‌های شنی کم‌عمق و ساحل رودخانه گنگ دفن یا رها شده‌اند. قبلا تصاویری در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده بود که ده‌ها جسدِ رها شده در ساحل رودخانه گنگ را نشان می‌داد و گمان می‌رود این افراد قربانیان کرونا باشند. هند طی هفته‌های اخیر با موج گسترده شیوع کرونا مواجه شده و بر اساس آمار‌های رسمی، روزانه حدود چهار هزار نفر…
فردا عکس پلیس هند 

  

عرضه سبدی از واکسن‌های کرونای تولید ایران مهرماهدبیر ستاد توسعه زیست فناوری معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری گفت: سبدی از واکسن‌های کرونای تولید داخلی مهرماه امسال در کشور ارایه می‌شود که قابلیت عرضه در عرصه بین الملل دارد.
۵۵ آنلاین تولید ایران فناوری 

  

ادامه بحران کرونا تقاضای نفت هند را به مخاطره انداختتداووم بحران شیوع گسترده کرونا در هند باعث کاهش تقاضای نفت خام این کشور شده است.
برنا نفت هند