جنگ ارزی در پیش است؟

در کارزار تبلیغاتی انتخابات اخیر ریاست‌جمهوری آمریکا، آقای ترامپ وعده‌های زیادی به مردم داد. یکی از این وعده‌ها به رابطه تجاری آمریکا با چین مربوط می‌شد. ترامپ معتقد بود که چین با ارزان نگه‌داشتن پول ملی خود و در نتیجه ارزان شدن کالاهای صادراتی‌اش، به «چاپیدن» مردم آمریکا مشغول است. از دیدگاه او کسری «تراز بازرگانی»1 هنگفت آمریکا با چین، ناشی از همین «دغل‌کاری» چینی‌ها بوده است.

جنگ ارزی در پیش است؟

او به رای‌دهندگان قول داد که در نخستین روز نشستن بر کرسی ریاست‌جمهوری، چین را به‌عنوان یک کشور «دستکاری‌کننده پول» (Currency Manipulator) اعلام کند و به این «فاجعه» پایان دهد.

البته ایشان در دو سال اول ریاست‌جمهوری خود چنین کاری نکرد. ظاهرا مشاوران اقتصادی او وی را از این کار بر حذر داشتند؛ ضمن آنکه اکثریت بزرگ اقتصاددانان صاحب‌نام آمریکایی و نیز سازمان تجارت جهانی و صندوق بین‌المللی پول این ادعا را نادرست می‌دانستند.2 به گفته آنها، چین در گذشته نرخ برابری یوآن را دستکاری می‌کرد؛ اما مدت‌ها است که از این کار دست برداشته و اکنون هیچ نشانه‌ای از این نوع دستکاری مشاهده نمی‌شود. در حقیقت هم صندوق بین‌المللی پول و هم اغلب اقتصاددانانی که تحولات اقتصادی این کشور را مطالعه می‌کردند، اعتقاد داشتند که چین در بازار ارز مداخله می‌کند؛ اما صرفا به این منظور که از کاهش نرخ برابری یوآن جلوگیری کند و نه آنکه این نرخ را کاهش دهد. به بیان دیگر، آنها معتقد بودند که چنانچه سیاست‌گذاران چینی در بازار ارز مداخله نکنند، نیروهای بازار نرخ برابری یوآن را کاهش خواهند داد.

این استنتاج مبتنی‌بر این واقعیت بود که گرچه چین در تجارت با آمریکا از مازاد هنگفتی برخوردار است، اما در مجموع و در تجارت با کل کشورهای جهان، مازاد چندانی ندارد. در دهه گذشته «حساب جاری»3 تراز پرداخت‌های چین همواره مازاد قابل توجهی نشان می‌داد و مثلا در سال 2007 به 10 درصد تولید ناخالص داخلی این کشور بالغ می‌شد. اما این مازاد، با تغییر الگوی رشد این کشور (از تکیه بر صادرات و سرمایه‌گذاری‌های مستقیم خارجی، به اتکا بر تقاضای داخلی) رو به کاهش گذاشت. تا آنجا که به گفته صندوق بین‌المللی پول، «حساب جاری» چین با سایر نقاط دنیا اکنون کم و بیش «تراز» شده و تقریبا به صفر رسیده است. به بیان دقیق‌تر، مازاد «حساب جاری» چین با مجموع کشورهای جهان در سال 2018 تنها 4/ 0 درصد GDP این کشور بوده است.4

سخنان آقای «لری سامرز»، وزیر اسبق خزانه‌داری آمریکا و رئیس مشاوران اقتصادی بیل کلینتون، نمونه‌ای از نظریات اقتصاددانان برجسته آمریکایی در این رابطه است. سامرز می‌نویسد: «به اعتقاد من این اظهارنظر که چین پول خود را عمدا با دستکاری تضعیف می‌کند، سخن نادرست و مسخره‌ای است. دستکاری‌کنندگان پول می‌کوشند تا نرخ برابری پول ملی خود را کاهش دهند؛ اما چین در بازار مداخله می‌کند تا نرخ برابری یوآن را بالا نگه‌دارد. کشورهایی که نرخ برابری پول ملی خود را دستکاری می‌کنند، در رابطه با جهان مازاد تراز بازرگانی هنگفتی دارند. اما تراز بازرگانی چین با دنیا متعادل (تراز) است.» و ادامه می‌دهد: «سال‌ها قبل چین می‌کوشید تا یوآن را ارزان نگه‌دارد... اما امروز که مازاد تجاری این کشور از بین رفته و مداخله این کشور در بازار، خرید پول خودشان (یوآن) با دلار و نه فروش پول خودشان و خرید دلار است، بیان چنین سخنانی مسخره است.»5 نشریه فایننشال‌تایمز حتی از این هم فراتر می‌رود و می‌نویسد بعید نیست که در آینده، «حساب جاری» چین منفی شود؛ زیرا واردات خدمات این کشور به سرعت در حال رشد است و تجارت کالایی ممکن است نتواند مازاد کافی به دست آورد تا کسری ناشی از واردات خدمات را خنثی کند.6

*

دلایل متعددی وجود دارد که در شرایط کنونی، دستکاری نرخ برابری یوآن به‌منظور پایین نگه‌داشتن آن را مغایر با منافع چین می‌سازد. در حقیقت چینی‌ها نگران کاهش نرخ برابری یوآن هستند. به یک روایت «کاهش ارزش یوآن در مقابل دلار آمریکا موجب کاهش شدیدتر یوآن در برابر ین ژاپن ویورو خواهد شد. به این دلیل که برخلاف بانک مرکزی آمریکا که هنوز می‌تواند با کاهش نرخ بهره موقتا موجب کاهش ارزش دلار شود، بانک‌های مرکزی ژاپن و اروپا عملا چنین امکانی ندارند؛ زیرا نرخ بهره در آنها صفر یا منفی است. این واقعیت به آن معنا است که کاهش بیشتر ارزش یوآن، به صادرات اتحادیه اروپا و ژاپن به چین ضربه شدیدی خواهد زد و نرخ رشد اقتصادی آنها را کندتر خواهد کرد. بد نیست بدانیم که در مقایسه با آمریکا، دو اقتصادیادشده وابستگی بیشتری به صادرات خود به چین دارند. در حقیقت، درصد صادرات اتحادیه اروپا و ژاپن (نسبت به GDP آنها) به ترتیب 1 و 5 برابر بیشتر ازدرصد صادرات آمریکا (نسبت به GDP آن کشور) به چین است. از این رو، چین به شدت نگران است که در صورت کاهش ارزش یوآن و خسارت دیدن ژاپن و اتحادیه اروپا، هر دوی آنها به جبهه آمریکا بپیوندند و جنگ تجاری خسارت‌بارتری را به این کشور تحمیل کنند.7

اما هیچ کدام از این واقعیت‌ها مانع از فراموش شدن وعده ترامپ برای «تنبیه کردن» چین نشد. در روز 22 ماه مارس 2018 ترامپ دستور داد روی 60 میلیارد دلار کالای وارداتی چین تعرفه وضع کنند. 10 روز بعد، چین واکنش نشان داد و روی 128 قلم کالای وارداتی از آمریکا تعرفه وضع کرد.

در پی این واکنش چین، ترامپ اعلام کرد که به‌زودی روی 100 میلیارد دلار دیگر از کالاهای وارداتی چین تعرفه وضع خواهد کرد. چین بلافاصله به سازمان تجارت جهانی شکایت کرد که ترامپ درصدد آغاز کردن یک جنگ تجاری است. در پاسخ به این شکایت ترامپ اساسا جنگ تجاری را انکار کرد و گفت: «هیچ جنگ تجاری در کار نیست؛ زیرا ما سال‌ها پیش این جنگ را به‌دلیل حضور افراد ابله یا کارنابلدی که آمریکا را نمایندگی می‌کردند، کاملا باخته‌ایم. ما اکنون 500 میلیارد دلار در سال کسری تراز بازرگانی با چین داریم، به‌علاوه سالی 300 میلیارد دلار تکنولوژی که از ما می‌دزدند. ما نمی‌توانیم اجازه دهیم این وضعیت ادامه پیدا کند.» (در اینجا طبق معمول ترامپ اندکی اغراق کرده است؛ زیرا در همان سال کسری تراز تجاری آمریکا با چین 5/ 387 میلیارد دلار بود و نه 500 میلیارد دلار!).

گسترش تعرفه‌های آمریکا و مقابله به مثل چین همچنان ادامه یافت. در روز اول ماه آگوست 2019 ترامپ در توییتی نوشت که روی 300 میلیارد دلار کالای وارداتی از چین 10 درصد تعرفه اضافی خواهد گذاشت. در واکنش به این تهدید بود که در روز 5 ماه آگوست بانک مرکزی چین اجازه داد تا طی سه روز نرخ برابری یوآن بیش از 2 درصد کاهش یابد و از مرز روانی 1 دلار = 7 یوآن پایین‌تر رود. بانک مرکزی چین دلیل این کاهش را «هجوم مردم برای تبدیل یوآن به دلار، ناشی از وحشت آنها از تشدید جنگ تجاری» اعلام کرد! در همان روز 5 ماه آگوست، وزارت خزانه‌داری آمریکا رسما چین را «دستکاری‌کننده پول» اعلام کرد. این پرونده، با اعتراض چین، به سازمان تجارت جهانی ارجاع خواهد شد که تا چند ماه دیگر رای خود را صادر خواهد کرد.

ترامپ با توجه به وعده‌ای که داده و انتخاباتی که در پیش دارد، دشوار می‌تواند از موضع خود عقب‌نشینی کند. چین نیز ظاهرا قصد کوتاه آمدن ندارد. برخی از صاحب نظران پیش‌بینی می‌کنند که چنانچه ترامپ وعده تعرفه 25 درصدی روی همه کالاهای وارداتی چین راعملی کند، ممکن است یوآن تا 1 دلار = 5/ 7 یوآن تنزل کند. در مقابل ترامپ از مشاوران خود خواسته تا به هر ترفندی که می‌توانند متوسل شوند تا ارزش دلار را کاهش دهند.

اما این کار آسانی نیست. در حقیقت از ابتدای سال جاری تا کنون شاخص دلار (در مقابل 6 ارز معتبر جهانی) بیش از 2 درصد افزایش یافته است. از این گذشته ابهام و سردرگمی پدیدآمده در میان سرمایه‌گذاران، هم سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت را کاهش داده و هم کاهش نرخ برابری دلار را عملا دشوارتر ساخته است. به نوشته یکی از سایت‌های معتبر اقتصادی، تناقض قضیه اینجا است که هرچه ترامپ برای کسب مزیت نسبی آمریکا نارنجک‌های بیشتری به بازارها پرتاب کند (منظور تشدید جنگ تجاری است)، فعالان اقتصادی خطرگریزتر می‌شوند و به محمل‌های امن روی می‌آورند. تقاضا برای خرید اوراق قرضه دولت آمریکا افزایش می‌یابد و دلار قوی‌تر می‌شود. کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو می‌تواند از این فشار بکاهد، اما این نیز موقتی خواهد بود.8

عاقلانه‌ترین کار، سازش از طریق مذاکره است که البته در شرایط کنونی بعید می‌نماید. طرفین منازعه شمشیرها را از رو بسته‌اند و احتمال تبدیل جنگ تجاری به یک جنگ تمام عیار ارزی دور از انتظار نیست. با توجه به رشد کند اقتصادی اروپا و ژاپن و نشانه‌های بروز رکود در اقتصاد آمریکا و در عین حال ابهامات و نگرانی‌های ناشی از جنگ تجاری و ارزی که سرمایه‌گذاری را به شرط‌بندی خطرناکی بدل می‌کند، اقتصاد جهانی دوران پرتلاطمی را در پیش خواهد داشت و تاریخ بارها نشان داده که جنگ ارزی در نهایت هیچ برنده‌ای ندارد.

پاورقی‌ها

1-  Balance of Trade (BOT)   در یک سال تفاوت صادرات و واردات کالاها و خدمات یک کشور.

2- درست است که اغلب اقتصاددانان این کشور با برخی اقدامات چین (نظیر گنجاندن بندی در قرارداد با سرمایه‌گذاران خارجی که آنها را ملزم به واگذاری فناوری خود به چینی‌ها می‌ساخت و نیز جاسوسی صنعتی و سرقت فناوری‌های پیشرفته آمریکایی) مخالف بودند، اما در مورد دستکاری نرخ برابری یوآن، ادعاهای او را بی‌پایه و اساس می‌دانستند. ظاهرا چین متعهد شده که از سال 2020 بند مربوط به واگذاری اجباری فناوری سرمایه‌گذاران خارجی به چینی‌ها را لغو کند.

3- current account  یکی از سه حساب «تراز پرداخت‌های» یک کشور که عمدتا شامل صادرات و واردات کالاها و خدمات و برخی اقلام دیگر است.

4- https:/ / www.ft.com/ content/ 825bc35e-a849-11e9-984c-fac8325aaa04

5- https:/ / www.wbur.org  August 07, 2019

6- https:/ / www.ft.com/ content/ 825bc35e-a849-11e9-984c-fac8325aaa04

7- https:/ / www.marketwatch.com/ story/ the-big-reason-china-wont-let-the-yuan...2019-08-08

8- https:/ / www.cnbc.com/ 2019/ 08/ 07/ chinese-yuan-may-weaken...2019/ 08/ 07

این مطلب برایم مفید است 0

جنگ ریاست جمهوری دلار آمریکا 



  اخبار برگزیده
  

وزیر علوم:برای آزادی دانشمند ایرانی از زندان آمریکا کار سختی در پیش داریموزیر علوم با تاکید بر اینکه برای آزادی دکتر سلیمانی دانشمند ایرانی در بند آمریکایی‌ها کار سختی در پیش داریم،‌ گفت: وزارت علوم به دلیل عدم دسترسی به این دانشمند،‌ وضعیت پیگیری را به وزارت امور خارجه محول کرده است.
مثلث وزارت علوم بازداشت زندان 

  

روح رئیس جمهور پیشین آمریکا در کاخ سفید + تصاویراز گذشته تا به امروز بسیاری از بازدیدکنندگان و کارمندان کاخ سفید مدعی بودند که روح آبراهام لینکلن فقید را دیدند.
مستقل‌آنلاین رئیس جمهور کاخ سفید خواب 

  

هم زمان با تشدید تنش ها بین ایران و آمریکا، نگرانی کشورهای منطقه در مورد بروز یک درگیری خطرناک در خلیج فارس افزایش یافته است. رهبران امارات در ابتدا از کمپین فشار حداکثری ترامپ علیه جمهوری اسلامی حمایت می کردند. اما به نظر می رسد که ابوظبی در مورد تاکتیک های خود برای مقابله با ایران تجدیدنظر کرده است.
نامه نیوز ترامپ ایران ایران و آمریکا 

  

اگر سکوت می‌کنند بخاطر پیرمرد بودن شماستسکوت من باعث تنبه جنابعالی نشده؛ توهین هم می‌کنید. گویی روزتان به شب نمی‌رسد اگر توهینی نداشته باشید. مگر ساختمان‌هایی که حضرت‌عالی از آنها استفاده می‌کنید، از ارث پدرتان ساخته شده؟ کافی است کسی نیم نگاهی به مکتوبات شما ذیل "کتاب القضاء" مرحوم سید صاحب عروه، بیندازد تا میزان اثر شما در حوزه معلوم شود و معلوم شود حد تحصیلات جنابعالی و استفراغ وسعتان درباب استنباط احکام است...
مستقل‌آنلاین ارث حوزه 

  

مرحوم هاشمی رفسنجانی باز در صدا وسیما سانسور شداقتصادنیوز: جمهوری اسلامی از برنامه‌های صدا وسیما در سالروز ورود آزادگان به کشور انتقاد کرد.
اقتصادنیوز جمهوری اسلامی روزنامه جنگ 

  

جزئیات طرح بازگرداندن خانواده مسئولان به کشورسخنگوی کمیسیون امنیت‌ملی از تدوین طرحی برای الزام بازگشت اعضای خانواده‌های مدیران و مسئولان جمهوری اسلامی به کشور خبر داد.
شما‌نیوز خانواده مجلس شورای اسلامی وزارت علوم 

  

اطلاعیه قوه قضاییه درباره بازداشت یکی از مدیران سابق دستگاه قضاییروابط عمومی قوه قضاییه در پی برخی حواشی مربوط به بازداشت یکی از مدیران سابق دستگاه قضایی، اطلاعیه‌ای صادر کرد.
مثلث قوه قضاییه بازداشت روابط عمومی 

  

پشیمانی نوید محمدزاده و عذر خواهی از همه + عکسنوید محمدزاده که با انتشار یک استوری اعتراض خود را نسبت به انتخاب هیات انتخاب نماینده ایران در اسکار اعلام کرده بود در استوری جدیدی به خاطر واکنش اولیه‌اش عذرخواهی کرد.
شما‌نیوز نوید محمدزاده تجاوز موفقیت 

  

آیت الله آملی لاریجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در نامه‌ای به آیت‌الله محمد یزدی به برخی ادعاها و اتهامات مطرح شده اخیرپاسخ داد.
نامه نیوز محمد یزدی مجمع تشخیص مصلحت نظام مدرسه 

  اخبار داغ
  

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی، تامین، توزیع و تنظیم بازار وزارت صنعت گفت: ستاد تنظیم بازار، شرایط توزیع چای وارداتی با ارز 4200 تومانی را مشخص کرد.
نامه نیوز چای بانک مرکزی تنظیم بازار 

  

آیین‌نامه اجرایی «بیمه پایه اجباری سلامت و ارزیابی وسع» تصویب شد/ تمامی روستاییان و عشایر تحت پوشش بیمه سلامت قرار می گیرندوزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از تصویب آیین‌نامه اجرایی «بیمه پایه اجباری سلامت و ارزیابی وسع» در جلسه روز گذشته هیات وزیران خبر داد.
برنا بیمه سلامت دولت 

  

شرایط توزیع چای وارداتی با ارز 4200 تومانیمدیرکل دفتر برنامه‌ریزی، تامین، توزیع و تنظیم بازار وزارت صنعت گفت: ستاد تنظیم بازار، شرایط توزیع چای وارداتی با ارز 4200 تومانی را مشخص کرد.
ایلنا چای بانک مرکزی تنظیم بازار 

  

برگزاری دوره هم اندیشی ارزیابی انطباق برنامه عملیاتی سازمان بیمه سلامتمدیرکل دفتر ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات سازمان بیمه سلامت گفت: دوره هم اندیشی ارزیابی انطباق برنامه عملیاتی سازمان بیمه سلامت در دو بخش ستادی و استانی برگزار شد.
شما‌نیوز بیمه سلامت قتل 

  

مبارزه الهامی برابر رقیبی از بلاروس در مسابقات MMAسرگروه سابق تیم ملی کاراته در ادامه مبارزات خود در رقابتهای حرفه‌ای فردا به مصاف رقیبی از بلاروس می رود.
مستقل‌آنلاین بلاروس کاراته جوانان 

  

پل پوگبا در بازی با چلسی، در پستی عقب‌تر از پست معمول خود بازی کرد.
نود پل پوگبا بازی چلسی