ایرج میرزا و شوخی‌های هجده‌سال‌به‌بالا/ آه عارف، ایرج را گرفت

این که در محیطی نسبتا بی‌خطر شاعر بتواند مخالفینش را به خاک سیاه بنشاند، فرصتی نیست که بشود از دستش

ایرج میرزا و شوخی‌های هجده‌سال‌به‌بالا/ آه عارف، ایرج را گرفت

این که در محیطی نسبتا بی‌خطر شاعر بتواند مخالفینش را به خاک سیاه بنشاند، فرصتی نیست که بشود از دستش داد و قدرش را ندانست.

آن ها که ایرج میرزا را از نزدیک می شناختند، همه شان گواهی داده اند که او فوق العاده مبادی آداب بوده و هیچ حرف زشتی از دهانش در نمی آمده.

حتی بی ادبی معاشرینش را تاب نمی آورده و سریع عکس العمل نشان می داده. مشهور است یک بار پسرش حرفی خلاف ادب می زند و ایرج در جمع با او برخورد می کند و رعایت ادب را جزو ضروریات آداب معاشرت برمی شمرد. مع ذالک نام او امروز مترادف رکاکت کلام و شوخی های وقیحانه است. سلف او مولانا عبید زاکانی هم همین گفتاری را دارد و تصور عموم از او این است که دائما مشغول شوخی های هجده سال به بالا بوده است. در فضای اینترنت شعرهایی سست و رکیک و مسخره را به اسم او دست به دست می کنند و به شوخی های بی مایه ای که منتسب به او یا ایرج است، می خندند. البته وضع عبید تا حدودی بهتر است، زیرا در مکتبخانه های قدیم بعضی از آثار او را درس می دادند و حکما نیز کریمانه در پندها و اشعار او نظر می کردند؛ اما ایرج با نظام آموزشی جدید همزمان شد و جز شعر مادر و علیمردان خانش، به مدرسه ها راه نیافت.احتمالا اگر ایرج آینده را می دید، در روش و منشش تجدید نظر می کرد، لااقل یکی، دو شعر را از جلوی دست محمد جعفر محجوب بر می داشت. عبید هم عجیب است که متفطن این معنا نبوده که بعضی شعرها و جملات قصار می تواند حجاب فکر و اندیشه شود...

هجو مغناطیس پرقدرتی دارد که شاعران در برابرش مقاومت خود را از دست می دهند. این که در محیطی نسبتا بی خطر شاعر بتواند مخالفینش را به خاک سیاه بنشاند، فرصتی نیست که بشود از دستش داد و قدرش را ندانست.برای همین تقریبا همه شاعران در وادی هجو طبع آزمایی کرده اند و دوست و دشمن خود را، به خصوص دشمن خود را نواخته اند، اما اکثرا آن قدر هوشیار بوده اند که نگذارند به هجو معروف شوند. خیلی ها از محمد علی فروغی گله مندند که چرا المضحکات را از کلیات سعدی کنار گذاشته و نمونه ای از شوخی های نسبتا رکیک سعدی را نیاورده؛ اما حقیقت این است که فروغی کار هوشمندانه ای کرده و شان شاعر را حفظ کرده. چه المضحکات از سعدی باشد و چه نباشد، حذفش آسیبی به بلند آوازه ترین شاعر نمی زند، بلکه حجابی را هم از سر راه شناخت او بر می دارد. فوق فوقش اهل فن می توانند بروند آن چند شعر و چند حکایت نسبتا سست را از جای دیگر پیدا کنند و بخوانند و تحلیل کنند یا لذت ببرند. هجو منسوب به فردوسی هم، هموکه می گویند برای سلطان محمود سروده، می تواند حجابی بر فهم شاهنامه باشد. عموم شاعران البته خوش اقبال تر از ایرجند. آن ها هر کدام شعری دارند، کتابی دارند، آثاری دارند که در عالم نام آورشان کرده. عنصری هجو کم نگفته، اما کسی او را در بادی امر به هجاگو نمی شناسد. ما اول با مسعود سعد به واسطه حبسیاتش آشنا می شویم، بعد هجاهایش را هم می خوانیم. حتی سیحون و جیحون هم با اینکه دستی قوی در هجو داشته اند، به قصایدشان شهره اند.انوری هم همین طور.اما کار ایرج برعکس است. شاید هم محمد جعفر محجوب معامله خوبی با او نکرده که باعث شده کتابخوان های ایرانی ایرج را به نام بی ادبی هایش بشناسند. شاید هم از اقتضائات روزگار ما این بوده که همه ما اول شعر های بی ادبی ایرج را بخوانیم، بعد اگر دست داد، اشعار دیگرش را از نظر بگذرانیم. یک احتمال دیگر هم هست که اثبات و ابطالش ممکن نیست، اما گفتنش هم ضرر ندارد. من معتقدم که آه عارف در عالم موثر افتاد و ایرج زیر پرده ای ضخیم از بی ادبی و رکاکت محجوب ماند. عارف شاعر درجه یکی نبود و شاعران هم روزگارش به دیده تحقیر در تصنیف سازی اش نظر می کردند. به لحاظ سیاسی هم ایده های فوق العاده ای نداشت. با این حال به موسیقی ایرانی و به مشروطه خواهی خدمت هایی کرد که ماجور است. در واقع سزاوار نبود که ایرج با آن هجو بلند کمراو را بشکند و در عالم شعر و شاعری چنین بی آبرویش کند. عارف بد عاقبت شد و تقریبا از هستی ساقط شد. سال ها بعد به همت اهل موسیقی که نام عارف بر سر زبان ها افتاد، اما در زمان حیاتش گرفتار بد فرجامی شد. بخشی از این بدفرجامی به منش و روش او بر می گشت. جنون هنری اش کار دستش می داد و گرفتارش می کرد، اما احتمالا این حجم از افسردگی و نکبت، حاصل شوخی/ جدی نابجای ایرج بود. چو بد کردی مباش ایمن ز آفات که واجب شد طبیعت را مکافات.

بابت آن بدی، ایرج نیز با این همه نبوغ و سلامت و بلاغتش تبدیل شد به نمادی از شوخی های بی مزه جنسی در بین عوام. ایرج شانش این نبود که دیوانش کنار پیاده رو و به صورت قاچاق خرید و فروش شود، اما از بد حادثه گرفتار نفرین رفقایش- خصوصا-عارف شد و به جای این که شاعری رسمی شمرده شود، در زمره امور یواشکی و قاچاق و زیر زمینی قرار گرفت. البته ایرج در بین خواص این قدرها هم بد نام نیست که بین عوام.اهل ذوق و معنی در چند شعر معروف ایرج گیر کرده اند و خود را از او محروم نکرده اند بلکه در بسیاری از موارد او را به دیده تحسین نگریسته اند

این یادداشت به قلم سید علی میر فتاح در نشریه کرگدن به چاپ رسیده است.

این که در محیطی نسبتا بی‌خطر شاعر بتواند مخالفینش را به خاک سیاه بنشاند، فرصتی نیست که بشود از دستش داد و قدرش را ندانست.

پایگاه خبری خبر فوری (khabarfoori.com) فرهنگی/ کتاب و ادبیات 24 شهریور 1400 - 22:10

آن ها که ایرج میرزا را از نزدیک می شناختند، همه شان گواهی داده اند که او فوق العاده مبادی آداب بوده و هیچ حرف زشتی از دهانش در نمی آمده.

حتی بی ادبی معاشرینش را تاب نمی آورده و سریع عکس العمل نشان می داده. مشهور است یک بار پسرش حرفی خلاف ادب می زند و ایرج در جمع با او برخورد می کند و رعایت ادب را جزو ضروریات آداب معاشرت برمی شمرد. مع ذالک نام او امروز مترادف رکاکت کلام و شوخی های وقیحانه است. سلف او مولانا عبید زاکانی هم همین گفتاری را دارد و تصور عموم از او این است که دائما مشغول شوخی های هجده سال به بالا بوده است. در فضای اینترنت شعرهایی سست و رکیک و مسخره را به اسم او دست به دست می کنند و به شوخی های بی مایه ای که منتسب به او یا ایرج است، می خندند. البته وضع عبید تا حدودی بهتر است، زیرا در مکتبخانه های قدیم بعضی از آثار او را درس می دادند و حکما نیز کریمانه در پندها و اشعار او نظر می کردند؛ اما ایرج با نظام آموزشی جدید همزمان شد و جز شعر مادر و علیمردان خانش، به مدرسه ها راه نیافت.احتمالا اگر ایرج آینده را می دید، در روش و منشش تجدید نظر می کرد، لااقل یکی، دو شعر را از جلوی دست محمد جعفر محجوب بر می داشت. عبید هم عجیب است که متفطن این معنا نبوده که بعضی شعرها و جملات قصار می تواند حجاب فکر و اندیشه شود...

هجو مغناطیس پرقدرتی دارد که شاعران در برابرش مقاومت خود را از دست می دهند. این که در محیطی نسبتا بی خطر شاعر بتواند مخالفینش را به خاک سیاه بنشاند، فرصتی نیست که بشود از دستش داد و قدرش را ندانست.برای همین تقریبا همه شاعران در وادی هجو طبع آزمایی کرده اند و دوست و دشمن خود را، به خصوص دشمن خود را نواخته اند، اما اکثرا آن قدر هوشیار بوده اند که نگذارند به هجو معروف شوند. خیلی ها از محمد علی فروغی گله مندند که چرا المضحکات را از کلیات سعدی کنار گذاشته و نمونه ای از شوخی های نسبتا رکیک سعدی را نیاورده؛ اما حقیقت این است که فروغی کار هوشمندانه ای کرده و شان شاعر را حفظ کرده. چه المضحکات از سعدی باشد و چه نباشد، حذفش آسیبی به بلند آوازه ترین شاعر نمی زند، بلکه حجابی را هم از سر راه شناخت او بر می دارد. فوق فوقش اهل فن می توانند بروند آن چند شعر و چند حکایت نسبتا سست را از جای دیگر پیدا کنند و بخوانند و تحلیل کنند یا لذت ببرند. هجو منسوب به فردوسی هم، هموکه می گویند برای سلطان محمود سروده، می تواند حجابی بر فهم شاهنامه باشد. عموم شاعران البته خوش اقبال تر از ایرجند. آن ها هر کدام شعری دارند، کتابی دارند، آثاری دارند که در عالم نام آورشان کرده. عنصری هجو کم نگفته، اما کسی او را در بادی امر به هجاگو نمی شناسد. ما اول با مسعود سعد به واسطه حبسیاتش آشنا می شویم، بعد هجاهایش را هم می خوانیم. حتی سیحون و جیحون هم با اینکه دستی قوی در هجو داشته اند، به قصایدشان شهره اند.انوری هم همین طور.اما کار ایرج برعکس است. شاید هم محمد جعفر محجوب معامله خوبی با او نکرده که باعث شده کتابخوان های ایرانی ایرج را به نام بی ادبی هایش بشناسند. شاید هم از اقتضائات روزگار ما این بوده که همه ما اول شعر های بی ادبی ایرج را بخوانیم، بعد اگر دست داد، اشعار دیگرش را از نظر بگذرانیم. یک احتمال دیگر هم هست که اثبات و ابطالش ممکن نیست، اما گفتنش هم ضرر ندارد. من معتقدم که آه عارف در عالم موثر افتاد و ایرج زیر پرده ای ضخیم از بی ادبی و رکاکت محجوب ماند. عارف شاعر درجه یکی نبود و شاعران هم روزگارش به دیده تحقیر در تصنیف سازی اش نظر می کردند. به لحاظ سیاسی هم ایده های فوق العاده ای نداشت. با این حال به موسیقی ایرانی و به مشروطه خواهی خدمت هایی کرد که ماجور است. در واقع سزاوار نبود که ایرج با آن هجو بلند کمراو را بشکند و در عالم شعر و شاعری چنین بی آبرویش کند. عارف بد عاقبت شد و تقریبا از هستی ساقط شد. سال ها بعد به همت اهل موسیقی که نام عارف بر سر زبان ها افتاد، اما در زمان حیاتش گرفتار بد فرجامی شد. بخشی از این بدفرجامی به منش و روش او بر می گشت. جنون هنری اش کار دستش می داد و گرفتارش می کرد، اما احتمالا این حجم از افسردگی و نکبت، حاصل شوخی/ جدی نابجای ایرج بود. چو بد کردی مباش ایمن ز آفات که واجب شد طبیعت را مکافات.

بابت آن بدی، ایرج نیز با این همه نبوغ و سلامت و بلاغتش تبدیل شد به نمادی از شوخی های بی مزه جنسی در بین عوام. ایرج شانش این نبود که دیوانش کنار پیاده رو و به صورت قاچاق خرید و فروش شود، اما از بد حادثه گرفتار نفرین رفقایش- خصوصا-عارف شد و به جای این که شاعری رسمی شمرده شود، در زمره امور یواشکی و قاچاق و زیر زمینی قرار گرفت. البته ایرج در بین خواص این قدرها هم بد نام نیست که بین عوام.اهل ذوق و معنی در چند شعر معروف ایرج گیر کرده اند و خود را از او محروم نکرده اند بلکه در بسیاری از موارد او را به دیده تحسین نگریسته اند

این یادداشت به قلم سید علی میر فتاح در نشریه کرگدن به چاپ رسیده است.

موسیقی مشروطه مولانا 



  اخبار برگزیده
  

واکنش همتی به طرح مسأله «عدم استقراض از بانک مرکزی» توسط دولترئیس کل پیشین بانک مرکزی به انتشار یک توئیت به مسأله عدم استقراض دولت از بانک مرکزی واکنش نشان داد.
مثلث بهاره رهنما بازی بانک مرکزی 

  

میانجیگری عاقلانه سردار آزمون میان مهدی طارمی و اسکوچیچسردار آزمون در ماجرای طارمی و اسکوچیچ نشان داد رشد خوبی داشته است.
خانه فوتبال سردار آزمون مهدی طارمی پرسپولیس 

  

انتشار برخی خبرها درباره «کودتای نظامی» در سودان | نخست‌وزیر تحت بازداشت خانگی قرار گرفتخبرگزاری ها از حمله گروهی از نظامیان به اقامتگاه عبدالله حمدوک، نخست وزیر سودان و بازداشت او خبر داده اند. گزارش هایی هم از بازداشت چهار نفر از وزیران دولت و مشاور مطبوعاتی نخست وزیر سودان منتشر شده است. منابع مطلع نظامیان ناشناس را به کودتا علیه دولت انتقالی متهم کرده اند.
۵۵ آنلاین سودان بازداشت تلویزیون 

  

رئیسی: برای اصلاح الگوی مصرف برنامه‌ پیشنهاد شودرئیس جمهور با تأکید بر ضرورت تأمین انرژی پایدار برای رشد اقتصاد ایران و توجه به عدالت اجتماعی و حمایت از اقشار آسیب‌پذیر، گفت: دستگاه‌های اجرایی برنامه‌های پیشنهادی خود را در زمینه اصلاح الگوی مصرف و رعایت عدالت اجتماعی هر چه زودتر ارایه دهند.
فردا اصلاح الگوی مصرف رئیس جمهور ریاست جمهوری 

  

ارتقا رکورد عرضه هفتگی دلار/تقاضای یورو زیاد شدهفته گذشته سومین هفته پرتزریق سال برای یورو بود، اما قیمت این ارز در بازار آزاد به طور محدود رشد کرد، به نظر می‌رسد تقاضا برای یورو به دلایلی افزایش یافته و روند صعودی قیمت را موجب شده است.
اقتصادنیوز دلار یورو قیمت 

  

در دیدار رئیس جمهور با نمایندگان مجلس چه گذشت؟نائب رئیس فراکسیون انقلاب اسلامی گفت: دیدار رئیس جمهور با نمایندگان در قالب مجامع استانی عامل ارتقای روابط دولت و مجلس است.
فردا رئیس جمهور استان آذربایجان شرقی مجلس شورای اسلامی 

  

کری خوانی عجیب ستاره نساجی برای هواداران پرسپولیسحسین زامهران هافبک نساجی در آستانه دیدار با پرسپولیس در هفته دوم گفت : قطعا بازی با پرسپولیس یک بازی سخت خواهد بود ولی فکر می‌کنم می‌توانیم از این بازی امتیاز بگیریم
خانه فوتبال ستاره نساجی پرسپولیس 

  

قیمت جدید وانت نیسان دیزل ویژه آبان 1400 اعلام شدسایپا قیمت جدید وانت نیسان دیزل را ویژه آبان ماه 1400 اعلام کرد.
اقتصادنیوز قیمت نیسان سایپا 

  

اسراییل: ازسرگیری تمرین حمله هوایی به ایران پس از 2 سال توقفهفته گذشته نیز کانال 12 تلویزیون اسراییل گزارش داد که اسراییل برای حمله احتمالی به ایران 1.5 میلیارد دلار به بودجه نظامی خود افزوده است
۵۵ آنلاین نیروی هوایی ایران سازمان ملل متحد 

  

رستم قاسمی، وزیر راه: تجربیات تلخ مسکن مهر را تکرار نمی‌کنیموزیر راه و شهرسازی گفت: به هیچ عنوان دولت سیزدهم احداث مسکن در کشور را سیاسی نمی‌کند که به همین منظور تجربیات تلخ مسکن مهر را در طرح اقدام ملی مسکن جبران و اصلاح می‌کنیم
۵۵ آنلاین رستم قاسمی مسکن مهر مسکن 

  

جزئیاتی از استخدام در وزارت بهداشتوزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به روسای دانشگاه های علوم پزشکی کشور دستور داد که حداکثر تا 10 آبان ماه سال جاری تمامی پذیرفته شدگان آزمون استخدامی وزارت بهداشت باید در مراکز پذیرفته شده فعالیت خود را آغاز کنند.
گسترش درمان وزارت بهداشت مجلس شورای اسلامی 

  

ستاره پرسپولیس مشکوک به کرونادلیل غیبت نعمتی در سفر پرسپولیس به اهواز مشخص شد
خانه فوتبال ستاره پرسپولیس خودرو 

  

آیت الله صافی گلپایگانی در دیدار رییس مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: توصیه حقیر این است که باید با تمام کشورهای دنیا با عزّت و اقتدار رابطه داشته باشیم. اینکه با بسیاری از کشورها قهر باشیم صحیح نیست و به ضرر مردم عزیزمان است. شما باید با عقلانیت و تعامل سازنده، حقوق ملت را احقاق کنید...
نامه نیوز مجلس شورای اسلامی تهران قیمت 

  

واکنش تند ایران به اتهامات رژیم صهیونیستیایرنا/ نماینده جمهوری اسلامی ایران در کمیته سیاسی و استعمار زدایی مجمع عمومی سازمان ملل در پاسخ به تهدیدات رژیم صهیونیستی اظهار داشت: جامعه جهانی و سازمان ملل رژیم صهیونیستی را پاسخگوی اقدامات غیر انسانی خود سازند.
مثلث ایران جمهوری اسلامی ایران ایرنا 

  

ریزش قیمت دلار 29عصر پنجشنبه مهر 1400قیمت هر دلار آمریکا (اسکناس) امروز پنجشنبه 29 مهر 1400 در صرافی‌های بانکی به 26 هزار و 690 تومان رسید.
فردا قیمت دلار دلار آمریکا 

  اخبار داغ
  

پیش بینی بورس امروز 4 آبان 1400/مقاومت خریداران از مرز حیاتی شاخصاقتصادنیوز: خریداران در روز سه شنبه دوباره برای بازگشت شاخص به مرز 1.4 میلیون واحدی تحرکاتی را برای فشار به فروشندگان در سمت عرضه شکل میدهند.
اقتصادنیوز شاخص 

  

بورس‌های جهانی سبز شدنداقتصادنیوز: بیشتر شاخص های مهم بورسی در جهان سبزپوش شدند.
اقتصادنیوز شاخص 

  

ارزش روز سبد بورسی سهام عدالت 3 آبان 1400/ دور کاهشیاقتصادنیوز: ارزش روز سبد بورسی سهام عدالت با کاهش معناداری روبه رو شد.
اقتصادنیوز سهام عدالت سهام 

  

تاثیر منع تردد شبانه در کنترل کرونا از زبان زالیفرمانده ستاد مقابله با کرونا در کلانشهر تهران گفت: اگر در مقطعی مثلاً آمار بستری افزایش یافت می توان به عنوان یک بسته و مقطعی آن را اعمال کرد؛ اما اجرای مداوم آن را اثربخش نمی‌دانیم؛ البته حذف این طرح باید به دلیل عدم اثربخشی باشد و نباید موجب عادی‌انگاری شود.
اقتصادنیوز تهران 

  

ممنوعیت تردد شبانه کارایی ندارد/تجمعات کرونایی روز اتفاق می‌افتد به گزارش خبرگزاری مهر، علیرضا زالی، در جلسه ستاد مدیریت بیماری کرونا در کلانشهر تهران افزود: این طرح به اقتضای شرایطی که در این دوره داشتیم، تصمیم گیری شد و اکنون الگوی تهران کاملاً متفاوت است است و عمده تجمع‌ها در طول روز انجام می‌شود. وی ادامه داد: اکنون به دلیل طولانی شدن شب، تردد شبانه افزایش یافته است ضمن اینکه از نظر کنترل بیماری تردد شبانه خیلی کاربردی ندارد و البته حجم…
مهر نیروی انتظامی علیرضا زالی تهران 

  

معاملات این نمادهای بورسی تایید نشد + جدولبخشی از معاملات نماد گسترش صنایع و خدمات کشاورزی به تایید ناظر بازار نرسید.
گسترش جدول کشاورزی سهام 

  

خبرخوش سازمان جهانی بهداشت درباره شکست همه‌گیری کرونادبیرکل سازمان جهانی بهداشت در دومین روز از نشست بین‌المللی بهداشت در برلین از احتمال پیروزی بشریت بر همه گیری کرونا گفت وتاکید کرد که «امروز بشریت شانس و فرصت‌های زیادی برای شکست همه‌گیری کرونا در اختیار دارد...
۵۵ آنلاین سازمان ملل متحد سازمان ملل سازمان بهداشت جهانی 

  

دریافت مجوز واکسن کرونا انستیتوپاستور برای رده سنی بالای 2 تا 18 سالعلیرضا بیگلری رئیس انستیتو پاستور ایران و عضو کمیته ملی واکسن اظهار کرد: انستیتو پاستور توانسته واکسن موثری را برای رده سنی بالای 2 سال تا 18 سال مورد کارآزمایی قرار دهد و مجوز مصرف آن را نیز دریافت کند.
۵۵ آنلاین ایران کودکان ویروس 

  

چراغ سبز ستاد ملی کرونا به بازگشایی ترکیبی مدارسعلیرضا منادی سفیدان گفت: ما آمادگی این را داریم که مدارس را غیرحضوری کنیم اما با همه این آمادگی‌ها وزیر آموزش و پرورش اعلام کردند حضور در مدرسه اختیاری است.
اقتصادنیوز آموزش مدرسه 

  

فروش اوراق دولتی در بورس؛ خوب یا بد؟خسروشاهی، کارشناس بازار سرمایه گفت: انتشار اوراق دولتی لطمات زیادی برای بازارسرمایه به همراه دارد.
گسترش خودرو سرمایه دولت 

  

فوری /قیمت دلار تغییر کانال داد/دلار صعودی شدتا عصر امروز قیمت دلار در بازار آزاد به 27600تومان رسید و یورو هم با قیمت 32100تومان معامله شد.
فردا قیمت دلار یورو 

  

هشدار؛ شرایط کرونایی تهران شکننده است!محسن منصوری، استاندار تهران روز دوشنبه در پایان جلسه ستاد مقابله با کرونا استان تهران گفت: ما در تهران در شرایط حساسی قرار داریم که اگر کنترل نکنیم به زودی باید به استقبال پیک ششم ویروس کرونا برویم.
اقتصادنیوز تهران ویروس 

  

استاندار تهران: سیر کرونا در تهران نزولی شده است + ویدئومنصوری: هم اکنون هیچ شهرستان قرمز و نارنجی در استان وجود ندارد و باید از این شرایط مراقبت کرد./
۵۵ آنلاین تهران 

  

تاثیر حذف ارز 4200 تومانی بر صنایع بورسیشاخص کل در روزهای اخیر نزولی بوده است. در چنین شرایطی، کدام واقعیت‌های اقتصادی در کشور را باید در تحلیل آینده بازار بورس در نظر گرفت و صنایع بورسی پیشرو در بازار کدامند؟
گسترش ارز شاخص ایران 

  

بحران بورس تهران عمیق‌تر شد / شپنا و خودرو صدرنشینان جدول معاملاتاقتصادنیوز: امروز شاخص کل برای سومین روز پی در پی نزول کرد و کانال 1.4 میلیونی را از دست داد.
اقتصادنیوز بورس تهران تهران خودرو