چگونه ارزش برخی شرکت‌ها در 3 ماه 10 برابر شد و سهامداران زیان دیدند

ماجرای ورود اطلاعات اشتباه به کدال و زیان سهام‌داران

چگونه ارزش برخی شرکت‌ها در 3 ماه 10 برابر شد و سهامداران زیان دیدند

شرق: اتفاقات عجیب در بازار سرمایه کم نیست. اینکه برخی شرکت‌ها و دارایی‌ها قیمت‌های آن‌چنانی دارند و قیمتشان در سه ماه 10 برابر می‌شود، از همین مسائل عجیب است که به‌ویژه در یک سال گذشته زیاد رخ داده است. سهام کنتورسازی هم یکی از همین عجایب بود. سهام این شرکت مانند دیگر شرکت‌ها در حال معامله بود و روند طبیعی خود را طی می‌کرد تا اینکه به‌دلیل ارائه اطلاعات اشتباه و انتشار آن روی سایت کدال، زمینه ضرر و زیان صدها سهام‌دار در این بازار ایجاد شد. این عجایب همچنان در بورس دیده می‌شود؛ اما علت این ماجراها چیست؟ اشتغال هم‌زمان به‌عنوان یکی از مصادیق تعارض منافع زمینه بروز فساد گسترده‌‌ای را فراهم کرده است. منظور از اشتغال هم‌زمان موقعیتی است که فرد هم‌زمان با یک پست دولتی یا حاکمیتی، در بخش خصوصی در همان حوزه اشتغال دارد و کسب درآمد می‌کند. مانند پزشکی که در بیمارستان دولتی اشتغال دارد و هم‌زمان مطب خصوصی هم دارد یا وزیری که در همان حوزه وزارت خود مؤسسه یا شرکت خصوصی با همان زمینه فعالیت دارد یا فردی که هم‌زمان با فعالیت خود در بیمه مرکزی، عضو هیئت‌مدیره یک شرکت بیمه خصوصی است. ایمان جوکار، کارشناس بازار سرمایه، از وجود این معضل در بازار سرمایه هم خبر می‌دهد و می‌گوید: «تقریبا تمام افرادی که در بازار سرمایه پست دارند؛ چه در گروه نظارت و چه اجرا به‌نوعی در بازار سرمایه هم فعال هستند. اینکه برخی شرکت‌ها و دارایی‌ها قیمت‌های آن‌چنانی دارند و قیمتشان در سه ماه 10 برابر می‌شود، از جمله مسائل عجیب و ناشی از اشتغال هم‌زمان در بازار سرمایه است که به‌ویژه در یک سال گذشته زیاد رخ داده است. همین الان هم این اتفاقات می‌افتد. اکنون در کل بورس ما ماجرایی اتفاق افتاده؛ گروهی معتقدند بازار کاذب است و برخی دیگر می‌گویند رشدش حقیقی است. بسیاری از مسئولان کشور ما و بسیاری از مسئولان بازار سرمایه به فکر سرمایه‌ شخصی‌‎شان هستند. وقتی کسی در بازار سرمایه داشته باشد، هم‌زمان مسئول هم باشد، آیا عنوان می‌کند که رشد بازار کاذب است؟ مسلما نه. این تضاد منافع است. درحالی‌که ممکن است فرد بداند رشد کاذب است، در این حالت بسیاری از افرادی که تازه پا به بورس گذاشته و اطلاعات ندارند، آسیب جدی می‌بینند. همه در حال اظهارنظر هستند و گویی هرکس با درنظرگرفتن منافع شخصی‌اش نظر می‌دهد نه اینکه استنباط دقیق علمی داشته باشد. دولت اعلام می‌کند که بورس رشدش کاذب نیست، دقیقا در سالی که هدف دارد دارایی‌هایش را بفروشد. حالا اگر این دارایی‌ها را بفروشد و بازار بریزد، تکلیف مردم و سرمایه‌شان چیست؟ آیا این تضاد منافع نیست؟». این کارشناس معتقد است اگرچه برخی قوانین برای جلوگیری از این مسائل در بازار سرمایه ایجاد شده، اما هیچ نظارتی بر اجرای آن وجود ندارد؛ بنابراین امکان استفاده از رانت اطلاعاتی بسیار قوی است. او برای اثبات ادعایش ماجرای شرکت‌ کنتورسازی در سال 94 و کناررفتن رئیس سابق سازمان خصوصی‌سازی را یادآور می‌شود. ‌ چه نمونه‌ها و مصادیقی از اشتغال هم‌زمان در بخش تخصصی خود (بازار سرمایه) می‌شناسید؟ طبعا بازار سرمایه هم مثل سایر اصناف و حوزه‌ها با این مسئله مواجه است. تقریبا تمام افرادی که در بازار سرمایه پست دارند؛ چه در گروه نظارت و چه اجرا همه به‌نوعی در بازار سرمایه هم فعال هستند. ‌دستورالعمل‌هایی برای مدیریت اشتغال هم‌زمان به ابتکار برخی سازمان‌ها تهیه شده است؛ برای مثال سال گذشته سازمان بهزیستی کارمندان خود را که هم‌زمان مراکز توان‌بخشی خصوصی داشتند، مکلف کرد از بین موقعیت در سازمان بهزیستی و اشتغال در بخش خصوصی یکی را انتخاب کنند. یک تجربه شکست‌خورده در این زمینه هم تلاش آقای آخوندی برای مقابله با اشتغال هم‌زمان کارمندان شهرداری و بقیه نهادها در نظام مهندسی و نظارت بر ساختمان‌سازی بود. آیا در حوزه‌ تخصصی شما تلاش‌های مشابهی برای رفع اشتغال هم‌زمان انجام شده است؟یا آیا قوانین مدونی دراین‌باره وجود دارد؟ بله. برای اینکه این افراد به‌طور مستقیم  بخواهند در بازار فعال باشند و سهام خرید و فروش کنند، با محدودیت‌هایی مواجه هستند، اما بیشتر به‌طور غیرمستقیم فعال هستند. بازار سرمایه راهکارهایی را فراهم کرده تا تضاد منافع بین ارکان بازار سرمایه و عملیات حوزه وظیفه آنان اتفاق نیفتد؛ برای مثال شخصی که در سازمان بورس اوراق بهادار حضور دارد، به‌ویژه در بخش ناشران بورسی، چون اطلاعات مربوط به شرکت‌ها از طریق آنان منتشر می‌شود، به‌راحتی می‌تواند از رانت اطلاعاتی استفاده کنند، به‌همین‌دلیل باید سرمایه شخصی‌شان را در اختیار شرکت‌های سبد گردان قرار دهند یا اینکه سرمایه‌شان را در صندوق‌های سرمایه‌گذاری بگذارند تا بتوانند این‌گونه از پتانسیل بازار استفاده کنند. ما نمی‌توانیم از آنان بخواهیم که از فرصت بازار سرمایه دست بکشند، این کار نه عادلانه و نه منطقی است. در آمریکا هم وقتی ترامپ رئیس‌جمهور شد، تمام سرمایه‌اش در بورس اوراق بهادار را در اختیار شرکت‌های سبد گردان قرار داد. در بازار سرمایه ما هم این اتفاق افتاده است. ما ابزارهای مالی برای جلوگیری از تضاد منافع داریم. اینکه چقدر افراد مسئول به‌ویژه افرادی که به منابع اطلاعاتی شرکت‌ها در بازار سرمایه دسترسی دارند، از این رانت اطلاعاتی استفاده می‌کنند برمی‌گردد به اخلاق کسب‌وکارشان. ‌مشکل جایگاه تعارض منافع هم دقیقا در همین است که به‌جای ضابطه‌مندی بخشی از مسائل به اخلاق و شخصیت فردی افراد بستگی پیدا می‌کند. اگر قانون برایش وجود دارد چه نظارتی بر اجرای این قانون می‌شود؟ قانون موضوع را در نظر گرفته اما اینکه آیا نظارتی روی سازمان بورس وجود دارد، سؤال خوبی است. نظارت باید از سمت وزارت اقتصاد باشد که گمان نمی‌کنم مکانیسم نظارتی‌اش در حدی باشد که درباره فرایندهای جزئی سازمان بورس بررسی انجام دهد. در طرف دیگر هم سازمان بازرسی کل کشور است که آن هم این کار را انجام نمی‌دهد. بررسی سازمان بورس یک بررسی روزانه است. هر روز ممکن است استفاده رانت اطلاعاتی از این طریق انجام شود. گمان نمی‌کنم کانال مشخصی برای رصد این مسئله وجود داشته باشد. قوه قضائیه می‌تواند در صورت بروز تخلف ورود کرده و موضوع را پیگیری کند. ‌می‌دانیم که هر موقعیت تعارض منافع ممکن است منجر به سوءاستفاده از جایگاه دولتی و بروز فساد شود. به نظر شما عوارض و پیامدهای اشتغال هم‌زمان در بخش تخصصی شما چیست؟ فرض کنید مدیری روی مجموعه‌ای سرمایه‌گذاری زیادی انجام داده است و اتفاقی در شرکتش  یا بازار سرمایه می‌افتد. او برای فرار از این موضوع به‌راحتی می‌تواند به بازار اطلاعات ناقص بدهد یا توسط او تصمیم‌سازی‌هایی انجام گیرد که ماجرا به نفع این فرد تمام شود. می‌تواند مسیر فرایند را به‌گونه‌ای تغییر بدهد که سرمایه‌اش آسیب نبیند و... برخی تصمیم‌سازی‌ها به‌راحتی می‌تواند روی سرمایه‌ شخصی افراد مؤثر باشد. فرضا طرحی تهیه می‌شود که مدیران می‌دانند قرار است اجرا شود، این خود نوعی رانت اطلاعاتی است، پس می‌توانند از زیان سرمایه‌شان جلوگیری کنند یا اینکه یک‌دفعه به حوزه خاصی وارد شوند و سرمایه‌شان را زیاد کنند. راه‌ها بسیار است. ‌حوزه‌هایی که با تعارض منافع به‌ویژه از نوع مشاغل هم‌زمان درگیر بوده‌اند، عموما دچار فساد شده‌اند. شما شنیده یا دیده‌اید که فسادی ناشی از این موضوع در حوزه تخصصتان صورت گرفته باشد؟ بله. امکان سوءاستفاده‌ها خیلی بالاست؛ مثل مسئله‌ای که درباره رئیس سازمان خصوصی‌سازی رخ داد و منجر به برکناری‌اش شد یا  موضوعی که چند سال پیش برای کنتورسازی پیش آمد و سرمایه بسیاری از افراد را نابود کرد. سهام این شرکت مانند دیگر شرکت‌ها در حال معامله بود و روند طبیعی خود را طی می‌کرد تا اینکه به‌دلیل ارائه اطلاعات اشتباه و انتشار آن روی سایت کدال، زمینه ضرر و زیان صدها سهام‌دار در این بازار ایجاد شد. اتفاقات عجیب این‌چنینی در بازار سرمایه کم نبوده است. اینکه برخی شرکت‌ها و دارایی‌ها قیمت‌های آن‌چنانی دارند و قیمتشان در سه ماه 10 برابر می‌شود، از همین مسائل عجیب است که به‌ویژه در یک سال گذشته زیاد رخ داده است. همین الان هم از این اتفاقات می‌افتد. اکنون در کل بورس ما ماجرایی رخ داده؛ گروهی معتقدند بازار کاذب است و برخی دیگر می‌گویند رشدش حقیقی است. بسیاری از مسئولان کشور ما و بسیاری از مسئولان بازار سرمایه به فکر سرمایه‌ شخصی‌‎شان هستند. وقتی کسی در بازار سرمایه داشته باشد، هم‌زمان مسئول هم باشد آیا عنوان می‌کند که رشد بازار کاذب است؟ مسلما نه. این تضاد منافع است. درحالی‌که ممکن است فرد بداند رشد کاذب است، در این حالت بسیاری از افرادی که تازه پا به بورس گذاشته و اطلاعات ندارند، آسیب جدی می‌بینند. همین الان افرادی زندگی‌شان را می‌فروشند و پولش را به بورس می‌آورند، ممکن است سال‌های 82 و 83 و 92 تکرار شود. همه در حال اظهارنظر هستند و گویی هرکس با درنظرگرفتن منافع شخصی‌اش نظر می‌دهد نه اینکه استنباط دقیق علمی داشته باشد. دولت اعلام می‌کند که رشد بورس کاذب نیست، دقیقا در سالی که می‌خواهد دارایی‌هایش را بفروشد. حالا اگر این دارایی‌ها را بفروشد و بازار بریزد، تکلیف مردم و سرمایه‌شان چیست؟ آیا این تضاد منافع نیست؟ ‌ گروه‌های ذی‌نفعی که از رفع تعارض منافع در قالب اشتغال هم‌زمان منتفع می‌شوند، در برابر هر تلاشی برای مقابله با آن می‌ایستند. به نظر شما چه اقداماتی برای مقابله با تعارض منافع در قالب اشتغال هم‌زمان می‌توان انجام داد. همان‌طور‌که گفتم منطقی نیست که بخواهیم مسئولان برای ماهی 10، 15 میلیون ‌تومان حقوق از فعالیت در بازار سرمایه دست بکشند. قوانین هم حدودوثغوری را تعیین کرده که قابل پیگیری و نظارت است. می‌توان مکانیسم‌های نظارتی را توسعه داد و در اطلاعات شرکت‌ها شفافیت ایجاد کرد تا اطلاعات نهانی کمتر شود. روی فرایندهای درون بازار سرمایه هم می‌توان کمی کار کرد؛ برای مثال با افزایش سرعت فرایند اطلاع‌رسانی شرکت‌ها. بحث دیگر هم به‌کارگیری افرادی است که سوابق بهتری دارند. مکانیسمی که به نظر من خیلی می‌تواند کمک‌کننده باشد این است که چیزی شبیه نظام مهندسی ایجاد شود. در این نظام هرکدام از مهندسان تخلفی انجام دهند و نظام درست عمل کند، برایش محدودیت ایجاد خواهد شد، مهندسان هم برای حفظ اعتبارشان سعی می‌کنند کمتر تخلف کنند. خوب است که ما نظام صنفی مدیران هم داشته باشیم تا ابزاری کنترلی باشد که مدیران بیشتر اخلاق حرفه‌ای را رعایت کنند.

 

سهام درآمد ماه 



  اخبار برگزیده
  

برنامه جامع 25 ساله با چین دستخوش تحلیل‌های سطحی و مغرضانه شده است/ سؤال از رئیس‌جمهور بر پیچیدگی شرایط خواهد افزوددر هفته گذشـته مهـم‌ترین مســـائل مطرح شــده در حوزه سیاست بود؛ شایعه‌ســـازی درباره برنامه جامع راهبردی 25 ساله با چین، بدانگاری برجام و طرح سؤال از رئیس ‌جمهوری، سه موضوع مهم در چالش‌های عرصه سیاست بودند.
ایلنا چین رئیس جمهور وزارت خارجه 

  

جماران/ وکیل یکی از متهمین آبان ماه با اشاره به ابلاغ حکم دیوان عالی کشور در خصوص پرونده سه تن از متهمین اعتراضات آبان ماه سال گذشته، گفت: از نظر ما بین جرم و مجازات تناسبی وجود ندارد. چون در خلاصه پرونده هم صراحتا قید شده که متهمین در دادگاه، اقاریر مرحله بازپرسی را انکار کرده اند. بر این اساس یکی از قضات دیوان حکم اعدام را تأیید نکرده و درخواست بررسی بیشتر داده است...
نامه نیوز خبرنگار بازداشت ماه 

  

روحانی زودتر عزل شود تا کشور به آرامش برسدموسوی لارگانی خطاب به روحانی: مانند یک نفوذی عمل کردید. کمر همت بسته اید اقتصاد ایران را ویران کنید! عضو هیات رئیسه مجلس گفت: آقای روحانی فضاسازی رسانه‌ای و دروغ بس است؛ باید در خانه ملت حاضر شوید و پاسخ‌هایی قانع کننده برای ملت و نمایندگان داشته باشید. انگار آقای روحانی کمر همت را بسته که اقتصاد ایران را ویران کند. شما که اعتماد مردم را با نابخردی سلب کردید باید پاسخگو باشید.
مستقل‌آنلاین حسن روحانی بیکاری اقتصاد 

  

نقشه جدید آمریکا و اسرائیل علیه ایران ؛ گزارش نیویورک‌تایمزیک روزنامه آمریکایی مدعی شده رژیم صهیونیستی و آمریکا راهبرد جدیدی علیه ایران طراحی کرده‌اند.
مثلث رئیس جمهور جمهوری اسلامی ایران نیویورک 

  

خبر خوب برای بورسی‌ها/ عرضه اولیه 5 شرکتاقتصاد نیوز: مدیرعامل فرا بورس ایران گفت:5 عرضه اولیه در بورس اوراق بهادار در راه است.
اقتصادنیوز خبرآنلاین سهام اقتصاد 

  

عامل حادثه انفجار نطنز تقریبا مشخص‌شده استحجت‌الاسلام مجتبی ذوالنوری، رییس کمیسیون امنیت سیاسی مجلس، گفت: ابعاد مختلف این حادثه در حال بررسی و عامل اصلی این حادثه تقریبا روشن‌شده است.
رویداد۲۴ انفجار مجلس شورای اسلامی قم 

  

قرنطینه دو هفته‌ای تهران ضروری و اجتناب ناپذیر استرئیس شورای شهر تهران با ابراز نگرانی از وضعیت شیوع ویروس کرونا در کشور اعلام کرد احتمالا باید طرح تعطیلی دو هفته‌ای، مشابه تعطیلات نوروز در پایتخت اجرایی شود.
۵۵ آنلاین شورای شهر تهران پایتخت تهران 

  

وعده متعادل شدن قیمت خودرومعاون امور صنایع وزارت صنعت، معدن و تجارت در خصوص قیمت‌های بالا و نامتعارف خودرو در بازار گفت: با برنامه‌ریزی بانک مرکزی برای تثبیت نرخ ارز و افزایش شمارگان تولید خودروسازان، به زودی متعادل‌سازی قیمت‌ها در بازار را شاهد خواهیم بود.
خودروتک قیمت افزایش قیمت ایران خودرو 

  

ظریف دوباره راهی مجلس می‌شود / این‌بار برای همکاری با چینرییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس از حضور وزیر امور خارجه در این کمیسیون برای ارائه توضیح در خصوص قطعنامه شورای حکام و همکاری 25 ساله با چین خبر داد.
اعتماد محمدجواد ظریف مجلس شورای اسلامی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی 

  

هشدار FDA در مورد وجود مواد شیمیایی خطرناک در ضدعفونی کننده های دستضدعفونی کننده های دست به تازگی خبرساز شده‌اند؛ سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) از مدتی پیش به واسطه وجود مواد شیمیایی خطرناک حجم زیادی از این محصولات را از بازارها جمع‌آوری کرده است.
مملکت‌آنلاین سازمان غذا و داروی آمریکا داروخانه کودکان 

  اخبار داغ
  

ابتلای خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما به ویروس کرونا+فیلمداوود فتحعلی‌زاده با مثبت شدن نتیجه آزمایش کرونا در قرنطینه خانگی است.
رویداد۲۴ خبرنگار صدا و سیما ویروس 

  

منوچهر هادی کرونا گرفتمنوچهر هادی از مثبت بودن تست کرونای خود خبر داد و در عین حال وضعیت جسمی خود را مناسب عنوان کرد.
مستقل‌آنلاین تلویزیون ویروس تولید 

  

تست کرونای احمد سعادتمند، مدیر عامل باشگاه استقلال منفی شد.
صراط باشگاه استقلال استقلال 

  

زنده ماندن در برابر کرونا با لیپوساکشن + عکسلیپوساکشن شانس زنده ماندن را در برابر ویروس کرونا افزایش می دهد.
مستقل‌آنلاین درمان عکس ویروس 

  

باید از حباب بورس ترسیداقتصادنیوز: این روزها هر کس صحبت از حبابی بودن بورس به میان بیاورد، در نگاه بسیاری از مسوولان و فعالان بازار، متهم به مقابله با بزرگ شدن بازار سرمایه و مشارکت مردم در توسعه اقتصادی کشور می‌شود.
اقتصادنیوز ویروس سود سرمایه 

  

ورود سهام عدالت به بورس تا شهریورحسن قالیباف اصل، رئیس سازمان بورس و اوارق بهادار با اشاره به جلسه امروز شورای عالی بورس برای ورود شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی به بورس گفت: اولین شرکت سرمایه‌گذاری استانی سهام عدالت شهریور ماه وارد بورس می‌شود.
۵۵ آنلاین سهام عدالت سهام حسن قالیباف اصل 

  

فوق تخصص مراقبت های ویژه در بیمارستان مسیح دانشوری در خصوص 4 بازیکن بهبود یافته کرونایی استقلال توضیحاتی را ارائه کرد.
ایلنا استقلال بیمارستان بازی 

  

آیا واقعا پوشیدن دستکش مانع انتقال ویروس کرونا می‌شود؟نتایج بررسی‌های اخیر محققان نشان می‌دهد استفاده از دستکش، از افراد در برابر ویروس کرونا محافظت نمی‌کند.
برنا ویروس 

  

جزئیات 5عرضه اولیه در بورسمدیرعامل فرا بورس ایران با بیان اینکه از ابتدای امسال تاکنون بیش از 40 هزار میلیارد تومان پول جدید وارد بازار بورس شده، گفت: در آینده نزدیک عرضه اولیه نیروگاه آبادان، پتروشیمی بوعلی، پدیده شیمی جم، زغال سنگ طبس و نیروگاه گیلان در بورس انجام می‌شود.
مستقل‌آنلاین بورس تهران ایران پول