دولت‌ها عزم فقرزدایی ندارند

وضعیت معیشت مردم و خاصه اقشار فرودست جامعه، به شکل فزاینده‌ای رو به وخامت است.

دولت‌ها عزم فقرزدایی ندارند

گفتگو از مرضیه حسینی

در چند سال اخیر، عواملی چون تحریم، رکود تورمی، فساد مالی و تداوم سیاست‌های تعدیل ساختاری، اقتصاد ایران را شدیدا تضعیف کرده، بحران معیشت در ایران به قدری عمیق است که اصل زندگی و حیات برای بسیاری از مردم به آسیب تبدیل شده، سقوط طبقه متوسط به درون طبقه فرودست، بیکاری، افزایش گستره حاشیه‌نشینی و تشدید پدیده مهاجرت معکوس، تنها بخشی از پیامدهای بحران اقتصادی در ایران است. لشکر بیکاران و درماندگان، سالانه و حتی روزانه از قدرت خریدشان کاشته شده، امکان تامین حداقل‌های زندگی را از دست می‌دهند و حتی از سر استیصال خودکشی می‌کنند. شیوع کرونا از اسفند سال پیش به این سو، گل بحران اقتصاد ر ا به سبزه نیز آراست و  تیر خلاص را به معیشت مردم شلیک کرد.

به گزارش مرکز آمار و پایگاه اطلاعات خانوار کشور، بیش از 23 میلیون جمعیت شهری درآمدی کمتر از سه میلیون تومان و بیش از 12 میلیون نفر جمعیت روستایی نیز عایدی کمتر از 2.5 میلیون تومان در سال 98 داشته‌اند.در مجموع حدود 36میلیون نفر در سال 98 تحت فشار اقتصادی بوده‌اند که با توجه به رکود تورمی سال‌جاری و بیکاری و فقر ناشی از شیوع کرونا، این جمعیت بیشتر هم شده است. از سوی دیگر بیش از 18 میلیون نفر در بیش از پنج‌میلیون خانوار کشور دارای سرپرست سالمند بوده که طبق آمار بیشتر از 55 درصد آن‌ها بدون بیمه بازنشستگی هستند.

این آمار تکان دهنده در حالی است که یک برنامه جامع فقرزدایی در کشور وجود ندارد، برنامه‌ای که بتواند با مشارکت نهادها و سازمان‌های مختلف، طرح‌های کاهش فقر را اجرا کند. اقدامات مربوط به فقرزدایی به‌صورت پراکنده و بسیار ناکارآمد در نهادهای متعددی چون بهزیستی، کمیته امداد امام خمینی(ره)، آستان قدس رضوی، وزارت بهداشت، وزارت آموزش‌وپرورش، سازمان هدفمندی یارانه‌ها، وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی و... انجام می‌شود.

در کنار فقدان برنامه جامعه فقرزدایی، هدفمند نبودن حمایت‌های دولت‌ها از اقشار فرودست نیز در افزایش جمعیت تهی‌دستان موثر است. این ضعف، در تدوین سیاست‌های اقتصادی محمود احمدی نژاد، که در مقام منجیِ به حاشیه رانده شدگان و توده‌های فراموش شده به قدرت رسید، نمود یافت. احمدی نژاد از طریق حمایت‌های گزینشی، حامی پرورانه، قابل رویت و فاقد ساختار، بنیان مالی پوپولیسم را برای اجرای برنامه‌های تعدیل ساختاری تدارک دید.

تهیدست شدن فزاینده مردم در پیوند با وضعیت اقتصادی موجود، محور سخنان رهبری در دیدار با سران سه قوه و دیگر اعضای شورای عالی هماهنگی اقتصادی در روز سه شنبه چهارم آذرماه بود.

ایشان در این دیدار تاکید کردند که حل مشکل معیشت مردم می‌بایست اولویت همه دولت‌ها بوده و طرح‌های حمایتی از اقشار ضعیف هدفمند، کارشناسی شده و همچنین مبتنی بر راهکارهای عملی باشد. ایشان اجرای دو طرح «ایجاد نظام متمرکز تامین اجتماعی برای آحاد مردم» و «ایجاد پایگاه ملی ایرانیان با اتصال پایگاه‌های مختلف اطلاعاتی به یکدیگر» را برای حل بحران معیشت اقشار ضعیف پیشنهاد دادند.

 سیدحسن موسوی چلک، رئیس انجمن مددکاری اجتماعی، استاد دانشگاه و نویسنده کتب و مقالات متعدد در حوزه اورژانس اجتماعی و مددکاری اجتماعی، در گفتگو با مستقل، ابعاد مختلف دو طرح پیشنهادی رهبری و موانع اجرای آن را بررسی می‌کند.

++اهمیت اجرای طرح‌های پیشنهادی رهبری در برنامه فقرزدایی چیست و چه ارتباطی میان این دو طرح از حیث اجرا وجود دارد؟

این دو طرح یعنی «ایجاد نظام متمرکز تامین اجتماعی برای آحاد مردم» و «ایجاد پایگاه ملی ایرانیان با اتصال پایگاه‌های مختلف اطلاعاتی به یکدیگر» هم در تدوین و هم اجرا هم‌پوشانی دارند. نظام چندلایه تامین اجتماعی، بحثی است که از پیروزی انقلاب به این سو در تدوین سیاست‌ها و احکام دائمی برنامه توسعه از جمله برنامه ششم، وجود داشته و دارد. برای تحقق قوانین و ایجاد ساختار و شاکله‌ای برای تامین اجتماعی می‌بایست بر اساس بانک اطلاعاتی و داده های آماری دقیق از وضعیت اقتصادی و اجتماعی مردم باشد. وجود چنین پایگاه داده‌ای می‌تواند مشکل شناسایی خانواده‌های نیازمند را حل کند. زمانی که اطلاعات افراد در این بانک به صورت دقیق جمع‌آوری شود، نظام چندلایه تامین اجتماعی می‌تواند افراد را بر اساس نیازمندی‌هایشان طبقه بندی کرده و متناسب با وسع افراد و مشکلات آن‌ها حمایت‌های متفاوت و متنوعی ارائه دهد. به عنوان مثال معاونت رفاه اجتماعی بانک اطلاعات ایرانیان اعلام کرده 5میلیون نفر در سه دهک پایین از هیچ بیمه تامین اجتماعی برخوردار نیستند که از این تعداد 2 میلیون و سیصدهزار نفر، سالمندان هستند؛ این اطلاعات به سازمان تامین اجتماعی در جهت خدمات رسانی بهتر کمک می‌کند. فرض کنید فردی مشکل تهیه هزینه درمان دارد و به مساعده‌ای موقت  نیازمند است، وضعیت اقتصادی او به گونه‌ای نیست که به حمایت دائم محتاج باشد، این اطلاعات را پایگاه اطلاعاتی ایرانیان در اختیار سازمان تامین اجتماعی قرار می.دهد تا این سازمان بتواند مثل آلمان دو نوع از خدمات یعنی حمایت اجتماعی و بیمه‌های اجتماعی را  به تناسب نیاز افراد به مردم ارئه دهد. 

++سابقه چنین طرحی به چه زمانی برمی‌گردد؟

این طرح از زمان آقای احمدی نژاد و حتی قبل از آن در زمان آقای خاتمی شروع شده بود. دولت قبل پیش‌نویس چنین طرحی را آماده کرده بود که در دولت اول آقای روحانی به کمیسیون اجتماعی مجلس رفت اما مورد بررسی قرار نگرفت و سال‌هاست مسکوت مانده. نکته عجیب، بی‌تفاوتی و انفعال مجلس و به ویژه وزیر رفاه در خصوص تصویب و اجرایی کردن این طرح به رغم صراحت قانون و احکام دائمی برنامه توسعه در خصوص آن است. واقعا جای تعجب است که چرا مجلس حداقل از وزرا در خصوص عدم بررسی طرح سوال نمی‌پرسد. تکلیف احکام دائمی برنامه توسعه سال 95 روشن شده اما الان بعد از گذشت 6 سال همچنان بی‌سرانجام در دولت مانده و اجرایی نشده، یعنی به رغم اهمیت وجود بانک اطلاعات، دولت‌ها توجهی به ضررورت آن ندارند.

++ضعف پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان، چه تاثیری بر عملکرد نظام متمرکز تامین اجتماعی دارد؟

وقتی که داده‌های متقن از وضعیت اقتصادی و معیشتی شهروندان وجود ندارد، انجام حمایت‌های هدفمند از اقشار ضعیف دشوار می‌شود؛ به عنوان مثال چه اطلاعات جامع و دقیقی در خصوص اقشار آسیب دیده از کرونا داریم؟ آیا آمار سالمندان تنها و بیمار که به حمایت نیاز دارند یا خانواده‌هایی که از حداقل‌ها محروم‌اند، مشخص است؟ بنابراین بدون بانک اطلاعات نمی‌توان نظام چندلایه تامین اجتماعی را اجرا کرد. دولت‌ها اما به بهانه‌های مختلف از اجرای طرح شانه خالی کرده و حتی نسبت به اجرای اصل 29 و 21 قانون اساسی در خصوص تامین اجتماعی و حمایت از اقشار ضعیف، بی‌توجه بوده‌اند. این در حالی است که طرح‌هایی مانند خصوصی سازی به سرعت و با استناد به قانون اساسی انجام می‌شود.

++نقش وزارت رفاه در اجرای طرح‌های مدنظر رهبری در حمایت از اقشار ضعیف چیست؟

وزارت رفاه به استناد سازمان تامین رفاه اجتماعی تشکیل شد، علی رغم اهمیت این سازمان، همیشه ضعیف‌ترین وزرا متعلق به این وزارتخانه بوده و آخر کلا هم تعطیل شد، در حالی که همه دولت‌ها باید دولت رفاه باشند؛ این مسئله یعنی تامین رفاه شهروندان و توجه به تامین اجتماعی از وظایف ذاتی دولت است. دولت‌ها اما از آنجا که نمی‌توانند در برابر این اهمال پاسخ‌گو باشند، وزارت رفاه را تعطیل یا ادغام می‌کنند و ذیل یک وزارتخانه عریض و طویل قرار می‌دهند به اسم وزارت تعاون، کار و رفاه، که در عمل فقط وزارت کار است- وزارت کار و غیره، بنابراین وقتی مساله مهمی چون رفاه را ذیل وزارتخانه‌ای می‌برند که تمرکزش صرفا کار است، عملا رفاه فراموش می‌شود.

وزارت کار هم که در واقع وزارت روابط کار است و نه اشتغال، در حوزه رفاه و تامین اجتماعی هم که آقایان فقط به شستا توجه دارند چون پول و قدرت در شستا است. بنابراین تا زمانی که این وزارتخانه متولی مساله رفاه مردم و تامین اجتماعی است، عملیاتی شدن طرح‌های پیشنهادی دور از ذهن است.

++موانع اجرای طرح پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان چیست؟

مشکل عمده در گردآوری اطلاعات است یعنی در کنار اهمال نهادها و 42 سازمان و ارگان زیرمجموعه پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان که موظف‌اند اطلاعات حوزه‌های تحت اختیارشان را به روز کرده و با بانک اطلاعات تحویل دهند، مردم نیز اعتماد لازم برای دادن اطلاعاتشان را ندارند. نکته بعدی این است که دولت‌ها برای حمایت از اقشار مستضعف و شناسایی شده‌ای که اطلاعاتشان نزد پایگاه اطلاعات است هم کاری انجام نمی‌دهند، مثلا همان 5 میلیون نفر سه دهک پایین که تحت پوشش هیچ  بیمه‌ای نیستند، دولت برای این افراد یا 21 میلیون نفری که بر اساس بانک اطلاعات در محلات ناکارآمد زندگی می‌کنند و از حداقل‌های خدمات عمومی محروم‌اند، چه برنامه‌ای پیاده کرده؟ بنابراین طرح‌های فقرزدایی در واقع فقیر زدایی‌اند و دغدغه‌ای برای کاهش فقر ندارند. در جاهایی هم که گوشه‌هایی از طرح را اجرا می‌کنند، وضعیت طنز آمیزی ایجاد می‌شود به عنوان مثال کمک معیشتی که به یک معلول ضایعه نخاعی می‌دهند بسته به تعداد خانوار  بین 200 تا 600 هزارتومان است در حالی که به گفته خود سازمان بهزیستی چنین معلولی ماهیانه حداقل سه میلیون هزینه دارد. بنابراین در حالی که دولت‌ها قادر به حمایت از همین افراد شناسایی شده به عنوان فقیر در همین پایگاه ناقص اطلاعاتی نیستند، چطور می‌توان به آینده اجرای دو طرح پیشنهادی در زمینه حمایت از اقشار ضعیف امیدار بود.

 

دولت مهاجرت اورژانس 



  اخبار برگزیده
  

نباید از ترس احمدی نژاد دنبال نامزدی لاریجانی برویماصلاح طلبان در طیف چپ جناح خود همچنان با نامزدی علی لاریجانی مخالفت می کنند.
مثلث بازار تهران احمدی نژاد علی لاریجانی 

  

واکنش دفتر آیت‌الله سیستانی به انفجارهای بغداددفتر مرجع عالی‌قدر شیعیان عراق، با محکوم کردن انفجارهای روز پنجشنبه در بغداد، خواستار تلاش همه‌جانبه دستگاه‌های امنیتی برای برقراری آرامش و امنیت شد.
ایلنا شیعیان عراق خانواده 

  

متاسفانه اظهارات امروز دادستان کل، اخبار منتشره در مورد «احضار آذری جهرمی به دلیل عدم فیلتر اینستاگرام» را تایید کردروز گذشته خبری مبنی بر احضار محمدجواد آذری جهرمی وزیر ارتباطات به دادسرا منتشر و سپس برخی مدعی شدند که این احضار به دلیل ادای توضیحات درباره چرایی فیلتر نکردن اینستاگرام انجام شده است!تصور میشد این حرفها درباره علت احضار در حد ادعاست، امّا متاسفانه اظهارات امروز آقای منتظری دادستان کل کشور نه تنها آن را تکذیب نکرد بلکه در طول تایید آن بود.
۵۵ آنلاین محمدجواد آذری جهرمی اینستاگرام هزینه 

  

الحاق به CFT و پالرمو در سطح حداقلی انجام شود/ عدم تصویب FATF ضربه اصلی را به تجار زده استرییس اتاق مشترک بازرگانی ایران و امارات اظهار داشت: بهتر است الحاق به CFT و پالرمو در یک سطح حداقلی انجام شود، این اتفاق می‌تواند سیگنال مثبتی به بازار می‌دهد. البته روند آن ماه‌ها طول می‌کشد اما می‌تواند افق روشنی برای آینده اقتصادی کشور ایجاد کند.
ایلنا پول بخش خصوصی تولید 

  

اختصاص سهمیه 15 لیتری به افرادی که از یارانه بنزین استفاده نمی‌کنندرئیس کمیسیون تلفیق بودجه 1400 با اشاره به اینکه سال جدید یارانه به شکل کارت اعتباری یا همان نقدی خواهد بود اظهار کرد: یارانه در سال جدید با دو رقم متفاوت پرداخت می‌شود، قرار است به کسانی که یارانه بنزین دریافت نمی‌کنند 15 لیتر بنزین تعلق بگیرد.
اقتصادنیوز یارانه بنزین بودجه 

  

واکنش طلایی بازار به استارت بایدنبا روند نزولی قیمت‌ها در بازار ارز و سکه، خرید و فروش مصنوعات طلا و سکه در بازار تهران سیر نزولی داشت.
گسترش بازار طلا و ارز بازار تهران بانک 

  

عضو جمهوری‌خواه مجلس نمایندگان آمریکا گفت طرح استیضاح رئیس‌جمهور جدید این کشور را ارائه کرده است.
نامه نیوز استیضاح سنا جمهوری خواه 

  

2 جایگزین قیمتی پراید 111 برای جوان های هاچبک پسنداز همان زمان انتشار اخبار اولیه توقف تولید پراید یکی از نکات قابل اهمیت این بود که چه خودروهایی جایگزین قیمتی این خودرو در بازار خواهند شد. به خصوص در مورد پراید 111 که خودرویی جوان پسند با قیمت نسبتا مناسب به حساب می آمد.
خودروتک بازار خودرو تولید خودرو 

  

ماجرای توهین به رئیس‌جمهور در تلویزیونسخنان تند و عجیب علیه رییس‌جمهور در تلویزیون حاشیه ساز شد.
مملکت‌آنلاین رئیس جمهور ریاست جمهوری تلویزیون 

  

رشد قیمت کارخانه ای خودرو‌های تولید داخل از قیمت‌های جهانیاین روزها با وجود کاهش نرخ ارز، قیمت درب کارخانه خودرو‌های تولید داخل از قیمت جهانی آن‌ها بیشتر شده است.
خودروتک قیمت ارز قیمت ایران خودرو 

  

مداکره کننده برجام عضو ارشد دولت بایدنبرخی رسانه‌های آمریکایی نوشته‌اند رابرت مالی، دستیار ویژه باراک اوباما، رئیس جمهوری پیشین آمریکا و یکی از اعضای گروه مذاکره‌کنندگان هسته‌ای او ، قرار است به عنوان نماینده (فرستاده) ویژه دولت جدید آمریکا در امور ایران منصوب شود.
مستقل‌آنلاین دولت رسانه باراک اوباما 

  

وزیر بهداشت زمان واکسیناسیون کرونا در کشور را اعلام کردسعید نمکی درباره اقدامات انجام شده برای واردات واکسن کرونا به کشور، گفت: امیدوارم قبل از 22 بهمن و طبق مصوبه اولویت بندی شده، واکسیناسیون را در گروه ها شروع کنیم.
مستقل‌آنلاین واکسیناسیون استان مازندران ایران 

  

افزایش قیمت کارخانه خودرو برای فصل زمستان منتفی شدسرانجام در حالی که این احتمال وجود داشت که به مانند دو فصل قبل قیمت کارخانه خودرو در زمستان نیز افزایش پیدا کند، با اعلام رئیس شورای رقابت افزایش قیمت کارخانه خودرو فعلا منتفی شد.
خودروتک افزایش قیمت قیمت ایران خودرو 

  

مقصر اصلی سقوط بورس کیست؟آیا مقصر اصلی ریزش‌های پی در پی در بورس را می‌توانیم به دلار نسبت دهیم. تحلیلگران چه دورنمایی را در بازار سهام پیش‌بینی کرده‌اند.
گسترش بورس تهران ایران تهران 

  اخبار داغ
  

کاهش قیمت خودرو به روایت وزیر صنعتوزیر صنعت،‌ معدن و تجارت گفت: با افزایش سطح تولید خودرو در کشور، خودروهای داخلی تا 30 درصد و خودروهای خارجی تا 50 درصد افت قیمت داشته است
خودروتک کاهش قیمت ها قیمت خودرو 

  

بایدن: طی 100 روز اول کاری خود 100 میلیون دُز واکسن کرونا را در اختیار مردم آمریکا قرار می دهم / شهروندان کشورم باید به طور رایگان واکسن بزنند«جو بایدن»، رئیس‌جمهور آمریکا در سخنانی از کاخ سفید در خصوص ویروس کرونا و برنامه‌های خود برای شکست این ویروس در کشورش صحبت کرد. وی متعهد شد که طی 100 روز اول کاری خود 100 میلیون دُز واکسن کرونا را در اختیار مردم آمریکا قرار خواهد داد.
۵۵ آنلاین کاخ سفید رایگان رئیس جمهور 

  

مفیدترین دانه‌هایی که در روزهای کرونایی دوپینگتان می کندمحققان می‌گویند برخی دانه‌ها به دلیل خواص بی نظیری که دارند می‌توانند به تامین سلامت بدن کمک کنند و در روزهای کرونایی شما را دوپینگ خواهد کرد.
اقتصادنیوز سلامت دوپینگ 

  

با خوردن این خوراکی ها به جنگ با کرونا بروید !محققان دریافتند ترکیبات شیمیایی موجود در مواد غذایی و نوشیدنی ها نظیر چای سبز، انگور و شکلات تلخ می توانند باهم پیوند خورده و مانع از عملکرد یک آنزیم خاص موسوم به پروتئاز در کروناویروس شوند.
شما‌نیوز جنگ مواد غذایی ویروس 

  

گاردین: نیاز احتمالی واکسن های کرونا به آپدیت شدن برای مقابله با برخی جهش های جدیدگاردین در گزارشی نوشت: تحقیقات نشان می دهد که برای تقویت ایمنی در برابر نوع جدید ویروس کرونا که به سرعت در آفریقای جنوبی ظاهر شد، ممکن است لازم باشد واکسن های فعلی کرونا در سال جاری باز طراحی شوند، همچنین این احتمال وجود دارد که بهبودیافتگان از این بیماری مجددا به نوع جدید، مبتلا شوند.
۵۵ آنلاین ویروس آفریقای جنوبی دولت 

  

محمد بحرانی بازیگر و صداپیشه تلویزیون به ویروس کرونا مبتلا شد.
نامه نیوز پرویز پرستویی خندوانه وام 

  

پشت پرده ابتلای مهرداد میناوند به کروناخبرآنلاین/ ابتلای مهرداد میناوند به کرونا و شرایط وخیم او همه را نگران کرده است.
مثلث خبرآنلاین باشگاه پرسپولیس پرسپولیس 

  

چگونه با معاینه زبان متوجه ابتلای خود به کرونا شویم؟داده‌های جدید نشان می‌دهد که ویروس کرونا می‌تواند برخی تغییرات را روی زبان ایجاد کند.
خبرفوری ویروس تورم لندن 

  

نیکزاد: دعوت کنندگان مردم به بورس توپ را در زمین مجلس نیندازندنائب رئیس مجلس شورای اسلامی گفت: بعضی فکر می‌کنند ما با بورس مشکل داریم، کسانی که مردم را به بورس دعوت کردند پای کار بایستند و توپ را در زمین مجلس نیندازند.
مثلث مجلس شورای اسلامی تهران بازار تهران 

  

چگونه از این قسمت بدن متوجه شویم کرونا داریم؟داده‌های جدید نشان می‌دهد که ویروس کرونا می‌تواند برخی تغییرات را روی زبان ایجاد کند.
شما‌نیوز ویروس تورم لندن 

  

پیام احساسی گوهر خیراندیش پس از ابتلا به کرونا + عکسگوهر خیراندیش بازیگر پیشکسوت سینما و تلویزیون ایران، به بیماری «کووید 19» مبتلا شده است.
خودروتک گوهر خیراندیش عکس سینما 

  

صعود بورس های آمریکایی و آسیاییبرخلاف بورس های اروپایی، روند صعودی بورس های مهم در آسیا و آمریکا ادامه یافت.
اقتصادنیوز آسیا