ایبنا   |  فرهنگی  |  

که خود رنج بردن به دانش، سزاست

امروز شمارگان کتاب‌های چاپی ما، از دوران قاجار هم پایین‌تر آمده است، چرا اینقدر با کتاب غریبه‌ایم؟

که خود رنج بردن به دانش، سزاست

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)ـ نصرالله حدادی؛ گه‌گاه که صبح‌ها توفیق می‌یابم به همراه خیل دانش‌آموزان، از خانه خارج شوم، چندین نکته ذهن مرا به خود مشغول می‌دارد. اول: همراهی والدین با فرزندانشان و یا طی طریق کردن با سرویس مدرسه، در حالی که والدین تا پای گِل‌گیرِ «ونِ سرویس مدرسه» فرزندان‌شان را همراهی می‌کنند؛ دوم: بعضاً ترگل و ورگل بودن و آراسته و شیک روانه مدرسه شدن؛ سوم: گویا صبحانه خورده و قبراق، و چهارم: تاکید والدین بر صرف وعده غذای نیمروزی، حال به صورت همراه و یا آنچه که از سوی مدارس در اختیار دانش‌آموزان قرار می‌گیرد و صد البته، قبلا وجه آن را نیز دریافت داشته‌اند. برخی از والدین کیف حاوی کتاب‌ها و دفاتر و نوشت‌افزار فرزندان خود را شخصا حمل نموده، تا فرزندشان، از رنج حمل کیف سنگین، معاف گردند و همین امر، هنگام خروج دانش‌آموزان، به شکل چشمگیرتری، خودنمایی می‌کند و ازدحام والدین دانش‌آموزان و ترافیک شدید به وجود آمده، مُبیّن این امر است که والدینِ نگران، برای بردن فرزندان خود به خانه، تا درگاه مدرسه آمده و چشم‌انتظار خروج فرزندان‌شان هستند و «بال به بال» آنها، مجدداً به خانه باز می‌گردند و این در حالی است که همراه بردن «تلفن همراه» به داخل مدارس ظاهراً قدغن است و چه بسیار دیده‌ام، حتی دانش‌آموزان مقطع ابتدایی موبایل دارند و بماند دانش‌آموزان سنین بالاتر و متوسطه، که آخرین مدل گوشی‌های همراه را به همراه دارند و استفاده می‌کنند و با دانشی که از طریق این دستگاه جادویی کسب می‌کنند، نیاز چندانی به فراگیری حس نمی‌کنند و تمامی اوقات خود را مصروف آن می‌دارند و دنیایی به غیر از فضای مجازی را نمی‌شناسند. والدین، نگران رفت و آمد فرزندان خود هستند، اما کوچک‌ترین نگرانی‌ای بابت آنچه که از طریق فضای مجازی ـ که از قضا کاملا حقیقی و ملموس است ـ و در اختیار فرزند آنها قرار می‌گیرد؛ ندارند، چرا؟! این احساس عدم امنیت برای طی طریق کردن تا مدارس و بازگشت آنها، از کجا نشأت گرفته و چرا‌ «کک والدین نمی‌گزد» که در گوشی‌های چندین میلیونی فرزندانشان، چه چیزی را به خورد آنها می‌دهند و اصلاً از خود سؤال می‌کنند: آبشخور این همه اطلاعات جور واجور، از کجاست؟ *** به محبت یکی از دوستان، در جمع دانش‌آموزان و معلمان یک مدرسه، حضور پیدا می‌کنم تا پیرامون زندگی «پروین اعتصامی» گفت‌وگو کنیم. نمی‌خواهم «متکلم وحده» باشم و دوست دارم، بگویند، تا بشنوم و اگر گفتم، شاهد ابراز نظر و نقد و بررسی آن باشم. دبیرستان دخترانه است و دانش‌آموزانش دست‌چین شده و از ظواهر امر می‌توان پی برد که اکثریت قریب به اتفاق دانش‌آموزان این دبیرستان، با پرداخت‌های مناسب، از فضای آموزشی لازم و کافی و کادر آموزشی مجرب برخوردارند و به اصطلاح در تمامی امور «دست‌شان، به دهان‌شان، می‌رسد» و احساس کمبودی، نداشته و نمی‌کنند. جلسه شروع می‌شود و طرح موضوع می‌کنم و بعد از دو سه دقیقه زمینه‌چینی پیرامون نقش پروین در ادبیات معاصر ما، از عموم دانش‌آموزان می‌خواهم که از پروین و شعر او بگویند. از احدی صدایی برنمی‌خیزد. می‌پرسم: امروز برای چه اینجا گرد هم آمده‌ایم، می‌گویند: پروین اعتصامی، وقتی می‌خواهم از پروین، زندگی و شعرش بگویند، ابراز می‌دارند: آمده‌ایم تا بشنویم. اطاعت امر می‌کنم و از آنها قول می‌گیرم، بعد از چند دقیقه توضیح راجع به زندگانی پروین، از آنها بخواهم قطعه شعری را از پروین برایم بخوانند، تعداد دانش‌آموزان، بیش از 250 نفر است و حین صحبت من، برخی از آنها، مشغول ورفتن با تلفن همراه‌شان می‌شوند. مدتی مکث می‌کنم و خیره به آنها می‌شوم. انگار نه انگار، جمع شده‌ایم تا از پروین بگوییم و آنها در عالم خود و فضای مجازی هستند. تذکر می‌دهم و بلافاصله گوشی‌های خود را مخفی می‌کنند و ظاهراً متوجه گفته‌های من می‌شوند و میدانم، نگاه‌شان به سمت من است و هوش و حواس‌شان، خارج از فضایی که قرار داریم. یکی دو تن از آنها، قطعه شعری از پروین را می‌خوانند، سراپا غلط و با عجله، و بدون احساس. از آنها می‌پرسم: سرگرمی شما چیست؟ هر آنچه بخواهید، می‌گویند، الا کتاب خواندن و با چند بار پرسیدن من، بالاخره، یکی از آنها می‌گوید: کتاب خواندن و وقتی از او می‌پرسم: آخرین کتابی که خوانده‌ای، کدام کتاب بوده، جوابی دریافت نمی‌دارم. از زنگ کتابخوانی در مدرسه می‌پرسم، مسئولین مدرسه می‌گویند: چنین زنگی را نداریم و می‌پرسم: پس چگونه است که جشنواره شعر پروین را به راه انداخته‌اید؟ می‌گویند: خواستیم ایجاد انگیزه کنیم و وقتی می‌پرسم: مگر ورود موبایل به مدارس قدغن نیست؟ می‌گویند: ممنوع است، اما به طرق مختلف با خودشان می‌آورند و ما نیز نمی‌توانیم هر روز صبح کیف آنها را تفتیش کنیم. یاد این سخن حکیمانه می‌افتم: «الانسان حریص علی ما مُنع». تمنای کاذب و خیالی. زنگ کتابخوانی نداریم، اما دانش‌آموز می‌تواند از تلفن همراه استفاده کند و از مسئولین مدرسه می‌پرسم: آیا دانش‌آموزان شما نیز از کتاب‌های کمک‌درسی و چهارتستی نیز بهره می‌برند؟ پاسخ دریافتی برایم جالب است: خیر، اما بدون آنها، بچه‌ها درس نمی‌خوانند! از این نشست، چیزی دستگیرم نمی‌شود و از مسئولین مدرسه می‌خواهم با هم سری به کتابخانه مدرسه بزنیم. فضایی مناسب، با قفسه‌های مملو از کتاب‌های بعضا غیر روز و قدیمی و حتی بالاتر از نیاز و فهم دانش‌آموزان آن مدرسه و حتی کلاس‌های بالاتر و میزها و صندلی‌ها مناسب مطالعه، که برخی از دانش‌آموزان برای فراگیری دروس تکلیفی از آنها استفاده می‌کنند و از کتاب خواندن خبری نیست. کتابخانه، کتابدار ثابت ندارد و از میان دانش‌آموزان، آن هم به انتخاب مسئولین مدرسه، یک نفر مسئول این کار می‌شود و درخواست می‌کنم، آخرین کتابدار این کتابخانه را ببینم. مسئولین مدرسه از این همه کنجکاوی من، تعجب می‌کنند و با آوردن عذر و بهانه، کتابداری را ملاقات نمی‌کنم. از مدیر مدرسه می‌پرسم: اینجا مدرسه نخبگان است و چرا استنکاف می‌کنید، پاسخی می‌دهند که باعث تعجب من می‌شود: ما آزمون‌های متعددی را در طول ماه و هر فصل از دانش‌آموزان می‌گیریم و آنها وقت مطالعه آزاد ندارند و ما این جشنواره را برای تشویق آنها به راه انداختیم و چندان انتظاری از آنها نداریم و همین اندک دانش‌آموزان مشتاق نیز برای این امر کفایت می‌کنند، و وقتی از تعداد دانش‌آموزان این مدرسه می‌پرسم، می‌گویند: بیش از هشتصد نفر در 35 کلاس این مدرسه مشغول تحصیل هستند. هنگام ظهر است و باید مرخص شوم و با بدرقه مدیر مدرسه مواجه می‌شوم. با حالتی خاص، می‌گوید: شما در دورانی تحصیل می‌کردید که آموختن و یاد گرفتن، تکلیف بود، اما ما امروز چندان نمی‌توانیم دانش‌آموزان را وادار به این کار کنیم و نتیجه کار آنها، در آزمون‌های متعدد مشخص می‌شود و تأثیر مستقیم در نمرات مندرج در کارنامه آنها دارد و اکثر آنها، موفق می‌شوند. به ایشان حق می‌دهم، چرا که دانش‌آموزان، شهریه هنگفت می‌پردازند و در مقام طلب‌کار، حتما مطالبه مدرک تحصیلی دارند، حال با چه کیفیتی، خدا عالم است. *** نمی‌دانم ما راه را به اشتباه رفته‌ایم و یا نظام آموزشی فعلی ما، پاسخگوی نیازهای نسل امروز نیست. نیک به یاد دارم، در رشته طبیعی درس می‌خواندم و در امتحانات نهایی، در قبال پاسخگویی به یکصد و شصت سؤال درس ادبیات، می‌توانستیم، نمره 20 بگیریم و به زبان ساده‌تر هر یک نمره، می‌باید هشت سؤال صحیح را در پی می‌داشت و دو و نیم ساعت، مدت زمان امتحان بود و دانش‌آموز حق نداشت کوچک‌ترین جابه‌جایی و یا حتی درخواست آب برای رفع تشنگی داشته باشد و هیجان ناشی از امتحان، گاه دانش‌آموز را تا سرحد از پا انداختن، پیش می‌برد. در همان سال‌ها، چه بسیار بودند معلمان فرهیخته‌ای که دانش‌آموزان را تشویق و ترغیب می‌کردند، تا کتابی غیر از کتاب‌های درسی خود را بخوانند و برای اولین بار، در کلاس هفتم، معلم ادبیات ما، که آقای قربانی نام داشت، کندوکاوی در مسائل آموزشی صمد بهرنگی را پیشنهاد کرد تا بخوانیم و در دوره متوسطه، معلم شریفی که نامش را به یاد ندارم، آنقدر از گلستان و بوستان، نقل کرد که بنده را شیفته سعدی بزرگوار کرد و هرگز این کلامش را فراموش نمی‌کنم: سعدی بخوانید، تا راه و رسم زندگی را بیاموزید و بعدها که با زنده‌یاد جعفر شهری آشنا شدم، او این جمله را این‌گونه تکمیل کرد: هرکه سعدی نخوانده، هیچ نخوانده و آن که هیچ نخوانده، هیچ نیاموخته است و آن ‌گاه که «جهان مطلوب سعدی» را از زنده‌یاد غلامحسین یوسفی بر گلستان و بوستان سعدی خواندم، دریافتم که آن معلم بزرگوار، چرا از سعدی می‌گفت و به چه دلیل، مرحوم جعفر شهری، سعدی نخوانده را هیچ ندان می‌دانست. امروز شمارگان کتاب‌های چاپی ما، از دوران قاجار هم پایین‌تر آمده است. به تصریح سیدجلال کتابچی ـ کتابفروشی اسلامیه ـ پدران ایشان، با چاپ سنگی، هفتصد تا هزار نسخه هر کتابی را به چاپ رساندند و این در حالی بود که جمعیت ایران در آن روزگار کمتر از 15 میلیون نفر بود و افراد سواد دار ـ آن که فقط می‌توانست بخواند و اندکی بنویسد ـ بسیار قلیل بودند و این‌گونه شمارگان اندک کتاب‌ها، به چاپ می‌رسیدند و امروز با بیش از 82 میلیون نفر جمعیت و سطح سواد بالای 95 درصد جمعیت و بیش از 20 میلیون دانش‌آموز و دانشجو، چرا اینقدر با کتاب غریبه‌ایم، پاسخی نمی‌توانم بیابم. روزگار ما، روزگار راحتی و سهل‌‌الوصول بودن است و وقتی می‌توانیم در اندک زمان، اطلاعات سردستی و کم عمق را، به راحتی به دست بیاوریم، طبیعی است که شعر سترگ فردوسی بزرگ، دیگر مصداقی نداشته باشد: به رنج اندر آری، تنت را رواست که خود رنج بردن به دانش، سزاست

دانشجو کتابخانه کتابفروشی 



  اخبار برگزیده
  

ایرنا- وزیر امور خارجه پیشین انگلیس معتقد است که آمریکا بدون پشتوانه منطقی از برجام خارج شد و لازم است که اولاً به این توافق بازگردد و ثانیاً متوجه اشتباه خود شود.
نامه نیوز ایران ایران و آمریکا حسن روحانی 

  

توضیحاتی در مورد رفع فیلتر تلگرامرئیس کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها در خصوص احتمال رفع فیلتر تلگرام توضیحاتی ارائه داد.
مستقل‌آنلاین تلگرام وزارت کشور کارت ملی هوشمند 

  

خط قرمز وزارت کشور در انتخابات/رایزنی با شورای نگهبان نتیجه دادرئیس ستاد انتخابات کشور با اشاره به اینکه تاکنون کار سازماندهی شده در داخل کشور برای تحریم انتخابات نداشته‌ایم، گفت: همه گروه‌های سیاسی کشور، مشارکت در انتخابات را ترجیح خواهند داد.
مثلث وزارت کشور ستاد انتخابات کشور انتخابات مجلس 

  

پیش فروش بزرگ ایران خودرو با عرضه 9 مدل (قیمت)مرحله سوم پیش فروش محصولات ایران خودرو از امروز (30 مهرماه جاری) آغاز می شود.
خودروتک ایران خودرو ایران خودرو 

  

رمزگشایی از 2 مدل کاندیدای توقف تولید پراید و 405داستان حذف پراید و یک خودرو دیگر که احتمالا پژو 405 است اکنون به اینجا رسیده است که نه به طور کامل بلکه مدل هایی از این 2 خودرو از چرخه تولید خودرو کشور حذف می شوند. با توجه به شواهد موجود می توان پی برد که کدام مدل از این دو خودرو برای سال آینده خط تولید را ترک خواهند کرد.
خودروتک خودروسازان تولید ایران خودرو 

  

ارائه گزارش حمله به نفتکش ایران به سازمان ملل/ تکذیب ادعای دستگیری در نهاد ریاست جمهوری/ برگزاری چهارمین جلسه رسیدگی به اتهامات شبنم نعمت‌زادهخودکفایی ایران در تولید جنگنده‌ها، رایزنی وزارت اقتصاد با اتاق بازرگانی برای بازگرداندن ارز حاصل از صادرات، ارائه گزارش حمله به نفتکش ایران به سازمان ملل، تکذیب اعطای وام 18 میلیارد و 400 میلیون دلاری به ایران توسط ژاپن، تکذیب ادعای دستگیری در نهاد ریاست جمهوری، برگزاری چهارمین جلسه رسیدگی به اتهامات شبنم نعمت‌زاده، ادعای آژانس امنیت ملی آمریکا درباره استفاده روسیه از زیرساخت‌ها...
ایلنا ایران خودرو ایران ایران و روسیه 

  

ترامپ: به وعده انتخاباتی‌ام عمل می‌کنماقتصادنیوز : رئیس‌جمهور آمریکا بار دیگر تأکید کرد که طبق وعده‌ای که در جریان انتخابات سال 2016 به حامیان خود داده است، سربازان آمریکایی را به کشورشان بازخواهد گرداند.
اقتصادنیوز دونالد ترامپ ترامپ رئیس جمهور 

  

ایران ارزان‌ترین بنزین را در منطقه دارد و از همین رو قاچاق بنزین از این کشور همواره جذابیت بالایی برای قاچاقچیان داشته است اما آیا بنزین در ایران در مقایسه با درآمد سرانه،‌ در واقعیت نیز ارزان‌ترین بنزین در خاورمیانه به شمار می‌آید.
نامه نیوز بنزین درآمد ایران 

  

کاخ سفید به دنبال درگیری مستقیم و نظامی با تهران نخواهد بودمحمد جواد ظریف، وزیر خارجه کشورمان در گفت‌وگو با شبکه المسیره گفت: اگر شرایط مناسب فراهم شود، من آماده سفر به ریاض برای حل اختلافات خواهم بود.
مستقل‌آنلاین کاخ سفید دونالد ترامپ جمهوری اسلامی ایران 

  

دکتر ظریف: من آماده سفر به عربستان هستموزیر خارجه کشورمان گفت که آماده سفر به عربستان برای حل اختلافات است.
مثلث یمن سفر عربستان 

  اخبار داغ
  

پشت پرده قاچاق داروی ایرانی/رانت و فساد ارز 4200 تومانی به گزارش خبرنگار مهر، دست اندرکاران صنعت داروسازی کشور در این سال ها توانسته اند به رغم محدودیت ها و موانعی که در مسیر تولید دارو در داخل ایجاد شده است، بیش از 97 درصد نیاز بازار دارویی کشور را تامن کنند. این در حالی است که صنعت دارو در ایران، با مشکلات و چالش های زیادی در مسیر توسعه و ارتقای این صنعت مواجه است. در چنین شرایطی که تحریم ها باعث شده صنعت داروسازی با موانع و محدودیت…
مهر قاچاق قاچاق دارو داروخانه 

  

فیلم زندگی طاهره صفارزاده ساخته می شودمعصومه ابتکار، معاون رئیس جمهور در امور زنان و خانواده قول ساخت فیلمی از زندگی طاهره صفارزاده با همکاری انجمن آثار و مفاخر فرهنگی داد.
ایبنا معصومه ابتکار رئیس جمهور زنان 

  

بانک ملت با صدور اطلاعیه ای در سامانه کدال اعلام کرد: به استناد ماده 2 مکرر 3 دستورالعمل اجرایی افشای اطلاعات شرکت های ثبت شده نزد سازمان پیرو شایعه منتشر شده در فضای مجازی مبنی بر افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی، افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌های ثابت به تصویب هیات مدیره این بانک رسیده و در دستور کار قرار گرفته است.
نامه نیوز سرمایه بانک ملت بانک 

  

ارزش 80 میلیارد دلاری تولیدات کشاورزی ایرانهفتمین نشست از نهمین دوره هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران با حضور وزیر جهاد کشاورزی برگزار شد.
ایلنا وزارت جهاد کشاورزی محصولات کشاورزی کشاورزی 

  

گزارش «اقتصادنیوز» از بازار طلا و ارز پایتخت؛ ثبت رکورد 9 ماهه سکهاقتصادنیوز: امروز سه‌شنبه و در آخرین روز مهر 1398 ریزش قیمت‌ها در بازار طلا و ارز تهران در حالی شدت گرفت که دلار کم‌نوسان‌ترین ماه خود را از ابتدای سال 98 تجربه کرده بود و قیمت طلا و سکه نیز روزهای اخیر در مقابل نوسانات مقاومت نشان می‌داد. امروز 30 مهرماه 1398 دلار سطح حمایتی 11300 تومانی را شکست و به 11290 تومان نیز رسید تا پایین‌ترین نرخ یک ماه اخیر را به ثبت برساند...
اقتصادنیوز بازار طلا و ارز سوئیس یورو 

  

تحقق نیاز ارزی کشور از مسیر صادرات غیر نفتیمدیرعامل بانک توسعه صادرات ایران گفت: همزمان با تشدید تحریم ها و کاهش درآمدهای نفتی این باور وجود داشت که صادرات غیرنفتی ظرفیت تامین نیاز ارزی کشور را دارد و خوشبختانه با بازگشت ارز حاصل از صادرات به کشور این امر تا حد قابل توجهی محقق شده است.
شما‌نیوز اتاق بازرگانی صادرات غیرنفتی بانک 

  

پتروشیمی اروند بزرگترین تولید کننده پی وی سی بعد از عربستان/جلوگیری از خروج ارز با تولید استراتژیک ”ای پی وی سی“حسن نشان زاده مقدم نایب رییس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت پتروشیمی اروند در بازدید از غرفه این شرکت در ششمین نمایشگاه بین المللی کیف، کفش، چرم و صنایع وابسته در تهران در خصوص حضور این شرکت در نمایشگاه اظهار کرد: فرصت این نمایشگاه باعث شد که از نزدیک با مشتریان و مصرف کنندگان نهایی محصولاتمان تعامل و مذاکره داشته باشیم و مشکلات را بشناسیم و وفاداری و رضایتمندی مشتریان و مصرف کنندگ...
شما‌نیوز پتروشیمی تولید سیمان 

  

غفلت از ارزآوری گردشگری تاریخی و مذهبی/میراثی که نباید فراموش شود خبرگزاری مهر، گروه استان ها- مریم ساحلی: ایران سرزمین گنجینه‌های ازیادرفته است. هر گوشه از این سرا حکایتی شگفت در خود نهفته دارد که چشم‌ها را به تماشا فرامی‌خواند. دریا و رودخانه‌ها، کوه‌ها و آبشارها، جنگل‌های انبوه و چشمه‌های آب‌معدنی، غارها و دیوارنوشته‌ها، دشت و کویر، بناهای کهن و اماکن مقدس چون جامه‌ای سرشار از نقش و نگار این مرزوبوم کهن را در برگرفته است. بی‌تردید این نعمات…
مهر فضای مجازی گردشگری گردشگری مذهبی