ایبنا   |  فرهنگی  |  

مطالعه فکر اسپینوزا از منظر تاریخ اندیشه سیاسی جدی شده است

کتاب «متافیزیک قدرت: درآمدی بر فلسفه سیاسی» از منظر تحلیل بنیان‌های متافیزیکی فلسفه سیاسی اسپیونوزا صورت می‌گیرد. در اغلب تفاسیر مربوط به اسپینوزا نظریه او در باب مقولات مابعدالطبیعه، علم النفس، معرفت‌شناسی، علم‌شناسی و نظریه اخلاق او بررسی می‌شود و به سنجش نسبت این ابعاد فکر فلسفی وی با الگوی آرمانی‌اش در باب امر سیاسی و قدرت سیاسی پرداخته نمی‌شود...

مطالعه فکر اسپینوزا از منظر تاریخ اندیشه سیاسی جدی شده است

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) کتاب «متافیزیک قدرت: درآمدی بر فلسفه سیاسی» نوشته رضا نجف زاده از سوی انتشارات ققنوس منتشر شده است. نجف زاده در مقدمه کتاب بیان می‌کند که چگونه اسپینوزا در فلسفه سیاسی امروز چنان، جایگاهی یافته است که بخشی از تحولات این فلسفه با ارجاع او صورت‌بندی شده است. فلسفه سیاسی امروز دگردیسی‌ها چیزی است که از آن با عنوان «چرخش جمهوری‌خواهانه» یاد کرده‌اند. مورخان برجسته اندیشه سیاسی در روزگار ما، همچون جان پوکاک، کوئنتین اسکینر و فیلیپ پتی، طی دهه‌های اخیر هم تلاش کرده‌اند این سنت را بازشناسی کنند و هم پتانسیل‌های آن برای سیاست معاصر را به دست دهند. در طیف رادیکال اما چرخش جمهوری‌خواهانه به معنی بازسازی یا بازیابی متافیزیک به منزله مقوله‌ای هستی ـ معرفت‌شناختی و تمهید زبان جمهوری‌خوانه برای فلسفه سیاسی، پروژه‌ای است که با اتکا به میراث پدری فلورانسی این زبان سیاسی، می‌توان از آن با عنوان رستاخیز یاد کرد.   به اعتقاد نجف زاده، اسپینوزیسم جدید روزگار ما، در دل چرخش جمهوری‌خواهانه فلسفه سیاسی معاصر، اندیشیدن به قدرت و امر سیاسی را از تفکر در باب متافیزیک جدا نمی‌داند و متافیزیک اسپینوزا را متافیزیک قدرت می‌خواند؛ متافیزیکی ناظر به قدرت سیاسی و نه صرفا انگاره الهیاتی قدرت به منزله قوه. از این منظر می‌توان گفت، جمهوری خواهی اسپینوزایی معاصر واکنشی است علیه جریان‌های ضد متافیزیکی قرن بیستم. مولف کتاب بیان می‌کند که اسپینوزا، این متافیزیسین جمهوری‌خواه، فلسفه سیاسی رئالیستی را چنان با نظریه اخلاقی، هرمنوتیک تاریخی و نقد اجتماعی پیوند داده است که می‌توان از آن با عنوان یکی از برجسته ترین دستگاه‌های نظری به جای مانده از میراث روشنگری رادیکال یاد کرد. سویه پنهان مدرنیته سیاسی وامدار تاملات اوست اما در تاریخ‌نگاری‌های فلسفه سیاسی به او اعتنای درخور نشده است.   به اعتقاد نجف زاده، اسپینوزا به رغم اینکه به سنت انتقادی تاریخ فلسفه و علوم اجتماعی جدید تعلق دارد، عموما به طرزی کژتاب به سنت لیبرال یا اقتدارگرای مدرنیته منسوب می‌شود. این نخستین سوء تفسیر سیاسی آثار اوست. برای نمونه بسیار اعجاب انگیز است که والتر بنیامین به منزله یکی از اقطاب تفکر انتقادی قرن بیستم، فلسفه حقوق طبیعی رساله الهیاتی ـ سیاسی را تمهیدگر «بنیانی ایدئولوژیک برای ترورسیم در انقلاب فرانسه» معرفی می‌کند اما اسپینوزا بیش از هگل راهگشای نظریه انتقادی‌ای است که بنیامین و دوستانش در موسسه پژوهش‌های اجتماعی فرانکفورت بسطش دادند. کژتابی دیگر در سنت انتقادی در خواندن فکر سیاسی اسپینوزا را نزد هانا آرنت می‌توان یافت. آرنت، اسپینوزا را مخالف آزادی بیان و مخالف مراوده آزادانه با دیگری دیده است؛ گویی اسپینوزا فیلسوف امنیت است نه آزادی! این در حالی است که اسپینوزا نخستین فیلسوفی است که دفاعیه‌ای نظام‌مند در باب دموکراسی نوشته است. این دفاعیه، در اخلاق، رساله الهیاتی ـ سیاسی و رساله سیاسی دیده می‌شود.   شبکه مفهومی رئالیسم سیاسی اخلاق باورانه اسپینوزا از عناصری تشکیل می‌شود که پیوند ناگسستنی با هم دارند. در این رئالیسم اسپینوزایی آزادی تفلسف، ارزش دوستی، نفی خشونت، خواست شادی و لذت، خواست عشق و خواست خیر بر بنیاد «نقد الهیات خرافه» به هم می‌پیوندند و این پیوند در پرتو هدایت عقل صورت می‌گیرد. اندیشه سیاسی اسپینوزا، به اعتبار نظریه قدرت و نظریه آزادی او، در امتداد سنت جمهوری‌خواهی جدید تدوین شده است.   مدعای این کتاب این رای متاتئوریک است که می‌توان میان سنخ استدلال‌های مابعدالطبیعی و نحوه نگاه مابعدالطبیعه‌دان به امر واقعی و هستی از یک سو و سنخ دستگاه‌ها فلسفه سیاسی او از سوی دیگر نسبتی جست. پیچیدگی‌های پرابلماتیک تفسیر فکر فلسفی اسپینوزا امروز یکی از مسائل معرفت‌شناسانه پیش روی ماست. اسپینوزا را چندان نمی‌شناسیم به ویژه فلسفه سیاسی او نیازمند مطالعات بیشتر از منظرهای جدید است.   کتاب حاضر از منظر تحلیل بنیان‌های متافیزیکی فلسفه سیاسی اسپیونوزا صورت می‌گیرد. در اغلب تفاسیر مربوط به اسپینوزا نظریه او در باب مقولات مابعدالطبیعه، علم النفس، معرفت‌شناسی، علم‌شناسی و نظریه اخلاق او بررسی می‌شود و به سنجش نسبت این ابعاد فکر فلسفی وی با الگوی آرمانی‌اش در باب امر سیاسی و قدرت سیاسی پرداخته نمی‌شود. در دهه‌های اخیر است که مطالعه فکر اسپینوزا از منظر تاریخ اندیشه سیاسی جدی شده است و پروژه اسپینوزا به منزله فیلسوف سیاسی موضوع مطالعه متفکران لیبرال و رادیکال قرار گرفته است.   از منظر اندیشه سیاسی شاید بتوان در یک بررسی کلی مطالعات اسپینوزایی در دوره معاصر در گستره زبان‌های انگلیسی و فرانسه را در قالب پنج گروه دسته بندی و ارزیابی کرد: تفسیر هابزی؛ لئواشتراوس و حلقه اشتراوسی‌ها؛ تفاسیر ایدئولوژیک یهودی؛ تاریخ‌نگاری روشنگری رادیکال، تفاسیر رادیکال جمهوری‌خواهانه.   در پژوهش حاضر بهره‌گیری از دستگاه نظری متفکران اسپینوزایی، از جمله اشتراوسی‌ها، ایزرائل و اسپینوزایی‌ها به ویژه اسپینوزایی‌های فرانسوی این مختصات را دارد: نخست پسا ماتریالیستی است؛ ثانیا چند فرهنگی است و با بنیان‌های فکر مدنی در بخش عمده‌ای از سنت اسلامی انطباق دارد.    اما یکی از مباحثی که در این اثر مورد توجه قرار می‌گیرد این است که از لحاظ ساختار درونی، دستگاه نظری اسپینوزا به منزله نظامی مابعدالطبیعه و سیاسی، با وجود برخورداری از انسجام درونی عمومی، حاوی ناسازه‌هایی است که این انسجام درونی عمومی را در پاره‌ای موارد مخدوش می‌سازد. این ناسازه‌ها عبارت‌اند از: 1. ناسازه درون‌بودگی و تعالی یا درون بودگی و صدور، 2. ناسازه متافیزیک و علم، 3. ناسازه آزادی و ضرورت، 4: ناسازه جمهوری (دموکراسی مطلق) و قراردادگرایی (مصلحت دولت) و 5. ناسازه پساعرفی‌گرایی و عرفی گرایی. ناسازه نخست ناسازه‌ای فیزیکی است و تعیین سنخ دستگاه متافیزیکی فیلسوف مبتنی است بر نحوه نفسیر ما از این ناسازه؛ در فصل اول یعنی «وحدت، کثرت و اکسپرسیونیسم» در این باره سخن گفت شده است. ناسازه دوم معرفت‌شناختی است و به این سنخ تقسیمات مفاهیم متافیزیکی و طبیعی در کار وی مربوط است؛  به این ناسازه نیز در فصل یک پرداخته می‌شود. ناسازه سوم هم به حوزه متافیزیک مربوط است و هم به حوزه فلسفه سیاسی؛ به این ناسازه نیز در فصل اول و دوم پرداخته می‌شود.   در فصل سوم در سخن از آزادی به مثابه عدم سلطه است. ناسازه چهارم اما به سنخ فلسفه سیاسی وی مربوط است و در فصل سوم در سخن از جمهوری خواهی و تقابل اسپینوزا با هابز و فیلمر مطالبی بیان می‌شود. ناسازه پنجم که از مشرب و روش تفسیری فیلسوف در مواجهه با متن مقدس ناشی می‌شود، اولاً ناسازه‌ای معرفت‌شناحتی است و ثانیا ناسازه‌ای سیاسی است به ویژه در فصل چهارم در این باره سخن گفته می‌‌شود. تفسیر فلسفه سیاسی اسپینوزا لاجرم باید به این ناسازه‌ها پاسخی داشته باشد. بخشی از تلاش نویسنده در این پژوهش به تفسیر این ناسازه‌ها و سنجش انسجام درونی متون و دستگاه فلسفی اسپینوزا مربوط می‌شود. کتاب «متافیزیک قدرت: درآمدی بر فلسفه سیاسی» نوشته رضا نجف زاده با شمارگان 770 نسخه در 384 صفحه به بهای 35 هزار تومان از سوی انتشارات ققنوس منتشر شده است.

فلسفه دموکراسی جمهوری خواه 



  اخبار برگزیده
  

​قیمت روغن موتور داخلی و خارجی سر به فلک کشید! +جزئیات​اقتصاد نیوز:شاید اگر در هفته‌های اخیر برای تعویض روغن موتور مراجعه کرده باشید متوجه یک موضوع عجیب شده باشید که یا به طور کلی بعضی از برندهای ایرانی و خارجی وجود ندارند و خبری از محصولاتشان نیست و یا اینکه حداقل با 50 درصد قیمت بالاتر نسبت به قبل به فروش می‌رسند که طبیعتا هزینه‌هایتان را به شدت بالا برده است.
اقتصادنیوز قیمت افزایش قیمت خودرو 

  

افزایش حقوق معلمان جدید به کجا رسید؟رئیس فراکسیون فرهنگیان مجلس شورای اسلامی از مذاکره با رئیس سازمان اداری و استخدامی برای افزایش حقوق دانشجومعلمان خبر داد که او هم معتقد بود حداقل حقوق دانشجومعلمان یک‌میلیون و 563هزار تومان است.
خودروتک رئیس جمهور مجلس شورای اسلامی سازمان امور اداری و استخدامی 

  

پاسخ صریح به فرستادگان امریکا برای مذاکرهایران پاسخ خود به سفرهای پیدا و پنهان مقام‌های کشورهای مختلف برای کاهش تنش‌ بین واشنگتن و تهران را اعلام کرد.
مثلث ایران روزنامه ایران دونالد ترامپ 

  

راغفر اظهار داشت: در این سی سال اخیر هر موقع اقتصاد ایران با بحران روبه‌رو شد، بانک جهانی و صندوق بین المللی پول اطلاعیه داده‌اند که اقتصاد ایران در مسیر صحیح و سالمی است یا این نهادها همیشه از افراد خود در در درون سیستم حمایت کرده‌اند. بطوریکه در زمان آقای احمدی نژاد رییس بانک جهانی گفته بود الگوی ایران در موضوع یارانه‌ها را باید جهانی کرد یعنی وقاحت در حد اعلا.
نامه نیوز حسین راغفر دلار اتاق بازرگانی 

  

کاهش قیمت خودرو ادامه داردعضو هیات رییسه کمیسیون صنایع و معادن مجلس معتقد است کاهش قیمت ارز در روزهای اخیر و برخورد با دلالان فضای مجازی باعث کاهش قیمت خودرو شد.
خودروتک قیمت ارز قیمت خودرو 

  

رئیس جمهور آمریکا در سخنرانی گفت که گمان نمی‌کند ایران خواستار جنگ باشد و آنها قطعا خواستار جنگ با آمریکا نیستند.
نامه نیوز دونالد ترامپ ترامپ ایران 

  

جزییات جدید از تلاش چند کشور برای میانجیگری میان ایران و آمریکا/ بن علوی توضیح دادوزیر خارجه عمان بر تلاش با طرف‌های دیگر برای آرام‌سازی تنش در منطقه میان آمریکا و ایران تاکید کرد.
مثلث ایران ایران و آمریکا رئیس جمهور 

  

بیانیه مهم روس ها درباره ایرانوزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد که افزایش غنی سازی توسط تهران، نقض توافقنامه هسته ای محسوب نمی شود.
مثلث روسیه ایران غنی سازی 

  

رقیب حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری سال 92 گفت: باید انصاف به خرج داد، آقای روحانی در اداره کشور دچار گرفتاری های زیادی شده است. او از پس اداره کشور در حوزه اقتصاد، تولید و توزیع بر نمی آید. دولت معارض هایی دارد که برخی شان از دولت قوی تر هستند. یعنی دولت نمی تواند هزینه ها را تأمین و با قاچاق مبارزه کند و حرفش را به کرسی بنشاند.
نامه نیوز محمد غرضی حسن روحانی پتروشیمی 

  

پیشنهاد حذف همیشگی قیمت خودرو از سایت های خرید و فروشرئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران و فروشندگان خودرو تهران با تاکید بر اینکه لزومی برای درج قیمت‌ خودروها در سایت‌های خرید و فروش اینترنتی وجود ندارد، گفت: افزایش قیمت‌ها در پی درج قیمت‌های ساختگی در بازارهای خرید و فروش مجازی خودرو در شرایطی اتفاق می‌افتد که خرید و فروش در بازار خودرو کم است.
خودروتک قیمت افزایش قیمت خودرو 

  اخبار داغ
  

شکایت مجلس از دولت به دیوان محاسبات درباره ارز کالاهای اساسیرئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی با انتقاد از روش مجلس برای تخصیص 14 میلیارد دلار جهت تأمین کالاهای اساسی، گفت: از دولت به دیوان محاسبات شکایت کرده‌ایم تا وضعیت روشن و مشخص شود که 14 میلیارد دلار کجا هزینه شده است.
تسنیم مجلس شورای اسلامی کمیسیون اقتصادی مجلس ارز دولتی 

  

فصل برای لیونل مسی و بارسا به بدترین شکل ممکن تمام شد.
ورزش۳ لیونل مسی بازی عکس 

  

جزییات تازه از 264 فقره ثبت سفارش جعلی خودرو/دستور تعیین ارزش فوری خودروهای وارده با ثبت سفارش فاقد اعتبار +سندمدیرکل جرائم سازمان یافته گمرک ایران در بخشنامه‌ای به گمرکات اجرایی، خواستار تعیین ارزش فوری خودروهای وارداتی با ثبت سفارش فاقد اصالت شد.
تسنیم خودرو گمرک ایران 

  

بازار گوشی تلفن همراه در چند ماه گذشته با تنش‌های بسیاری همراه بوده که یکی از عوامل آن افزایش نرخ ارز و سامانه رجیستری بوده، با این حال باید دید گوشی موبایل در روزهای آینده ارزان می‌شود یا خیر؟
نامه نیوز موبایل تلفن تلفن همراه 

  

بارسا و والنسیا از ساعت 23.30 در بنیتو ویامارین به مصاف هم رفته اند.
ورزش۳ لیورپول ورزش بازی 

  

اصل 59 قانون اساسی، بن‌بست‌شکن است/ فشار به دولت خیانت به تاریخ و ملت ایران است/ پیروز میدان مبارزه با آمریکا هستیمرئیس‌جمهور وحدت فکر و اعتماد به یکدیگر را از ملزومات اصلی پیروزی در جنگ اقتصادی آمریکا علیه ایران اسلامی دانست و با تاکید بر اینکه قطعا از رنج و مشکلات مردم خبر دارم و تمام تلاش دولت جلوگیری از سخت تر شدن زندگی مردم است، از رسانه های همگانی خواست برای امید آفرینی به مردم و خنثی سازی تبلیغات دشمنان، اقدامات و دستاوردهای دولت را برای مردم بازگو کنند.
ایلنا قانون کالاهای اساسی انتخابات ریاست جمهوری 

  

گزارش «اقتصادنیوز» از بازار طلا و ارز پایتخت؛ رفت‌وبرگشت قیمت‌ها و نوسانگیری کوتاه‌بُرداقتصادنیوز: امروز شنبه 4 خرداد 1398 بازار طلا و ارز با رفت و برگشت قیمت‌ها مواجه شد و نهایتاً تا عصر نرخ‌ها رشد اندکی را نسبت به نرخ‌های انتهای هفته گذشته ثبت کرد. امروز صرافی ملی نرخ خرید و فروش دلار و یورو را در دو مرحله مجموعاً 80 تومان پایین آورد و نرخ رسمی دلار را زیر مرز 14 هزار تومان برد...
اقتصادنیوز بازار طلا و ارز سکه و طلا یورو 

  

وضع ارزش‌های اسلامی در ادارات؛ از نحوه پوشش تا محرومیت‌های اجتماعی به گزارش خبرنگار خبرگزارى خانه ملتجلسه امروز (شنبه، 4خرداد ماه) کمیسیون فرهنگی مجلس با حضور نمایندگان دستگاه‌های مختلف اجرایی در خصوص بحث و بررسی پیرامون وضعیت ارزش‌های اسلامی در دستگاه‌های اداری تشکیل شد. سالک: عدم باور برخی از وزرا و مسئولان به قانون حجاب و عفاف در این جلسه احمد سالک کاشانی رئیس کمیته حجاب و عفاف کمیسیون فرهنگی مجلس موضوع امر به معروف و نهی از منکر را دارای 12…
خانه‌ملت مجلس شورای اسلامی جمهوری اسلامی ایران جمهوری اسلامی