بزرگترین فاجعه محیط زیستی در خلیج فارس‌/ اثرات ساخت جزایر مصنوعی

به گفته محققان حوزه اقیانوس‌شناسی، مهم‌ترین چالش‌های محیط زیستی خلیج فارس بعد از جنگ اول است که با ا

بزرگترین فاجعه محیط زیستی در خلیج فارس‌/ اثرات ساخت جزایر مصنوعی

به گفته محققان حوزه اقیانوس‌شناسی، مهم‌ترین چالش‌های محیط زیستی خلیج فارس بعد از جنگ اول است که با انفجار چاه‌ها و سرازیر شدن نفت، تخمین زده می‌شود حدود 6 میلیون بشکه نفت طی سال 1991 در خلیج فارس منتشر شده است.

اصغر بهلولی، عضو هیئت علمی موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران گفت: این جمله را زیاد شنیده‌ایم که «آب مایه حیات است» و این واقعیت چکیده پاسخ به سؤال "اثرات اقیانوس‌ها بر کره زمین است"؛ چرا که حدود 70 درصد از سطح سیاره زمین از آب پوشیده شده است. این یعنی اگر در مورد ساکنین زمین صحبت می‌کنیم، باید توجه داشته باشیم بخش زیادی از ساکنین زمین را آبزیان تشکیل می‌دهند که مستقیماً تحت تأثیر شرایط اقیانوس‌ها هستند.

وی با تاکید بر اینکه اقیانوس‌ها 4 میلیارد سال پیش، محل شکل‌گیری اولین موجودات زنده بوده‌اند، اظهار کرد: همچنین بیش از 40 درصد انسان‌ها نیز در امتداد خطوط ساحلی سکنی گزیده‌‎اند و توسعه دریامحور از بزرگترین فرصت‌های توسعه‌ای کشورهای دارای خطوط ساحلی است. علاوه بر این، اقیانوس‌ها منبع تغذیه مستقیم بخش زیادی از جانداران خشکی و از جمله انسان‌ها هستند.

بهلولی اضافه کرد: اقیانوس‌ها بیش از 97 درصد آب کره زمین را در خود جای داده‌اند و بخش کوچکی از آب‌های زمین، برای ساکنین خشکی، شیرین و قابل استفاده است. اما همین مقدار هم در اثر تبخیر آب اقیانوس‌ها و گردش آب، به خشکی‌ها منتقل می‌شود. کسانی که دور از دریاها زندگی می‌کنند، شاید ندانند آنچه در اقیانوس‌ها رخ می‌دهد، چقدر می‌تواند بر شرایط محیطی آن‌ها مؤثر باشد؛ چرا که آب اقیانوس‌ها به عنوان مخازن حرارتی کنترل‌کننده و پایدارکننده شرایط آب و هوایی است و مانع از تغییرات جوی شدید می‌شود.

به گفته این محقق تغییر شرایط اقیانوس‌ها گاهی می‌تواند عامل ایجاد طوفان‌ها و یا تغییرات سریع آب و هوایی باشد؛ اما اثرات پایدارکننده آن در شرایط آب و هوایی بیشتر است.

اثراتی که انسان‌ها بر اقیانوس‌ها دارند

عضو هیات علمی موسسه ژئوفیزیک با بیان اینکه «توسعه پایدار» زمانی رخ می‌دهد که مجموع مصارف مورد نیاز برای توسعه و محیط زیست از مقدار منابع در طبیعت بیشتر نباشد، خاطر نشان کرد: اگر مجموع مصارف بیشتر شد، توسعه مجبور است از سهم محیط زیست، مصارف خود را تأمین کند. بنابراین وقتی صنعت کشاورزی بدون توجه به توسعه پایدار گسترش پیدا می‌کند، مجبور است برای تأمین آب به سهم محیط زیست و تالاب‌ها تجاوز کند. همین موضوع در مورد توسعه جمعیت انسانی نیز مطرح است.

وی اضافه کرد: پس اینکه یک طرح، دارای ویژگی توسعه پایدار است یا خیر، به ظرفیت‌های طبیعی و محیط زیست ارتباطی ندارد. ممکن است در یک منطقه منابع زیاد باشد، اما توسعه آن‌قدر بی‌منطق باشد (یا منطقی به‌غیراز توسعه پایدار داشته باشد) که همه منابع را نابود کند؛ اما در جای دیگری منابع محدود باشد، اما توسعه با فکر و منطق انجام شده باشد و مصارف از منابع موجود تجاوز نکند. این موضوع بیش از هر چیز به منطق توسعه برمی‌گردد.

بهلولی یادآور شد: در مورد اقیانوس‌ها، در نگاه اول این تصور وجود دارد که چون 70 درصد سطح زمین را تشکیل می‌دهند و 97 درصد آب زمین را در خود جای می‌دهند، پس هیچ محدودیتی به لحاظ منابع ندارند. درحالی‌که در واقعیت این‌طور نیست. توزیع حیات و منابع در اقیانوس‌ها، یکنواخت و یا قابل جایگزینی نیست، به گونه‌ای که در مناطق ساحلی که محل اتصال اقیانوس‌ها با خشکی است، بیشترین تنوع موجودات دریایی وجود دارد، اگرچه در آب‌های عمیق هم زندگی در جریان است، اما مناطق ساحلی و یا فلات قاره یکی از مناطق حساس و با اهمیت برای تجمع موجودات دریایی است.

عضو هیات علمی موسسه ژئوفیزیک با تاکید بر اینکه این مناطق محیط زیستی همچنین بسیار سریع تحت تأثیر فعالیت‌های توسعه محور انسانی قرار می‌گیرند، اظهار کرد: ورود فاضلاب‌ها، زباله و یا پساب تأسیسات ساحلی در ابتدا، همین مناطق را متأثر می‌کند. اگر به این نکته توجه کنیم، محیط زیست در اقیانوس‌ها در مقایسه با خشکی آن‌قدرها هم بزرگ نیست.

وی نمونه‌ای از توسعه بی‌توجه به محیط زیست (اما با معیارهای صرفاً اقتصادی) را در سواحل جنوبی خلیج‌فارس عنوان کرد و یادآور شد: ایجاد جزایر مصنوعی و هجوم به محیط دریایی یکی از عوامل واضح تخریب محیط زیست دریایی در خلیج فارس است. این نوع توسعه، علاوه بر اثرات مضر محیط زیستی محلی، می‌تواند چرخش آب در خلیج فارس را نیز متأثر کند و منجر به اثرات ثانویه و بزرگ مقیاس بر کل محیط زیست خلیج فارس شود.

بهلولی ادامه داد: آنچه در مورد توسعه پایدار در مجاورت اقیانوس‌ها می‌توان گفت، این است که اقیانوس‌ها منابع زیاد و البته حساسی دارند، اما کماکان منطق طرح توسعه، تضمین‌کننده پایداری و یا ناپایداری آن است. جالب این‌که از دید جمعیتی نیز انسان‌ها تمایل زیادی به زندگی در نزدیک اقیانوس‌ها و استفاده از منابع آن را دارند، بنابراین نگرانی از توسعه ناپایدار پر رنگ‌تر می‌شود. از این رو توسعه دریا محور همان توسعه پایداری است که بهره برداری از منابع دریایی و امکانات حمل و نقل دریایی را با رعایت تمامی معیارهای زیست محیطی به انجام رساند.

ر این زمینه تحقیقات زیادی وجود دارد و ارتباط تغییرات شرایط دمایی اقیانوس هند را با وضعیت آب و هوایی جنوب کشور نشان می‌دهد. حتی برخی محققین داخلی مدعی ارتباط بزرگ مقیاس‌تر نیز هستند؛ به نحوی که وابستگی‌هایی بین تغییرات آب و هوایی کشور و پدیده‌ای مثل ال لینو در شرق اقیانوس آرام یافته‌اند

جریان‌های اقیانوسی که بر ایران اثرگذار است

وی با تاکید بر اینکه ایران از دو جهت تحت تأثیر شرایط اقیانوسی است، در این باره توضیح داد: دریای خزر چون یک دریای بسته است، عنوان اقیانوس برای آن استفاده نمی‌شود، اما واقعیت این است که بسیاری از فرآیندهای شناخته شده اقیانوسی در دریای خزر هم وجود دارد. بنابراین وقتی در مورد مرزهای ایران و جریان‌های اقیانوسی صحبت می‌شود، لازم است حتماً به دریای خزر و سواحل ایران در این بدنه آبی بزرگ هم توجه شود.

عضو هیات علمی موسسه ژئوفیزیک جریان‌های اقیانوسی را یک عامل مؤثر در انتقال آلودگی، انتقال مواد مغذی و همچنین مؤثر بر شرایط آب و هوایی و اقلیمی خشکی‌ها دانست و افزود: به عنوان نمونه چرخه جریان اقیانوسی گلف استریم در اقیانوس اطلس موجب انتقال بخشی از آب‌های گرم از عرض‌های میانی به شمال اروپا می‌شود. این آب‌های گرم همانند یک کیسه آب گرم به عنوان یک ذخیره گرمایی موجب معتدل ماندن دمای شمال اروپا می‌شود و از ایجاد سرمای شدید در بخش‌های زیادی از اروپا جلوگیری می‌کند.

وی اضافه کرد: در دریای خزر هم جریان‌های عمیق از نواحی شمالی که دمای پایین دارند به سمت نواحی جنوبی در جریان است و این می‌تواند یکی از عوامل تأثیرگذار بر اعتدال آب و هوایی خزر جنوبی باشد و جریان‌های معکوس از جنوب به شمال نیز می‌تواند شرایط مشابهی را در خزر شمالی ایجاد کند. قاعدتاً گستره تأثیرگذاری جریان‌های خزر مشابه جریان گلف استریم نیست، ولی برآورد میزان اثرگذاری چنین پدیده‌هایی نیاز به پژوهش دارد و صحبت کمّی در مورد میزان تأثیر آن کار ساده‌ای نیست.

بهلولی با اشاره به جریان‌های موثر بر آب‌های جنوبی کشور با بیان اینکه در جنوب، ما از طریق سواحل مکران به دریای عمان و اقیانوس هند متصل هستیم، گفت: در این زمینه تحقیقات زیادی وجود دارد و ارتباط تغییرات شرایط دمایی اقیانوس هند را با وضعیت آب و هوایی جنوب کشور نشان می‌دهد. حتی برخی محققین داخلی مدعی ارتباط بزرگ مقیاس‌تر نیز هستند؛ به نحوی که وابستگی‌هایی بین تغییرات آب و هوایی کشور و پدیده‌ای مثل ال لینو در شرق اقیانوس آرام یافته‌اند.

این محقق با تاکید بر اینکه آب اقیانوس‌ها به عنوان یک مخزن ذخیره حرارتی می‌تواند به شکل مؤثری در شرایط آب و هوایی و اقلیمی مناطق مختلف زمین تأثیرگذار باشد، خاطر نشان کرد: چرخش‌های بزرگ مقیاس اقیانوسی و تغییر روندهای مربوط به آن، شرایط اقلیمی بخش‌های وسیعی را در جهان متأثر می‌کند که ایران هم از آن بی بهره نیست، هرچند ابعاد این تاثیرات چندان شناخته شده نیست، به همین دلیل شبیه‌سازی‌های مرتبط با پیش‌بینی آب و هوایی، به صورت یکپارچه با مدل‌های اقیانوسی انجام می‌شوند.

وی با بیان اینکه شرایط سواحل خلیج‌فارس مقداری با دریای‌عمان متفاوت است، ادامه داد: چرخه جریان در خلیج فارس اگر چه به دریای عمان و اقیانوس هند متصل است، اما ارتباط بیرونی آن سریع نیست و گاهی در مقیاس های زمانی کوتاه مدت می‌توان آن را مستقل نامید. عمق آن هم در مقایسه با دریای عمان و یا دریای خزر زیاد نیست، بنابراین تأثیرپذیری بدنه آبی خلیج فارس از شرایط جوی بیشتر است تا تأثیرگذاری آن بر شرایط جوی. به همین خاطر آب‌های خلیج‌فارس گرم‌تر، تبخیر آن بیشتر و در نتیجه شوری آن بیشتر از دریای عمان است.

چالش محیط زیستی خلیج فارس و دریای عمان

وی به چالش‌های محیط زیستی دریای عمان و خلیج فارس و دریای خزر اشاره کرد و گفت: شرایط کیفی دریای خزر این روزها خیلی تحت تأثیر منابع آلاینده مناطق شهری و صنعتی کشورهای اطراف آن است. پژوهش‌های خوبی در دانشگاه برای این موضوع در حال انجام است تا میزان اثر منابع مختلف در مناطق مختلف خزر شناسایی شود. متأسفانه عوامل متعددی باعث شده است گونه‌های ارزشمندی مثل "فوک خزری" و یا "ماهیان خاویاری" در خطر انقراض قرار گیرند. از طرفی مباحث محیط زیست دریایی هم گاه تحت تأثیر حواشی قرار می‌گیرد و کلیدهای اصلی آلودگی در آن گم و یا فراموش می‌شود.

بهلولی مهم‌ترین چالش‌های محیط زیستی خلیج فارس را مربوط به بعد از جنگ اول خلیج فارس دانست که انفجار چاه‌های نفت و سرازیر شدن نفت به خلیج فارس پررنگ شد، گفت: آنچه در جنگ اول خلیج فارس رخ داد، حتی دریای عمان و بخش‌هایی از اقیانوس هند را نیز متأثر کرد. آن موقع یا قبل‌تر از آن حساسیت‌های محیط زیستی مثل امروز نبود و دست سیاست‌مداران و جنگ‌طلبان در دست‌درازی به محیط زیست بازتر بود؛ از این رو انتشار آلودگی نفتی در جنگ اول خلیج فارس یکی از بزرگ‌ترین آلودگی‌های نفتی دریایی در طول تاریخ است.

به گفته وی، تخمین زده می‌شود حدود 6 میلیون بشکه نفت طی سال 1991 در خلیج فارس منتشر شده است.

عضو هیات علمی موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران ادامه داد: اگر چه در نگاه اول ممکن است تصور شود که این وقایع مربوط به 30 سال پیش بوده و اثرات آن کاهش یافته است، اما مطالعاتی که سال‌های بعد (مثلاً سال 2000 توسط آلمانی‌ها) انجام شد، نشان داد آن وقایع مسئول بخش زیادی از مشکلات محیطی زیستی منطقه است. اظهار نظر دقیق در مورد اثرات محیط زیستی انتشار نفت نیاز به پژوهش‌های دقیق و به‌روز دارد.

وی با تاکید بر اینکه علاوه بر اینها، سواحل خلیج فارس و دریای عمان گاهی درگیر پدیده کشند قرمز نیز می‌شوند، یادآور شد: این پدیده می‌تواند اثرات منفی را به دنبال داشته باشد و خساراتی به صنعت آبزی‌پروری و یا گردشگری وارد کند و یا سلامت محیط زیست ساحلی را به خطر بیندازد. نکته دیگری که در سال‌های اخیر متوجه خلیج فارس بوده، گرم‌تر شدن و افزایش شوری تدریجی و بلندمدت آب است. این موضوع می‌تواند حیات گونه‌های زیادی را در خلیج فارس با خطر مواجه کند.

به گفته این محقق در سال‌‎های اخیر افزایش دمای آب در خلیج فارس در کنار تنش‌های ناشی از فعالیت‌های توسعه‌‎ای ناپایدار در پهنه مهم آبی، چه در سمت ساحل شمالی و به خصوص از جانب همسایگان جنوبی که پایبندی کمتری به مبانی حفاظت زیست محیطی داشته‌اند، باعث خسارات قابل توجهی به مرجان‌های خلیج فارس شده است.

وی اضافه کرد: سواحل ایران در دریای عمان اگر چه متأسفانه به لحاظ توسعه نسبت به سایر مناطق خلیج فارس عقب است، اما شاید همین عقب‌افتادگی و از طرفی عدم حضور مخازن نفتی، حداقل باعث شده است در مقایسه مشکلات محیطی زیستی کمتری داشته باشد. در این خصوص توجه به مبانی زیست محیطی در توسعه آتی این سواحل بسیار با اهمیت است.

بهلولی، اسیدی شدن این دو حوضه آبریز را از دیگر چالش‌های محیط زیستی این منطقه عنوان کرد و افزود: در اثر افزایش گازهای گلخانه‌ای اسیدی شدن آب‌ها در کل زمین در حال رخ دادن است. تحقیقاتی هست که نشان می‌دهد هر 10 سال pH دریاها حدود 0.3 درصد کاهش پیدا می‌کند. متأسفانه این نرخ در خلیج فارس بالاتر از معمول و در حدود 0.7 درصد در 10 سال گزارش شده است، یعنی دو برابر نرخ متوسط اسیدی شدن در مناطق دیگر دنیا. یکی از مهم‌ترین اثرات اسیدی شدن تأثیر و انهدام زیستگاه‌های مرجانی و سخت‌پوستان و صدف‌های دریایی است که پوسته‌ای از جنس کربنات کلسیم دارند.

به گفته محققان حوزه اقیانوس‌شناسی، مهم‌ترین چالش‌های محیط زیستی خلیج فارس بعد از جنگ اول است که با انفجار چاه‌ها و سرازیر شدن نفت، تخمین زده می‌شود حدود 6 میلیون بشکه نفت طی سال 1991 در خلیج فارس منتشر شده است.

پایگاه خبری خبر فوری (khabarfoori.com) اجتماعی/ محیط زیست 21 خرداد 1400 - 08:43

اصغر بهلولی، عضو هیئت علمی موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران گفت: این جمله را زیاد شنیده‌ایم که «آب مایه حیات است» و این واقعیت چکیده پاسخ به سؤال "اثرات اقیانوس‌ها بر کره زمین است"؛ چرا که حدود 70 درصد از سطح سیاره زمین از آب پوشیده شده است. این یعنی اگر در مورد ساکنین زمین صحبت می‌کنیم، باید توجه داشته باشیم بخش زیادی از ساکنین زمین را آبزیان تشکیل می‌دهند که مستقیماً تحت تأثیر شرایط اقیانوس‌ها هستند.

وی با تاکید بر اینکه اقیانوس‌ها 4 میلیارد سال پیش، محل شکل‌گیری اولین موجودات زنده بوده‌اند، اظهار کرد: همچنین بیش از 40 درصد انسان‌ها نیز در امتداد خطوط ساحلی سکنی گزیده‌‎اند و توسعه دریامحور از بزرگترین فرصت‌های توسعه‌ای کشورهای دارای خطوط ساحلی است. علاوه بر این، اقیانوس‌ها منبع تغذیه مستقیم بخش زیادی از جانداران خشکی و از جمله انسان‌ها هستند.

بهلولی اضافه کرد: اقیانوس‌ها بیش از 97 درصد آب کره زمین را در خود جای داده‌اند و بخش کوچکی از آب‌های زمین، برای ساکنین خشکی، شیرین و قابل استفاده است. اما همین مقدار هم در اثر تبخیر آب اقیانوس‌ها و گردش آب، به خشکی‌ها منتقل می‌شود. کسانی که دور از دریاها زندگی می‌کنند، شاید ندانند آنچه در اقیانوس‌ها رخ می‌دهد، چقدر می‌تواند بر شرایط محیطی آن‌ها مؤثر باشد؛ چرا که آب اقیانوس‌ها به عنوان مخازن حرارتی کنترل‌کننده و پایدارکننده شرایط آب و هوایی است و مانع از تغییرات جوی شدید می‌شود.

به گفته این محقق تغییر شرایط اقیانوس‌ها گاهی می‌تواند عامل ایجاد طوفان‌ها و یا تغییرات سریع آب و هوایی باشد؛ اما اثرات پایدارکننده آن در شرایط آب و هوایی بیشتر است.

اثراتی که انسان‌ها بر اقیانوس‌ها دارند

عضو هیات علمی موسسه ژئوفیزیک با بیان اینکه «توسعه پایدار» زمانی رخ می‌دهد که مجموع مصارف مورد نیاز برای توسعه و محیط زیست از مقدار منابع در طبیعت بیشتر نباشد، خاطر نشان کرد: اگر مجموع مصارف بیشتر شد، توسعه مجبور است از سهم محیط زیست، مصارف خود را تأمین کند. بنابراین وقتی صنعت کشاورزی بدون توجه به توسعه پایدار گسترش پیدا می‌کند، مجبور است برای تأمین آب به سهم محیط زیست و تالاب‌ها تجاوز کند. همین موضوع در مورد توسعه جمعیت انسانی نیز مطرح است.

وی اضافه کرد: پس اینکه یک طرح، دارای ویژگی توسعه پایدار است یا خیر، به ظرفیت‌های طبیعی و محیط زیست ارتباطی ندارد. ممکن است در یک منطقه منابع زیاد باشد، اما توسعه آن‌قدر بی‌منطق باشد (یا منطقی به‌غیراز توسعه پایدار داشته باشد) که همه منابع را نابود کند؛ اما در جای دیگری منابع محدود باشد، اما توسعه با فکر و منطق انجام شده باشد و مصارف از منابع موجود تجاوز نکند. این موضوع بیش از هر چیز به منطق توسعه برمی‌گردد.

بهلولی یادآور شد: در مورد اقیانوس‌ها، در نگاه اول این تصور وجود دارد که چون 70 درصد سطح زمین را تشکیل می‌دهند و 97 درصد آب زمین را در خود جای می‌دهند، پس هیچ محدودیتی به لحاظ منابع ندارند. درحالی‌که در واقعیت این‌طور نیست. توزیع حیات و منابع در اقیانوس‌ها، یکنواخت و یا قابل جایگزینی نیست، به گونه‌ای که در مناطق ساحلی که محل اتصال اقیانوس‌ها با خشکی است، بیشترین تنوع موجودات دریایی وجود دارد، اگرچه در آب‌های عمیق هم زندگی در جریان است، اما مناطق ساحلی و یا فلات قاره یکی از مناطق حساس و با اهمیت برای تجمع موجودات دریایی است.

عضو هیات علمی موسسه ژئوفیزیک با تاکید بر اینکه این مناطق محیط زیستی همچنین بسیار سریع تحت تأثیر فعالیت‌های توسعه محور انسانی قرار می‌گیرند، اظهار کرد: ورود فاضلاب‌ها، زباله و یا پساب تأسیسات ساحلی در ابتدا، همین مناطق را متأثر می‌کند. اگر به این نکته توجه کنیم، محیط زیست در اقیانوس‌ها در مقایسه با خشکی آن‌قدرها هم بزرگ نیست.

وی نمونه‌ای از توسعه بی‌توجه به محیط زیست (اما با معیارهای صرفاً اقتصادی) را در سواحل جنوبی خلیج‌فارس عنوان کرد و یادآور شد: ایجاد جزایر مصنوعی و هجوم به محیط دریایی یکی از عوامل واضح تخریب محیط زیست دریایی در خلیج فارس است. این نوع توسعه، علاوه بر اثرات مضر محیط زیستی محلی، می‌تواند چرخش آب در خلیج فارس را نیز متأثر کند و منجر به اثرات ثانویه و بزرگ مقیاس بر کل محیط زیست خلیج فارس شود.

بهلولی ادامه داد: آنچه در مورد توسعه پایدار در مجاورت اقیانوس‌ها می‌توان گفت، این است که اقیانوس‌ها منابع زیاد و البته حساسی دارند، اما کماکان منطق طرح توسعه، تضمین‌کننده پایداری و یا ناپایداری آن است. جالب این‌که از دید جمعیتی نیز انسان‌ها تمایل زیادی به زندگی در نزدیک اقیانوس‌ها و استفاده از منابع آن را دارند، بنابراین نگرانی از توسعه ناپایدار پر رنگ‌تر می‌شود. از این رو توسعه دریا محور همان توسعه پایداری است که بهره برداری از منابع دریایی و امکانات حمل و نقل دریایی را با رعایت تمامی معیارهای زیست محیطی به انجام رساند.

ر این زمینه تحقیقات زیادی وجود دارد و ارتباط تغییرات شرایط دمایی اقیانوس هند را با وضعیت آب و هوایی جنوب کشور نشان می‌دهد. حتی برخی محققین داخلی مدعی ارتباط بزرگ مقیاس‌تر نیز هستند؛ به نحوی که وابستگی‌هایی بین تغییرات آب و هوایی کشور و پدیده‌ای مثل ال لینو در شرق اقیانوس آرام یافته‌اند

جریان‌های اقیانوسی که بر ایران اثرگذار است

وی با تاکید بر اینکه ایران از دو جهت تحت تأثیر شرایط اقیانوسی است، در این باره توضیح داد: دریای خزر چون یک دریای بسته است، عنوان اقیانوس برای آن استفاده نمی‌شود، اما واقعیت این است که بسیاری از فرآیندهای شناخته شده اقیانوسی در دریای خزر هم وجود دارد. بنابراین وقتی در مورد مرزهای ایران و جریان‌های اقیانوسی صحبت می‌شود، لازم است حتماً به دریای خزر و سواحل ایران در این بدنه آبی بزرگ هم توجه شود.

عضو هیات علمی موسسه ژئوفیزیک جریان‌های اقیانوسی را یک عامل مؤثر در انتقال آلودگی، انتقال مواد مغذی و همچنین مؤثر بر شرایط آب و هوایی و اقلیمی خشکی‌ها دانست و افزود: به عنوان نمونه چرخه جریان اقیانوسی گلف استریم در اقیانوس اطلس موجب انتقال بخشی از آب‌های گرم از عرض‌های میانی به شمال اروپا می‌شود. این آب‌های گرم همانند یک کیسه آب گرم به عنوان یک ذخیره گرمایی موجب معتدل ماندن دمای شمال اروپا می‌شود و از ایجاد سرمای شدید در بخش‌های زیادی از اروپا جلوگیری می‌کند.

وی اضافه کرد: در دریای خزر هم جریان‌های عمیق از نواحی شمالی که دمای پایین دارند به سمت نواحی جنوبی در جریان است و این می‌تواند یکی از عوامل تأثیرگذار بر اعتدال آب و هوایی خزر جنوبی باشد و جریان‌های معکوس از جنوب به شمال نیز می‌تواند شرایط مشابهی را در خزر شمالی ایجاد کند. قاعدتاً گستره تأثیرگذاری جریان‌های خزر مشابه جریان گلف استریم نیست، ولی برآورد میزان اثرگذاری چنین پدیده‌هایی نیاز به پژوهش دارد و صحبت کمّی در مورد میزان تأثیر آن کار ساده‌ای نیست.

بهلولی با اشاره به جریان‌های موثر بر آب‌های جنوبی کشور با بیان اینکه در جنوب، ما از طریق سواحل مکران به دریای عمان و اقیانوس هند متصل هستیم، گفت: در این زمینه تحقیقات زیادی وجود دارد و ارتباط تغییرات شرایط دمایی اقیانوس هند را با وضعیت آب و هوایی جنوب کشور نشان می‌دهد. حتی برخی محققین داخلی مدعی ارتباط بزرگ مقیاس‌تر نیز هستند؛ به نحوی که وابستگی‌هایی بین تغییرات آب و هوایی کشور و پدیده‌ای مثل ال لینو در شرق اقیانوس آرام یافته‌اند.

این محقق با تاکید بر اینکه آب اقیانوس‌ها به عنوان یک مخزن ذخیره حرارتی می‌تواند به شکل مؤثری در شرایط آب و هوایی و اقلیمی مناطق مختلف زمین تأثیرگذار باشد، خاطر نشان کرد: چرخش‌های بزرگ مقیاس اقیانوسی و تغییر روندهای مربوط به آن، شرایط اقلیمی بخش‌های وسیعی را در جهان متأثر می‌کند که ایران هم از آن بی بهره نیست، هرچند ابعاد این تاثیرات چندان شناخته شده نیست، به همین دلیل شبیه‌سازی‌های مرتبط با پیش‌بینی آب و هوایی، به صورت یکپارچه با مدل‌های اقیانوسی انجام می‌شوند.

وی با بیان اینکه شرایط سواحل خلیج‌فارس مقداری با دریای‌عمان متفاوت است، ادامه داد: چرخه جریان در خلیج فارس اگر چه به دریای عمان و اقیانوس هند متصل است، اما ارتباط بیرونی آن سریع نیست و گاهی در مقیاس های زمانی کوتاه مدت می‌توان آن را مستقل نامید. عمق آن هم در مقایسه با دریای عمان و یا دریای خزر زیاد نیست، بنابراین تأثیرپذیری بدنه آبی خلیج فارس از شرایط جوی بیشتر است تا تأثیرگذاری آن بر شرایط جوی. به همین خاطر آب‌های خلیج‌فارس گرم‌تر، تبخیر آن بیشتر و در نتیجه شوری آن بیشتر از دریای عمان است.

چالش محیط زیستی خلیج فارس و دریای عمان

وی به چالش‌های محیط زیستی دریای عمان و خلیج فارس و دریای خزر اشاره کرد و گفت: شرایط کیفی دریای خزر این روزها خیلی تحت تأثیر منابع آلاینده مناطق شهری و صنعتی کشورهای اطراف آن است. پژوهش‌های خوبی در دانشگاه برای این موضوع در حال انجام است تا میزان اثر منابع مختلف در مناطق مختلف خزر شناسایی شود. متأسفانه عوامل متعددی باعث شده است گونه‌های ارزشمندی مثل "فوک خزری" و یا "ماهیان خاویاری" در خطر انقراض قرار گیرند. از طرفی مباحث محیط زیست دریایی هم گاه تحت تأثیر حواشی قرار می‌گیرد و کلیدهای اصلی آلودگی در آن گم و یا فراموش می‌شود.

بهلولی مهم‌ترین چالش‌های محیط زیستی خلیج فارس را مربوط به بعد از جنگ اول خلیج فارس دانست که انفجار چاه‌های نفت و سرازیر شدن نفت به خلیج فارس پررنگ شد، گفت: آنچه در جنگ اول خلیج فارس رخ داد، حتی دریای عمان و بخش‌هایی از اقیانوس هند را نیز متأثر کرد. آن موقع یا قبل‌تر از آن حساسیت‌های محیط زیستی مثل امروز نبود و دست سیاست‌مداران و جنگ‌طلبان در دست‌درازی به محیط زیست بازتر بود؛ از این رو انتشار آلودگی نفتی در جنگ اول خلیج فارس یکی از بزرگ‌ترین آلودگی‌های نفتی دریایی در طول تاریخ است.

به گفته وی، تخمین زده می‌شود حدود 6 میلیون بشکه نفت طی سال 1991 در خلیج فارس منتشر شده است.

عضو هیات علمی موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران ادامه داد: اگر چه در نگاه اول ممکن است تصور شود که این وقایع مربوط به 30 سال پیش بوده و اثرات آن کاهش یافته است، اما مطالعاتی که سال‌های بعد (مثلاً سال 2000 توسط آلمانی‌ها) انجام شد، نشان داد آن وقایع مسئول بخش زیادی از مشکلات محیطی زیستی منطقه است. اظهار نظر دقیق در مورد اثرات محیط زیستی انتشار نفت نیاز به پژوهش‌های دقیق و به‌روز دارد.

وی با تاکید بر اینکه علاوه بر اینها، سواحل خلیج فارس و دریای عمان گاهی درگیر پدیده کشند قرمز نیز می‌شوند، یادآور شد: این پدیده می‌تواند اثرات منفی را به دنبال داشته باشد و خساراتی به صنعت آبزی‌پروری و یا گردشگری وارد کند و یا سلامت محیط زیست ساحلی را به خطر بیندازد. نکته دیگری که در سال‌های اخیر متوجه خلیج فارس بوده، گرم‌تر شدن و افزایش شوری تدریجی و بلندمدت آب است. این موضوع می‌تواند حیات گونه‌های زیادی را در خلیج فارس با خطر مواجه کند.

به گفته این محقق در سال‌‎های اخیر افزایش دمای آب در خلیج فارس در کنار تنش‌های ناشی از فعالیت‌های توسعه‌‎ای ناپایدار در پهنه مهم آبی، چه در سمت ساحل شمالی و به خصوص از جانب همسایگان جنوبی که پایبندی کمتری به مبانی حفاظت زیست محیطی داشته‌اند، باعث خسارات قابل توجهی به مرجان‌های خلیج فارس شده است.

وی اضافه کرد: سواحل ایران در دریای عمان اگر چه متأسفانه به لحاظ توسعه نسبت به سایر مناطق خلیج فارس عقب است، اما شاید همین عقب‌افتادگی و از طرفی عدم حضور مخازن نفتی، حداقل باعث شده است در مقایسه مشکلات محیطی زیستی کمتری داشته باشد. در این خصوص توجه به مبانی زیست محیطی در توسعه آتی این سواحل بسیار با اهمیت است.

بهلولی، اسیدی شدن این دو حوضه آبریز را از دیگر چالش‌های محیط زیستی این منطقه عنوان کرد و افزود: در اثر افزایش گازهای گلخانه‌ای اسیدی شدن آب‌ها در کل زمین در حال رخ دادن است. تحقیقاتی هست که نشان می‌دهد هر 10 سال pH دریاها حدود 0.3 درصد کاهش پیدا می‌کند. متأسفانه این نرخ در خلیج فارس بالاتر از معمول و در حدود 0.7 درصد در 10 سال گزارش شده است، یعنی دو برابر نرخ متوسط اسیدی شدن در مناطق دیگر دنیا. یکی از مهم‌ترین اثرات اسیدی شدن تأثیر و انهدام زیستگاه‌های مرجانی و سخت‌پوستان و صدف‌های دریایی است که پوسته‌ای از جنس کربنات کلسیم دارند.

محیط زیست دریای خزر حمل و نقل دریایی 



  اخبار برگزیده
  

شایعات عجیب درباره دختر رئیسی و همتی / واکنش همتی چه بود؟+ سنداین روزها شایعات زیادی درباره کاندیداهای ریاست جمهوری شکل گرفته است؛ شایعاتی که شکل آن‌ها تغییر پیدا کرده و خانواده‌ نامزدها را هدف قرار داده است.
نامه نیوز وام کودکان شورای نگهبان 

  

اقدامات اسرائیل هیچ سنخیتی با اندیشه‌های یهود ندارد/ زمان آن فرارسیده که اسرائیل را مجبور به پرداخت هزینه‌های بازسازی غزه کنیمحقوق بشر، حقوق بشر است و طبق منشور سازمان ملل متحد بخشی از حقوق بین الملل قلمداد می‌گردد. خواه پرونده سین کیانگ و اویغورها، میانمار و روهینگیا باشد یا اسرائیل و اعراب فلسطینی. روش صحیح دفاع از حقوق بین الملل از طریق سازمان ملل متحد است و از تحقیقات مستقل تحت نظارت شورای حقوق بشر سازمان ملل آغاز می‌شود.
ایلنا سازمان ملل متحد سازمان ملل شورای حقوق بشر سازمان ملل 

  

بمب نقل و انتقالاتی در پرسپولیس؟+جزئیات بیشتریکی از افراد فعال در امور نقل و انتقالات که با بازیکنان خارجی ارتباط خوبی دارد، مدعی شد یکی از بازیکنان خارجی مطرح در فوتبال ایران خیلی دوست دارد پرسپولیسی شود.
خانه فوتبال پرسپولیس فوتبال بازی 

  

مصوبه‌ای برای جلوگیری از واگذاری سِمت‌‌های متعدد به مسئولان نداریم/ برخی چند شغله‌ها حتی صلاحیت یک شغل را هم را ندارند/ "احساس مسئولیت" در کشور خیلی کم استعضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با تاکید بر اینکه "احساس مسئولیت" در کشور خیلی کم است، گفت: در حقیقت مقوله تربیت در کشور ما خاموش است، اگر احساس مسئولیت را در بحث تربیت تفهیم می‌کردند، خیلی از مشکلات کاسته می‌شد.
ایلنا شورای عالی انقلاب فرهنگی عکس رسانه 

  

رفتار دوگانه جریان اصلاحات در قبال لاریجانیعضو شورای مرکزی جبهه پیروان خط امام و رهبری می‌گوید شورای نگهبان نه معصوم است و نه علم غیب دارد. به همین دلیل نیز مبرا از اشتباه نیست، اما در جامعه قانونمند باید حتی از تصمیم غلط یک نهاد قانونی تبعیت کرد.
فردا علی لاریجانی شورای نگهبان بانک مرکزی 

  

گاف نامزد انتخابات ریاست جمهوری درباره چینرئیس اتاق ایران و چین ادعای علی رضا زاکانی نامزد انتخابات ریاست جمهوری در 1400 را درباره چین زیر سئوال برد.
۵۵ آنلاین انتخابات ریاست جمهوری ریاست جمهوری چین 

  

کراس اوور جدید چینی با برند ایرانی به نمایندگی ها رسید + عکسبهمن موتور در ادامه دور جدید فعالیت خود در بازار خودروهای کراس اوور شهری ، دومین محصول خود را راهی نمایندگی های فروش کرد.
خودروتک بازار خودرو عکس خودرو 

  

صداوسیما امروز برای کاندیداها چه برنامه ای دارد؟امروز سه شنبه (11 خرداد ماه) و در پنجمین روز از تبلیغات نامزدها در صداوسیما، پنج برنامه تلویزیونی و چهار برنامه رادیویی مربوط به کاندیداهای ریاست جمهوری برای نخستین بار به پخش‌ می رسد.
مثلث ایران محسن رضایی ماه 

  

خداحافظی بازار خودرو با دلالانچهارشنبه گذشته طرح اخذ مالیات از عایدی سرمایه در صحن علنی مجلس مصوب شد. این طرح با هدف حذف دلالان و سفته‌بازان در بازارهای عمومی کشور از جمله بازار خودرو و مسکن در دستور کار قرار گرفته بود. به نظر می‌رسد تصویب کلیات طرح در صحن علنی مجلس تا حدود زیادی بر کاهش رانت بازار‌ها از جمله خودرو تاثیرگذار باشد.
خودروتک بازار خودرو خودرو مالیات 

  

همتی جفت پوچسه شب پیش در حالیکه همتی در کلاب‌هاوس گفتگوی مستقیم داشت، جو انتخاباتی بازار ارز را زیر و رو کرد. دلار بیش از 600 تومان رشد کرد و به کانال 24هزار تومانی قدم گذاشت.
مستقل‌آنلاین ارز قیمت ارز نرخ ارز 

  

دروغ گویی به سبک احمدی نژاد!احمدی نژاد : آقای دکتر الهام ممکنه در یک جلسه بقیه هیچ وقت حضور نداشته.
مستقل‌آنلاین احمدی نژاد عکس شورای نگهبان 

  

قالیباف رئیس مجلس باقی ماندانتخابات هیات رئیسه مجلس در سال دوم در صحن علنی مجلس برگزار شد.
۵۵ آنلاین اصولگرایان فریدون عباسی 

  

یک دولت متعادل و انقلابی باید مذاکره را در دستور کار خود قرار دهد/ شأن سپاه اجل از این است که بازوی یک جناح شود/ سیاست بنزینی دولت خاتمی درست بود/ احمدی‌نژاد نباید خدمات جریان‌های دیگر را به نام خودش می‌زدمعاون سیاسی وزیر کشور دولت نهم، گفت: به نظر من یک دولت متعادل و انقلابی باید مذاکره را در دستور کار خود داشته باشد اما در حد خودش و در حاشیه نه در متن.
ایلنا فیزیک مکانیک دولت 

  

مجمع نیروهای خط امام به رد صلاحیت نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری اعتراض کرددر پی رد صلاحیت گسترده نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری از سوی شورای نگهبان، مجمع نیروهای خط امام بیانیه‌ای صادر کرد.
ایلنا امام خمینی انتخابات ریاست جمهوری ریاست جمهوری 

  اخبار داغ
  

مدیرکل دفتر حمل و نقل مسافر سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای اعلام کرد که بر اساس آمارهای اعلام شده تا کنون بیش از 86 درصد رانندگان حمل‌ونقل عمومی بین‌شهری تسهیلات کرونایی مصوب را دریافت کرده‌اند و دیگر رانندگان نیز باید آن را دریافت کنند.
نامه نیوز حمل و نقل وام اتوبوس 

  

مظنه تست جعلی کرونا چند؟ + فیلمچندی پیش مدیر کل آزمایشگاه مرجع سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گفته بود مهم ترین تخلف در حوزه آزمایشگاه ها بعد از دوران کرونا، فروش تست منفی برای برخی افراد از جمله مسافران پروازها بوده است.
گسترش سلامت وزارت بهداشت درمان 

  

دژپسند: فرصت نجات بورس را از ما گرفتندوزیر اقتصاد با بیان اینکه، از ابتدای فروردین سال 99 تا پایان اسفند ماه سال 99 میزان رشد شاخص حدود 155 درصد بود، گفت: فرصت اجرای مصوبات طلایی برای نجات بورس را از ما گرفتند.
گسترش ماه سرمایه اقتصاد 

  

آیا واقعا ورزش مانع بروز نوع شدید کرونا می‌شود؟نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد ورزش کردن خطر ابتلا به نوع شدید بیماری کووید-19 را کاهش می‌دهد.
برنا ورزش 

  

دوران ریکاوری کرونا چه غذاهایی بخوریمپژوهش ها نشان می­ دهد خطر ابتلا به ویروس کووید 19 در افرادی که تغذیه نامناسبی دارند، بیشتر است.
برنا پژوهش ویروس تغذیه 

  

انتشار اطلاعیه دبیرخانه ستاد ملی مبارزه با کرونا درباره عدم ممنوعیت سفرهای نوروزیموضوع سفرهای نوروزی در قرارگاه عملیاتی ستاد ملی مبارزه با کرونا و با حضور نمایندگان همه دستگاههای اجرایی، قضایی، انتظامی و امنیتی مورد بررسی قرار گرفت و نهایتا خروجی آن جلسه مبنی بر استمرار اجرای طرح محدودیت‌های هوشمند ( آزاد بودن سفر به مناطق زرد، آبی و ممنوعیت سفر به مناطق نارنجی و قرمز) در ایام تعطیلات نوروز به ستاد ملی مبارزه با کرونا ارائه گردید.
اقتصادنیوز نوروز سفر تعطیلات 

  

اطلاعیه دبیرخانه ستاد ملی مبارزه با کرونا درباره عدم ممنوعیت سفرهای نوروزی و انتساب آن به رئیس جمهوردر پی طرح برخی ادعاهای تکراری در خصوص فرایند تصمیم‌گیری درباره وضع نشدن ممنوعیت سفر در تعطیلات نوروزی سال 1400 در ستاد ملی مبارزه با کرونا و انتساب این تصمیم به شخص رئیس‌جمهور از سوی یکی از نامزدهای محترم انتخابات ریاست‌جمهوری توضیحاتی ارائه شد.
برنا انتخابات ریاست جمهوری تعطیلات نوروزی رئیس جمهور 

  

مصوبات بانکی ستاد کرونا ابلاغ شد + جزئیاتبانک مرکزی در بخشنامه‌ای مصوبات ستاد ملی کرونا در حوزه بانکی در مورد امهال بازپرداخت اقساط تسهیلات کرونایی کسب و کارهای آسیب دیده و ممنوعیت محدودیت ارائه خدمات به چک‌های وصول نشده را ابلاغ کرد.
گسترش بانک مرکزی بانک ایرنا 

  

افت نسبی شاخص‌ها در بازار سهام/ بورس در تعلیق و انتظار + نموداراقتصادنیوز: امروز 23 خرداد 1400 شاخص‌های بورس نزول کردند و شاهد رشد خروج سهام داران از بازار بودیم.
اقتصادنیوز شاخص سهام 

  

پاسخ دبیرخانه ستاد ملی مقابله با کرونا به اظهارات رئیسی درمورد تجمع انتخاباتی اهواز/ پروتکل‌ها رعایت نشددبیرخانه ستاد ملی مقابله با کرونا در واکنش به اظهارات رئیسی از نامزدهای سیزدهمین انتخابات ریاست جمهو
خبرفوری انتخابات ریاست جمهوری اهواز ریاست جمهوری 

  

پاسخ ستاد ملی مقابله با کرونا به اظهارات رئیسی درمورد تجمع انتخاباتی اهوازدبیرخانه ستاد ملی مقابله با کرونا به اظهارات رئیسی درمورد تجمع انتخاباتی اهواز پاسخ داد
نامه نیوز انتخابات ریاست جمهوری اهواز استان خوزستان 

  

بلایی هولناکی که کرونا سر مغز می‌آوردبیش از یکسال است که جهان درگیر ویروس کرونا شده و تاکنون میلیون ها نفر به این ویروس مبتلا شده و تعداد زیادی از این افراد نیز درگذشته اند. متاسفانه پژوهش ها نشان می دهد این بیماری دارای تبعات و عوارض متعددی است.
برنا مغز ویروس پژوهش 

  

بورس و ضرر و زیاد برخی سهامداران | پاسخ مهرعلیزاده درباره وضعیت بورسمهرعلیزاده درباره وضعیت بورس گفت: به نظر من باید کار بورس را به بورس سپرد و نقش سهامداران عمده را به حداقل رساند.
۵۵ آنلاین پول دولت تولید 

  

پاسخ دبیرخانه ستاد ملی مقابله با کرونا به اظهارات سید ابراهیم رئیسی در مورد تجمع انتخاباتی اهواز/ به رغم تاکیدات فراوان، پروتکل‌های بهداشتی در این تجمع رعایت نشدبراساس اعلام ستاد مقابله با کرونا استان خوزستان، در نهایت با پیگیری عوامل استانی ستاد انتخاباتی این نامزد انتخابات، بالغ بر 4 هزار نفر از 28 شهرستان استان با اتوبوس به محل سخنرانی اعزام و تجمع انتخاباتی در ساعت 22 آغاز می شود و آنچه در این تجمع انتخاباتی برگزار شده برخلاف تمامی دستورالعمل ها و مجوزها بوده و پروتکل های بهداشتی مقرر شده از سوی ستاد ملی کرونا رعایت نشده است.
اعتماد انتخابات ریاست جمهوری اهواز استان خوزستان