فاطمه(س) نماد ایستادگی در برابر یک انحراف

​در ریشه یابی دلایل انحراف در تاریخ خلافت اسلامی ، محققان مختلف به نکات گوناگونی اشاره کرده اند.

فاطمه(س) نماد ایستادگی در برابر یک انحراف

به موازات این ریشه یابی های تاریخی ، پژوهشگران به ذکر تاریخچه مقاومت ها در قبال این انحرافات هم پرداخته اند. به نظر می رسد در هیچ یک از این دو حوزه نمی توان بحثی دقیق و جامع داشت مگر آنکه وجود بانوی بزرگ اسلام حضرت فاطمه زهرا(ع) را در این عرصه محل توجه قرار دارد. به بیان دیگر، می توان ادعا کرد که از نخستین حلقه‌های زنجیره معترضان به وقوع انحراف در سنت خلافت اسلامی، حضرت زهرا بوده است. بی مناسبت نمی دانم که برای تقریر این نکته ابتدا به ذکر خاطره ای بپردازم.

مرحوم دکتر حمید عنایت از استادانی بود که در درس شرح منظومه استاد مطهری شرکت می‌کرد. این درس در واقع یک درس فلسفه تطبیقی بود، یعنی ضمن بیان مطالب کتاب حاج ملاهادی سبزواری به‌نظرات فیلسوفان مغرب زمین نیز اشاره می‌شد و حضار نیز اظهار نظر می‌کردند. آقای عنایت مترجم کتاب فلسفه هگل بود.

در یکی از این جلسات استاد مطهری به آقای عنایت می‌گوید فلان مطلب در این کتاب باید اینگونه باشد و اشتباه ترجمه شده است. این در حالی است که آیت‌الله مطهری به زبان انگلیسی مسلط نبودند و از روی قرائن به این نظر رسیده بودند. در جلسه بعد آقای عنایت با اعجاب اذعان کرد که مطلب به همان صورتی است که استاد مطهری می‌گویند. غرض اینکه با شرکت آقای عنایت در این درس، ارتباط و دوستی میان این دو بزرگوار افزون شد به طوری که مرحوم عنایت در ابتدای کتاب «اندیشه سیاسی در اسلام معاصر» که در آن به موضوع خلافت و حکومت و اندیشه‌های سیاسی از زمان پیغمبر اسلام(ص) تا دوره معاصر پرداخته است چنین می‌گوید: «اگر دوستی اینجانب با مرحوم مرتضی مطهری استاد فلسفه اسلامی دانشگاه تهران نبود، اندیشه اصلی این کتاب به‌خاطرم خطور نمی‌کرد. مطهری متفکری اصیل و خلاق، مسلمانی به تمام معنی و انساندوست بود».

 

 در این کتاب، دکتر حمید عنایت نگاه شیعه و اهل سنت و نیز خوارج به مسأله خلافت و سیر آن تا دوره معاصر را تشریح می‌کند. ریشه اختلاف دیدگاه شیعه و سنی را در مسأله امامت و خلافت، قائل بودن و نبودن به عصمت برای امام و خلیفه معرفی می‌کند.

 به بیان استاد مطهری، امامت از نظر اهل سنت مساوی است با زعامت سیاسی و رهبری اجتماع و در نتیجه امام و خلیفه بعد ‌از پیامبر اسلام(ص) می‌تواند توسط مردم انتخاب شود. اما از نظر شیعه امامت علاوه بر زعامت سیاسی شامل مرجعیت بیان دین و ولایت معنوی نیز می‌شود. مرجعیت بیان دین مستلزم عصمت است و عصمت امری است پنهان، بنابراین امام و خلیفه بعد از رسول خدا(ص) باید از ناحیه خداوند تعیین و معرفی شود.  باری، مرحوم عنایت پس از بیان حوادث بعد از رحلت پیامبر اسلام(ص) در خصوص تعیین خلیفه و جانشین او، به سیر در حوادث تاریخی بعدی می‌پردازد تا آنجا که حکومت شیعی صفویه و حکومت سنی عثمانی را نیز مورد تحلیل قرار می‌دهد و بیان می‌دارد که چگونه در دوره جدید، توسط مصطفی کمال (پاشا آتاتورک)، خلافت عثمانی جای خود را به یک حکومت لائیک در ترکیه داد.

 اما اختلافاتی که امروز میان مسلمانان درباره مسأله حکومت و خلافت وجود دارد، ریشه در همان حوادث صدر اسلام دارد. شیعه معتقد است که خداوند جانشین رسول خدا را تعیین کرد و توسط پیامبر(ص) در آخرین حج ایشان در مکانی به‌نام غدیر خم اعلام شد. اهل سنت این اتفاق تاریخی را تأیید می‌کنند اما برداشت دیگری از سخن رسول خدا در آنجا دارند.

 این موضوع مورد توجه محققان اسلامی بوده است که چگونه شد که دستور پیغمبر اسلام(ص) درباره امامت علی علیه‌السلام بعد از خود، پس از رحلت رسول اکرم(ص) به فاصله دو ماه و نیم از واقعه غدیر خم توسط مسلمانان اجرا نشد. برخی گفته‌اند به این دلیل بود که بسیاری از مسلمانان مرتد شدند. برخی دیگر گفته‌اند افراد زیادی از قبایل مختلف در غزوات توسط علی علیه‌السلام کشته شده بودند و این قبایل زیر بار خلافت علی(ع) نمی‌رفتند. برخی دیگر علت را در انعطاف‌ناپذیری علی علیه‌السلام در اجرای احکام الهی دانسته‌اند و عده دیگر گفته‌اند علت این امر این بود که عرب خوش نداشت که وقتی نبوت در بنی هاشم بوده، امامت و خلافت نیز در بنی هاشم باشد بلکه باید در بنی امیه باشد. اما به‌گفته استاد مطهری هیچ کدام از اینها دلیل سرپیچی مسلمانان از دستور پیغمبر اکرم(ص) درباره امامت علی علیه‌السلام نبود بلکه مسأله این بود که عده‌ای منافق زیرک که پس‌از فتح مکه در ظاهر اسلام آورده بودند اکثریت مؤمن را فریب دادند.

 امام علی علیه‌السلام در خطبه شقشقیه از ضایع شدن حق خود در موضوع امامت و خلافت سخن می‌گوید و البته رفتار ایشان در این موضوع که به‌خاطر حفظ اساس اسلام و حفظ وحدت اسلامی قیام نکرد و حتی در مواردی با خلفا نیز همکاری می‌کرد و به آنها مشاوره می‌داد، باید برای همه ما خصوصاً شیعیان درس باشد و از اختلاف افکنی و ایجاد تفرقه و شق عصای مسلمین بپرهیزیم.

حضرت زهرا سلام‌الله علیها در مقابل انحراف مسأله خلافت از مسیری که رسول خدا تعیین کرده بود ساکت ننشست. ایشان نزد مهاجرین و انصار می‌رفت و حادثه غدیر و سخن پیامبر(ص) در این خصوص را به آنها یادآوری می‌کرد. حتی در مسجد مدینه خطبه‌ای در این موضوع ایراد کرد و مردم را به اجرای دستور رسول خدا ترغیب کرد. بسیاری از محققان تاریخ اسلام علت اصلی رحلت زودهنگام دختر پیامبر اسلام را گذشته از رنجی که ایشان در موضوع فدک تحمل کرد، غم و اندوهی می‌دانند که از اجرا نشدن دستور رسول اکرم(ص) در خصوص امامت و خلافت بر قلب ایشان سنگینی می‌کرد.

 

فاطمه(س) نماد ایستادگی در برابر یک انحراف

 

علی‌مطهری

استاد دانشگاه

در ریشه یابی دلایل انحراف در تاریخ خلافت اسلامی ، محققان مختلف به نکات گوناگونی اشاره کرده اند. به موازات این ریشه یابی های تاریخی ، پژوهشگران به ذکر تاریخچه مقاومت ها در قبال این انحرافات هم پرداخته اند. به نظر می رسد در هیچ یک از این دو حوزه نمی توان بحثی دقیق و جامع داشت مگر آنکه وجود بانوی بزرگ اسلام حضرت فاطمه زهرا(ع) را در این عرصه محل توجه قرار دارد. به بیان دیگر، می توان ادعا کرد که از نخستین حلقه‌های زنجیره معترضان به وقوع انحراف در سنت خلافت اسلامی، حضرت زهرا بوده است. بی مناسبت نمی دانم که برای تقریر این نکته ابتدا به ذکر خاطره ای بپردازم.

مرحوم دکتر حمید عنایت از استادانی بود که در درس شرح منظومه استاد مطهری شرکت می‌کرد. این درس در واقع یک درس فلسفه تطبیقی بود، یعنی ضمن بیان مطالب کتاب حاج ملاهادی سبزواری به‌نظرات فیلسوفان مغرب زمین نیز اشاره می‌شد و حضار نیز اظهار نظر می‌کردند. آقای عنایت مترجم کتاب فلسفه هگل بود.

در یکی از این جلسات استاد مطهری به آقای عنایت می‌گوید فلان مطلب در این کتاب باید اینگونه باشد و اشتباه ترجمه شده است. این در حالی است که آیت‌الله مطهری به زبان انگلیسی مسلط نبودند و از روی قرائن به این نظر رسیده بودند. در جلسه بعد آقای عنایت با اعجاب اذعان کرد که مطلب به همان صورتی است که استاد مطهری می‌گویند. غرض اینکه با شرکت آقای عنایت در این درس، ارتباط و دوستی میان این دو بزرگوار افزون شد به طوری که مرحوم عنایت در ابتدای کتاب «اندیشه سیاسی در اسلام معاصر» که در آن به موضوع خلافت و حکومت و اندیشه‌های سیاسی از زمان پیغمبر اسلام(ص) تا دوره معاصر پرداخته است چنین می‌گوید: «اگر دوستی اینجانب با مرحوم مرتضی مطهری استاد فلسفه اسلامی دانشگاه تهران نبود، اندیشه اصلی این کتاب به‌خاطرم خطور نمی‌کرد. مطهری متفکری اصیل و خلاق، مسلمانی به تمام معنی و انساندوست بود».

 

 در این کتاب، دکتر حمید عنایت نگاه شیعه و اهل سنت و نیز خوارج به مسأله خلافت و سیر آن تا دوره معاصر را تشریح می‌کند. ریشه اختلاف دیدگاه شیعه و سنی را در مسأله امامت و خلافت، قائل بودن و نبودن به عصمت برای امام و خلیفه معرفی می‌کند.

 به بیان استاد مطهری، امامت از نظر اهل سنت مساوی است با زعامت سیاسی و رهبری اجتماع و در نتیجه امام و خلیفه بعد ‌از پیامبر اسلام(ص) می‌تواند توسط مردم انتخاب شود. اما از نظر شیعه امامت علاوه بر زعامت سیاسی شامل مرجعیت بیان دین و ولایت معنوی نیز می‌شود. مرجعیت بیان دین مستلزم عصمت است و عصمت امری است پنهان، بنابراین امام و خلیفه بعد از رسول خدا(ص) باید از ناحیه خداوند تعیین و معرفی شود.  باری، مرحوم عنایت پس از بیان حوادث بعد از رحلت پیامبر اسلام(ص) در خصوص تعیین خلیفه و جانشین او، به سیر در حوادث تاریخی بعدی می‌پردازد تا آنجا که حکومت شیعی صفویه و حکومت سنی عثمانی را نیز مورد تحلیل قرار می‌دهد و بیان می‌دارد که چگونه در دوره جدید، توسط مصطفی کمال (پاشا آتاتورک)، خلافت عثمانی جای خود را به یک حکومت لائیک در ترکیه داد.

 اما اختلافاتی که امروز میان مسلمانان درباره مسأله حکومت و خلافت وجود دارد، ریشه در همان حوادث صدر اسلام دارد. شیعه معتقد است که خداوند جانشین رسول خدا را تعیین کرد و توسط پیامبر(ص) در آخرین حج ایشان در مکانی به‌نام غدیر خم اعلام شد. اهل سنت این اتفاق تاریخی را تأیید می‌کنند اما برداشت دیگری از سخن رسول خدا در آنجا دارند.

 این موضوع مورد توجه محققان اسلامی بوده است که چگونه شد که دستور پیغمبر اسلام(ص) درباره امامت علی علیه‌السلام بعد از خود، پس از رحلت رسول اکرم(ص) به فاصله دو ماه و نیم از واقعه غدیر خم توسط مسلمانان اجرا نشد. برخی گفته‌اند به این دلیل بود که بسیاری از مسلمانان مرتد شدند. برخی دیگر گفته‌اند افراد زیادی از قبایل مختلف در غزوات توسط علی علیه‌السلام کشته شده بودند و این قبایل زیر بار خلافت علی(ع) نمی‌رفتند. برخی دیگر علت را در انعطاف‌ناپذیری علی علیه‌السلام در اجرای احکام الهی دانسته‌اند و عده دیگر گفته‌اند علت این امر این بود که عرب خوش نداشت که وقتی نبوت در بنی هاشم بوده، امامت و خلافت نیز در بنی هاشم باشد بلکه باید در بنی امیه باشد. اما به‌گفته استاد مطهری هیچ کدام از اینها دلیل سرپیچی مسلمانان از دستور پیغمبر اکرم(ص) درباره امامت علی علیه‌السلام نبود بلکه مسأله این بود که عده‌ای منافق زیرک که پس‌از فتح مکه در ظاهر اسلام آورده بودند اکثریت مؤمن را فریب دادند.

 امام علی علیه‌السلام در خطبه شقشقیه از ضایع شدن حق خود در موضوع امامت و خلافت سخن می‌گوید و البته رفتار ایشان در این موضوع که به‌خاطر حفظ اساس اسلام و حفظ وحدت اسلامی قیام نکرد و حتی در مواردی با خلفا نیز همکاری می‌کرد و به آنها مشاوره می‌داد، باید برای همه ما خصوصاً شیعیان درس باشد و از اختلاف افکنی و ایجاد تفرقه و شق عصای مسلمین بپرهیزیم.

حضرت زهرا سلام‌الله علیها در مقابل انحراف مسأله خلافت از مسیری که رسول خدا تعیین کرده بود ساکت ننشست. ایشان نزد مهاجرین و انصار می‌رفت و حادثه غدیر و سخن پیامبر(ص) در این خصوص را به آنها یادآوری می‌کرد. حتی در مسجد مدینه خطبه‌ای در این موضوع ایراد کرد و مردم را به اجرای دستور رسول خدا ترغیب کرد. بسیاری از محققان تاریخ اسلام علت اصلی رحلت زودهنگام دختر پیامبر اسلام را گذشته از رنجی که ایشان در موضوع فدک تحمل کرد، غم و اندوهی می‌دانند که از اجرا نشدن دستور رسول اکرم(ص) در خصوص امامت و خلافت بر قلب ایشان سنگینی می‌کرد.

منبع: ایران

این مطلب برایم مفید است بلی 0 نفر این پست را پسندیده اند

حضرت فاطمه تاریخ اسلام اسلام 



  اخبار برگزیده
  

مشمولان یارانه جدید دولت اعلام شدند + مبلغ یارانه جدیدعضو کمیسیون تلفیق بودجه مجلس شورای اسلامی از تخصیص یارانه جدید در قالب بسته حمایت معیشتی و به صورت بن خرید و یارانه نقدی در سال آینده – سال 1400 – به تمام دریافت کنندگان یارانه نقدی – 45500 تومانی – خبر داده است.
مستقل‌آنلاین یارانه دولت بودجه 

  

دلار سقوط کرد/ ورود نرخ به کانال 23 هزار تومانصرافی‌های بانک‌ها از صبح امروز، بیست و پنجم دی‌ماه، قیمت دلار را برای فروش به مردم 24 هزار و 290 تومان اعلام کرده‌اند که نسبت به روز گذشته افت بیش از 500 تومانی دارد.
ایلنا دلار دلار آمریکا صرافی 

  

واعظی: با تیم بایدن ارتباط نداشتیمرئیس دفتر رئیس‌جمهوری گفت: امروز با اطمینان بیشتری می‌گویم که بنای ما بر این است که تحریم‌ها برداشته شود و دولت سیزدهم بدون تحریم به مردم خدمت کند.
مثلث محمود واعظی بازی رئیس جمهور 

  

باید «بایدن» را راضی کنیم تا اشتباهات «اوباما» در قبال ایران را انجام ندهدوزیر امور شهرک‌سازی‌های رژیم صهیونیستی به بیان اظهاراتی علیه ایران پرداخت.
ایلنا ایران دولت سوریه 

  

قسم در بهارستان یا پاستور؟ قالیباف خردادماه خودش را برای کدام قسم آماده خواهد کرد؟ خرداد نه‌تن‌ها سرنوشت رئیس‌جمهوری چهار سال آینده را مشخص می‌کند، بلکه تکلیف رئیس یک‌ساله آینده مجلس را هم تعیین می‌کند.
نامه نیوز انتخابات ریاست جمهوری نیروی انتظامی جبهه پایداری 

  

پیش بینی روند بازار و قیمت خودرو تا اوایل سال 1400بازار خودرو این روزها اگر چه در سراشیب کاهش قیمت خودرو نیست اما در این بازار شاهد تکانه های افزایش جهشی قیمت هم نیستیم. این وضعیت ثبات آیا ادامه دار خواهد شد؟
خودروتک بازار خودرو خودرو خودروسازان 

  

شرط ورود قیمت خودرو به روند کاهش محسوس / قیمت پراید و دیگر پرتقاضاهاقیمت خودرو در چند روز اخیر روند باثباتی را طی کرده است. به نظر می رسد بازار خودرو بیشتر در انتظار مشخص شدن وضعیت بازارهای موازی است.
خودروتک قیمت ارز قیمت افزایش قیمت 

  

آخرین مهلت ثبت نام مسکن ملی اعلام شد​همه متقاضیان مسکن ملی تا پایان دی ماه تعیین وضعیت می‌شوند و افرادی که به هر دلیلی تمایلی به ادامه همکاری در اجرای این طرح را ندارند، حذف شده و افراد جدید و کسانی که در لیست هستند جایگزین می‌شوند.
مستقل‌آنلاین مسکن ماه زمین 

  

هشدار واعظی به استخراج کنندگان بیت کوینمحمود واعظی در خصوص استخراج بیت کوین توضیحاتی داد.
گسترش محمود واعظی بیت کوین رئیس جمهور 

  

آخرین وضعیت طرح تحول بازار خودروسخنگوی کمیسیون صنایع و معادن مجلس از ارجاع طرح تحول بازار و صنعت خودرو به کمیته صنعت کمیسیون متبوعش خبر داد.
خودروتک بازار خودرو خودرو کمیسیون صنایع و معادن مجلس 

  

عبور جمهوری خواهان از ترامپ /دیپلماسی توئیتری ظریف در مقابل اتهام زنی‌های پمپئودر حالی که تنها هشت روز به پایان دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ باقی مانده، مجلس نمایندگان ایالات متحده آماده می‌شود تا طرح استیضاح رئیس‌جمهور را به اتهام به تحریک به یورش علیه ساختمان کنگره که پنج نفر کشته برجای گذاشت، بررسی کند.
اقتصادنیوز جمهوری خواه جمهوری اسلامی ریاست جمهوری 

  

نماینده تهران گفت: واردات واکسن ربطی به پذیرش FATF ندارد و پیوستن به این سازمان دست دشمن را در تحریم بیشتر باز می‌کند.
نامه نیوز ایران خودرو خودرو مجمع تشخیص مصلحت نظام 

  

به مذاکره با ایران برای آزادی نفت‌کش ادامه می‌دهیموزارت امور خارجه کره از تداوم مذاکره با ایران خبر داد.
ایلنا ایران نفت وزارت خارجه 

  

به جای مازوت‌سوزی سیاست خاموشی برق را در پیش گرفته‌اند/ پیشنهاد محدودیت تردد در روزهای پایانی هفتهرئیس شورای شهر تهران در واکنش به آلودگی هوا و خاموشی‌های روز گذشته شهر تهران گفت: در گذشته آلودگی هوا را انتخاب می‌کردند و از مازوت استفاده می‌کردند، اما الان تصمیم گرفتند از مازوت استفاده نکنند و خاموشی اعمال کنند و باید دید نتیجه چه می‌شود.
ایلنا برق تهران شورای شهر تهران 

  

دولت بایدن و ایرانهرچند واقعیت‌های حزبِ دموکرات، جو بایدن را در مسایل داخلی آمریکا به سوی چپ متمایل کرد ولی در سیاست خارجی، همانند اکثرِ دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان به راست و سیاستِ رهبری و برتریِ واشنگتن اعتقاد داشته و عمل خواهد کرد.
۵۵ آنلاین دولت رئیس جمهور خاورمیانه 

  اخبار داغ
  

این کرونای افسار گسیخته/ نگرانی از گونه جهش یافته کرونا در برزیلگونه جهش یافته ویروس کرونا در برزیل باعث نگرانی شده است.
خبرفوری برزیل ویروس دولت 

  

احتمال بروز پیک چهارم کروناعضو کمیته علمی ستاد مقابله با کرونا با تاکید بر لزوم نظارت مستمر بر بازگشایی‌های اخیر، گفت: احتمال بروز پیک چهارم کرونا به دنبال بازگشایی‌ها قابل رد کردن نیست، اما امیدواریم با توجه به اینکه روند رو به کاهش بیماری چشمگیر است، پیک چهارم رخ ندهد.
گسترش وزارت آموزش و پرورش ویروس کودکان 

  

واکنش فوری چین به شیوع دوباره کرونا در این کشور/ ساخت قرنطینه‌گاه 3هزار واحدی/ ویدئومدتی است که مجددا کرونا در چین شایع شده است. دولت چین در واکنش به این اتفاق، یک قرنطینه گاه 3 هزار و
خبرفوری چین دولت سلامت 

  

عوارض واکسن کرونای ایرانی روی داوطلبان لو رفت + جزئیاتحامد حسینی، مدیر مرکز کارآزمایی بالینی دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت: عوارض تست واکسن ایرانی کرونا روی داوطلبان تاکنون تب خفیف، درد و قرمزی محل تزریق بوده است.
مستقل‌آنلاین سازمان غذا و داروی ایران نیروی کار دانشگاه علوم پزشکی تهران 

  

شاخص بورس تا انتخابات 1400 رشد می‌کند؟پیش‌بینی می‌شود که در برهه کنونی شاخص کل بورس تهران، از رقم 1٫2 میلیون واحدی عقب‌تر و سقف 1٫5 میلیون واحدی جلوتر نرود و تا انتخابات ریاست جمهوری این مسیر ادامه دار باشد.
اعتماد شاخص بورس تهران انتخابات ریاست جمهوری 

  

مجوز ورود کدام واکسن کرونا صادر شده است ؟اقتصادنیوز : سخنگوی سازمان غذا و دارو گفت: تا کنون برای هیچکدام از واکسن‌های کرونا تایید موقت یا مجوز ورود از سوی این مرجع ملی در ایران صادر نشده است.
اقتصادنیوز دارو ایران 

  

چرا بورس دوباره ریزش کرد؟با توجه به اصلاحی که اکثر نماد‌های بورسی و فرابورسی طی این چندماهه تجربه کردند، آن‌ها بسیار ارزنده هستند، اما به دلیل همان ناامیدی که به آن اشاره شد، همه منتظر هستند که قیمت‌ها با افت بیشتری مواجه شوند، تا بعد اقدام به خرید کنند.
گسترش بورس تهران نرخ سود بانکی خودرو 

  

«شمش طلا» با حضور ابراهیم حاتمی‌کیا کلید خورد / بحران خانوادگی در دوران کرونافیلمبرداری فیلم سینمایی «شمش طلا» به نویسندگی و کارگردانی یوسف حاتمی کیا با بازی مسعود کرامتی و مریم سعادت آغاز شد.
ایلنا بازی ابراهیم حاتمی کیا نویسنده 

  

اسامی شهرهای کرونایی بر اساس رنگ بندی اعلام شد به گزارش خبرنگار مهر، بر اساس تصمیم جدید ستاد ملی مقابله با کرونا، تقسیم بندی شهرهای کرونایی در کشور بر اساس چهار رنگ قرمز، نارنجی، زرد و آبی، صورت گرفته است. بر همین اساس، در حال حاضر تعداد شهرهای قرمز رنگ، کمتر از شهرهای نارنجی و زرد است. ضمن اینکه تعداد شهرهای آبی رنگ نیز در حال افزایش است. شهروندان می‌بایست برای اطلاع از ترددهای بین شهری، می‌بایست بدانند که امکان تردد به…
مهر خبرنگار رنگ