ایبنا   |  فرهنگی  |  

کتاب‌فروشی‌های تهران قدیم پاتوق فرهنگی بودند

نادر کاشانی، پاتوق فرهنگی را یکی از ویژگی‌های اصلی کتاب‌فروشی‌های قدیم در تهران می‌داند و معتقد است بسیاری از کتاب‌فروشان آن دوره دانشمند و کتاب‌شناس بودند.

کتاب‌فروشی‌های تهران قدیم پاتوق فرهنگی بودند

نادر کاشانی، تهران‌پژوه در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران‌(ایبنا)، درباره مهم‌ترین ویژگی‌های کتاب‌فروشی‌‌های تهران قدیم، بیان کرد: کتاب‌فروشی‌ها در تهران قدیم حتی تا دهه‌های اخیر در واقع «پاتوق فرهنگی» بودند. به خاطر دارم در کتاب‌فروشی «شمس» در منطقه ناصرخسرو در دهه 60 همیشه چند ده نفر از چهره‌ها شاخص حضور داشتند. کتاب‌فروشی یا کتابخانه «صدوق» مرحوم علی‌‌اکبر غفاری در بازار تهران هم یکی از پاتوق‌هایی بود که می‌توانستم علما را در آنجا ببینم. 10 ساعت در زیرزمین کتاب‌فروشی‌های تهران قدیم وی ادامه داد: گاهی 10 ساعت از روز را در کتاب‌فروشی‌ها یا زیر‌زمین کتاب‌فروشی در جستجوی کتاب می‌گذراندم. حتی وعده‌ ناهار را در کنار صاحب کتاب‌فروشی بودم. در زیر‌زمین کتاب‌فروشی حسن اسدی، مدیر انتشارات جمهوری در میدان بهارستان کتاب‌هایی از کشور‌های عربی، مصر و هند وجود داشت.   کاشانی افزود: در کتاب‌فروشی مرحوم مصطفوی، نزدیک سه‌راه سیروس هم کتاب‌هایی از کشور‌های عربی، بود. کتاب‌فروشان، آدم‌‌هایی از این دست دانشمند و کتاب‌شناس بودند. به یاد دارم، بیش از 20 سال پیش دنبال یک کتاب می‌گشتم و سراغش را از مرحوم طهوری گرفتم. این کتاب را در انبار داشت و با سخاوت‌مندی این کتاب را در اختیار من گذاشت.  لااقل من امروزه دیگر از این افراد در کتاب‌فروشی‌ها و حتی کهنه‌کتاب‌فروش‌ها نمی‌شناسم. افرادی به این حوزه وارد شده‌اند که آشنایی چندانی با کتاب ندارند. کتاب‌فروشی تاریخ؛ وعده‌گاه بزرگان وی گفت: کتاب‌فروشی «تاریخ» که دهه 60 در محل ساختمان میراث مکتوب به همت پسر مرحوم ایرج افشار تاسیس شد، یکی دیگر از کتاب‌فروشی‌های پاتوق تهران به حساب می‌آید. کتاب‌فروشی تاریخ، محل رفت‌و‌آمد و بحث دکتر احمد اقتداری، عباس زر‌یاب، شفیعی کدکنی، باستانی پاریزی و ایرج افشار بود. کتاب‌فروشی «زمینه» مرحوم کریم امامی در خیابان مقصود‌بیک هم از آخرین کتاب‌فروشی‌های نسل قدیم تهران محسوب می‌شود. وی درباره اینکه چرا رونق کتاب‌فروشی‌ها در بازار، ناصرخسرو و دیگر نقاط تهران معاصر، کاهش پیدا کرده است، گفت: تاسیس دانشگاه تهران در خیابان انقلاب، از دلایل اصلی مهاجرت کتاب‌‌فروشان بود. کتاب‌فروشی‌های ناصرخسرو جای خود را به عطرفروشی‌ها دادند و شمس‌العماره به‌عنوان مرکز فعالیت کتاب‌فروشی‌ها، متاثر از تحولات سیاسی و اجتماعی و فرهنگی تغییر کرد. ناشرانِ کتاب‌های فارسی از‌جمله فرانکلین، توس، خوارزمی، طهوری، مروارید و نیل به سمت دانشگاه آمدند. نسل بعدی ناشران مانند «طرح نو»، «چشمه» و یا «نی» نیز در دهه 60 در خیابان کریمخان، کتاب‌فروشی تاسیس کردند. کاشانی به فعالیت کتاب‌فروشی‌های مذهبی از‌جمله «تهرانی»، «رضی» و «استقلال» در خیابان حاج‌نائب؛ به‌عنوان معدود کتاب‌فروشی‌های باقی‌‌مانده از تهران معاصر اشاره کرد. وی درباره یکی دیگر از ویژگی‌‌های کتاب‌فروشی‌های قدیمی تهران گفت:  پیش از این فعالان حوزه چاپ و نشر، علاوه‌بر دفتر انتشارات، صاحب چاپخانه و یا کتاب‌فروشی هم بودند و به همین خاطر در شناسنامه کتاب‌ها از واژه کتاب‌فروشی و یا کتابخانه برای معرفی ناشر کتاب استفاده می‌شد؛ از جمله کتاب‌فروشی‌ «رمضانی»، «معرفت» و یا «کتابخانه طهوری» و یا «کتابخانه مستوفی». علاوه‌ بر این در قدیم معمولا رسم بود نویسندگان خودشان در چاپخانه  بر سر نشر کتابشان حاضر می‌شدند. به گفته وی،‌ چهره‌هایی مانند استاد ایرج افشار یا مرحوم مجتبی مینوی در چاپخانه مجلس خودشان کتاب‌هایشان را غلط‌گیری می‌کردند. تفکیک صنفی بین کتابخانه، کتاب‌فروشی، مرکز پخش به تدریج ایجاد شد. ملاقات هفتگی کتاب‌‌فروش‌های سیار با سعید نفیسی کاشانی با اشاره به وجود انواع مختلف کتاب‌فروشی در تهران قدیم بیان کرد: انواع و اقسام کتاب‌‌فروشی در همه لایه‌های اجتماعی وجود داشت؛ به‌عنوان مثال، مجموعه‌داران و یا کتاب‌فروش‌های سیار، برای سعید نفیسی و یا اصغر مهدوی که متمول بودند، به‌طور منظم و هفتگی ملاقات داشتند و در منزل کتاب می‌آبردند. این تهران‌پژوه با اشاره به وضعیت کتاب‌فروشی‌های امروز و گذشته تهران گفت: پاتوق کتاب‌فروشی، دیروز و امروز در تهران، متفاوت شده، حتی محیط کتاب‌فروشی و طرز تفکر درباره خریدار کتاب هم تغییر کرده است. برخی از کتاب‌فروشان نیز با این تغییران همراه شدند؛ به‌عنوان مثال، مرحوم زهرایی، دنبال ایجاد کتاب‌فروشی مدرن به سبک کتاب‌فروشی‌های غربی در منطقه نیاوران بود. کاشانی ادامه داد: در کتاب‌فروشی‌های مدرن غرب کسی به شما نمی‌گوید، چرا کتاب را برداشتی و یا چرا کتاب را می‌خوانی! البته تلاش مرحوم زهرایی به نتیجه نرسید چراکه اماکن تغییرات را به معنای تغییر کاربری تلقی کرد و مانع فعالیت آن شد.

کتابخانه تهران دانشگاه تهران 



  اخبار برگزیده
  

ایرنا- وزیر امور خارجه پیشین انگلیس معتقد است که آمریکا بدون پشتوانه منطقی از برجام خارج شد و لازم است که اولاً به این توافق بازگردد و ثانیاً متوجه اشتباه خود شود.
نامه نیوز ایران ایران و آمریکا حسن روحانی 

  

توضیحاتی در مورد رفع فیلتر تلگرامرئیس کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها در خصوص احتمال رفع فیلتر تلگرام توضیحاتی ارائه داد.
مستقل‌آنلاین تلگرام وزارت کشور کارت ملی هوشمند 

  

خط قرمز وزارت کشور در انتخابات/رایزنی با شورای نگهبان نتیجه دادرئیس ستاد انتخابات کشور با اشاره به اینکه تاکنون کار سازماندهی شده در داخل کشور برای تحریم انتخابات نداشته‌ایم، گفت: همه گروه‌های سیاسی کشور، مشارکت در انتخابات را ترجیح خواهند داد.
مثلث وزارت کشور ستاد انتخابات کشور انتخابات مجلس 

  

پیش فروش بزرگ ایران خودرو با عرضه 9 مدل (قیمت)مرحله سوم پیش فروش محصولات ایران خودرو از امروز (30 مهرماه جاری) آغاز می شود.
خودروتک ایران خودرو ایران خودرو 

  

رمزگشایی از 2 مدل کاندیدای توقف تولید پراید و 405داستان حذف پراید و یک خودرو دیگر که احتمالا پژو 405 است اکنون به اینجا رسیده است که نه به طور کامل بلکه مدل هایی از این 2 خودرو از چرخه تولید خودرو کشور حذف می شوند. با توجه به شواهد موجود می توان پی برد که کدام مدل از این دو خودرو برای سال آینده خط تولید را ترک خواهند کرد.
خودروتک خودروسازان تولید ایران خودرو 

  

ارائه گزارش حمله به نفتکش ایران به سازمان ملل/ تکذیب ادعای دستگیری در نهاد ریاست جمهوری/ برگزاری چهارمین جلسه رسیدگی به اتهامات شبنم نعمت‌زادهخودکفایی ایران در تولید جنگنده‌ها، رایزنی وزارت اقتصاد با اتاق بازرگانی برای بازگرداندن ارز حاصل از صادرات، ارائه گزارش حمله به نفتکش ایران به سازمان ملل، تکذیب اعطای وام 18 میلیارد و 400 میلیون دلاری به ایران توسط ژاپن، تکذیب ادعای دستگیری در نهاد ریاست جمهوری، برگزاری چهارمین جلسه رسیدگی به اتهامات شبنم نعمت‌زاده، ادعای آژانس امنیت ملی آمریکا درباره استفاده روسیه از زیرساخت‌ها...
ایلنا ایران خودرو ایران ایران و روسیه 

  

ترامپ: به وعده انتخاباتی‌ام عمل می‌کنماقتصادنیوز : رئیس‌جمهور آمریکا بار دیگر تأکید کرد که طبق وعده‌ای که در جریان انتخابات سال 2016 به حامیان خود داده است، سربازان آمریکایی را به کشورشان بازخواهد گرداند.
اقتصادنیوز دونالد ترامپ ترامپ رئیس جمهور 

  

ایران ارزان‌ترین بنزین را در منطقه دارد و از همین رو قاچاق بنزین از این کشور همواره جذابیت بالایی برای قاچاقچیان داشته است اما آیا بنزین در ایران در مقایسه با درآمد سرانه،‌ در واقعیت نیز ارزان‌ترین بنزین در خاورمیانه به شمار می‌آید.
نامه نیوز بنزین درآمد ایران 

  

کاخ سفید به دنبال درگیری مستقیم و نظامی با تهران نخواهد بودمحمد جواد ظریف، وزیر خارجه کشورمان در گفت‌وگو با شبکه المسیره گفت: اگر شرایط مناسب فراهم شود، من آماده سفر به ریاض برای حل اختلافات خواهم بود.
مستقل‌آنلاین کاخ سفید دونالد ترامپ جمهوری اسلامی ایران 

  

دکتر ظریف: من آماده سفر به عربستان هستموزیر خارجه کشورمان گفت که آماده سفر به عربستان برای حل اختلافات است.
مثلث یمن سفر عربستان 

  اخبار داغ
  

پشت پرده قاچاق داروی ایرانی/رانت و فساد ارز 4200 تومانی به گزارش خبرنگار مهر، دست اندرکاران صنعت داروسازی کشور در این سال ها توانسته اند به رغم محدودیت ها و موانعی که در مسیر تولید دارو در داخل ایجاد شده است، بیش از 97 درصد نیاز بازار دارویی کشور را تامن کنند. این در حالی است که صنعت دارو در ایران، با مشکلات و چالش های زیادی در مسیر توسعه و ارتقای این صنعت مواجه است. در چنین شرایطی که تحریم ها باعث شده صنعت داروسازی با موانع و محدودیت…
مهر قاچاق قاچاق دارو داروخانه 

  

فیلم زندگی طاهره صفارزاده ساخته می شودمعصومه ابتکار، معاون رئیس جمهور در امور زنان و خانواده قول ساخت فیلمی از زندگی طاهره صفارزاده با همکاری انجمن آثار و مفاخر فرهنگی داد.
ایبنا معصومه ابتکار رئیس جمهور زنان 

  

بانک ملت با صدور اطلاعیه ای در سامانه کدال اعلام کرد: به استناد ماده 2 مکرر 3 دستورالعمل اجرایی افشای اطلاعات شرکت های ثبت شده نزد سازمان پیرو شایعه منتشر شده در فضای مجازی مبنی بر افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی، افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌های ثابت به تصویب هیات مدیره این بانک رسیده و در دستور کار قرار گرفته است.
نامه نیوز سرمایه بانک ملت بانک 

  

ارزش 80 میلیارد دلاری تولیدات کشاورزی ایرانهفتمین نشست از نهمین دوره هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران با حضور وزیر جهاد کشاورزی برگزار شد.
ایلنا وزارت جهاد کشاورزی محصولات کشاورزی کشاورزی 

  

گزارش «اقتصادنیوز» از بازار طلا و ارز پایتخت؛ ثبت رکورد 9 ماهه سکهاقتصادنیوز: امروز سه‌شنبه و در آخرین روز مهر 1398 ریزش قیمت‌ها در بازار طلا و ارز تهران در حالی شدت گرفت که دلار کم‌نوسان‌ترین ماه خود را از ابتدای سال 98 تجربه کرده بود و قیمت طلا و سکه نیز روزهای اخیر در مقابل نوسانات مقاومت نشان می‌داد. امروز 30 مهرماه 1398 دلار سطح حمایتی 11300 تومانی را شکست و به 11290 تومان نیز رسید تا پایین‌ترین نرخ یک ماه اخیر را به ثبت برساند...
اقتصادنیوز بازار طلا و ارز سوئیس یورو 

  

تحقق نیاز ارزی کشور از مسیر صادرات غیر نفتیمدیرعامل بانک توسعه صادرات ایران گفت: همزمان با تشدید تحریم ها و کاهش درآمدهای نفتی این باور وجود داشت که صادرات غیرنفتی ظرفیت تامین نیاز ارزی کشور را دارد و خوشبختانه با بازگشت ارز حاصل از صادرات به کشور این امر تا حد قابل توجهی محقق شده است.
شما‌نیوز اتاق بازرگانی صادرات غیرنفتی بانک 

  

پتروشیمی اروند بزرگترین تولید کننده پی وی سی بعد از عربستان/جلوگیری از خروج ارز با تولید استراتژیک ”ای پی وی سی“حسن نشان زاده مقدم نایب رییس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت پتروشیمی اروند در بازدید از غرفه این شرکت در ششمین نمایشگاه بین المللی کیف، کفش، چرم و صنایع وابسته در تهران در خصوص حضور این شرکت در نمایشگاه اظهار کرد: فرصت این نمایشگاه باعث شد که از نزدیک با مشتریان و مصرف کنندگان نهایی محصولاتمان تعامل و مذاکره داشته باشیم و مشکلات را بشناسیم و وفاداری و رضایتمندی مشتریان و مصرف کنندگ...
شما‌نیوز پتروشیمی تولید سیمان 

  

غفلت از ارزآوری گردشگری تاریخی و مذهبی/میراثی که نباید فراموش شود خبرگزاری مهر، گروه استان ها- مریم ساحلی: ایران سرزمین گنجینه‌های ازیادرفته است. هر گوشه از این سرا حکایتی شگفت در خود نهفته دارد که چشم‌ها را به تماشا فرامی‌خواند. دریا و رودخانه‌ها، کوه‌ها و آبشارها، جنگل‌های انبوه و چشمه‌های آب‌معدنی، غارها و دیوارنوشته‌ها، دشت و کویر، بناهای کهن و اماکن مقدس چون جامه‌ای سرشار از نقش و نگار این مرزوبوم کهن را در برگرفته است. بی‌تردید این نعمات…
مهر فضای مجازی گردشگری گردشگری مذهبی