ایبنا   |  فرهنگی  |  

رفت از این خاک تابناک، شاعر پیرار و پار

شعر فارسی از زمان رودکی تا به امروز، ریشه در غزل داشته و دارد، اما به نظرم شعر اصلی روزگار ما شعر نیمایی است و زبان و اندیشه زمانه ما در شعر نیمایی تجلی پیدا کرده است

رفت از این خاک تابناک، شاعر پیرار و پار

خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در فارس - احسان اکبرپور: چند روزی مانده بود به زادروز پرویز خائفی که رفتم به دیدارش در طبقه پنجم آپارتمانی در دل شلوغی شهر. با رویی گشاده دعوتم کرد به اتاقی که مزین بود به انواع کتاب و مجله. آرام نشست بر صندلی چوبی و تکیه داد به مخده‌ای با طرح‌های قشقایی. برف پیری نشسته بود بر سرش، صدایش شمرده بود و حافظه‌اش بسیار دقیق. پاکت بهمن قرمز و فندک سیاه بنزینی، برِ دستش بود و هر ازچندی هاله‌ای نقره‌ای از دود در فضای اتاق به رقص درمی‌آمد. در آن گفت‌وگوی یک‌ساعته، بارها ذکر جمیل دو یار ازدست‌رفته‌اش را زنده کرد: پدر فاضلش موهبت‌الله خائفی و یار هم‌پیمانش فریدون مشیری. «اگر امروز آستان‌بوس حافظ هستم و به این آستان‌بوسی افتخار می‌کنم، نتیجه همان روزها و لحظات هم‌نشینی با پدر است. چه دقیق و بصیر بود در کار حافظ و چه بسیار دقایق و ظرایف که می‌شناخت. همت حافظ و انفاس سحرخیزان بدرقه روح و روان پدرم باد که مردی بود ناشناخته از مردان روزگار.» و وقتی از مشیری پرسیدم و سابقه الفت و دوستی‌شان، با لرزشی در کلام گفت: «او انسانی بسیار بزرگوار بود و از پاکی و صداقت و ارزش‌های اخلاقی نظیر نداشت.» *شعر‌نگاری با فریدون مشیری نخستین شعرهای پرویز خائفی را فریدون مشیری در مجله «روشنفکر» منتشر کرد و همین موضوع سبب دوستی و الفت دو شاعر شد. «خط شعری مشیری با من کاملاً متفاوت بود. هرچند در ابتدا تحت‌تاثیر دوبیتی‌های او تعدادی چهارپاره و دوبیتی سرودم.» با این حال به سبب نزدیکی روحی و اخلاقی، دوستی‌شان «عمق» پیدا کرد و او از شیراز و مشیری از تهران شروع کردند به نامه‌نگاری با یکدیگر. «یک بار برایش نوشتم: ای فریدون! شاعر دردآشنا!/ ای جدا از ما ولی در جان ما/ ای خموش‌آزاده عزلت‌گزین!/ ای سخن‌پرداز مستی‌آفرین!/ دیرگاهی چنگ شعرت بی ‌نواست/ داروی درد نهانم، کو، کجاست؟». مشیری هم در پاسخ برایش می‌نویسد: «خائفی جان! بر تو هم از من درود/ داروی غم‌های من شعر تو بود/ ای ز جام شعر تو شیراز مست/ پیش حافظ بینمت جامی به دست/ طبع تو آنجا که پر گیرد به اوج/ می‌زند دریا در آغوش تو موج». برخی از این نامه‌نگاری‌ها در مجله روشنفکر هم منتشر می‌شد و «عده‌ای به طنز می‌گفتند روشنفکر تبدیل شده به مجله مشیری ـ خائفی.» شاعر شیرازی معتقد بود که در کنار روشنفکر، مجله فردوسی نیز نقشی مهم در تحول شعر و تثبیت شعر نو داشت؛ تحولی که معتقد بود به دست شاعران بزرگ دهه 30 و 40 و با شکستن اوزان شکل گرفت و نتیجه آن شد که «ما شاعران جوان هم تحت‌تاثیر آن‌ها شعر سرودیم.» *همه عمر مأنوس بوده‌ام با حافظ پرویز خائفی چندی بعد در سال 1342 دفتر شعر «حصار» را منتشر کرد؛ دفتری که مورد توجه صاحب‌نظران شعر مانند مشیری، نادرپور، زهری، رؤیایی و م.آزاد قرار گرفت. با این حال اما او در طبع‌آزمایی در شعر، به غزل و شعر کلاسیک بسنده نکرد و در قالب‌های نیمایی و سپید هم شعر سرود. «وقتی جریان شعر ما با مضامین جدید روبه‌رو شد، به‌سبب این تغییر و تحول شعر من هم دچار دگرگونی شد.» با این حال شاعر «آخرین آغاز» علاقه‌ای ویژه به غزل و تغرل داشت. «زیرا با حافظ بسیار مأنوس بودم. به‌ویژه آنکه پدرم حافظ‌شناس بزرگی بودند و من از ایشان بسیار بهره بردم.» بی‌دلیل نیست که سایه ایهام شعر خواجه اهل راز در غزل‌های خائفی مشهود است. «تو عطر تازه یاسی رها به خانه من/ تو دست ابر بهاری در آشیانه من/ کهن شد آن همه افسانه، قصه قصه توست/ بیا بی که حدیث تو شد فسانه من....» *سعدی زبان شعر را تغییر داد و حافظ غزل را به اوج رساند سخن به میانه رسیده بود و خائفی سیگار دوم را هم کشیده بود. با اشاره‌ای به کتاب «مجمع پریشانی» که در آن نوشته است: غزل‌ترین نوع غزل در زمینه تغزل و عرفان، غزل سعدی است؛ از شاعر «پیرار و پار» درباره غزل سعدی پرسیدم. نخ سوم بهمن را از پاکت باریک قرمز بیرون آورد و مهیای سیگار سوم شد. «سعدی همچون یک حادثه زبان شعر را تغییر داد و شعرش تبدیل شد به محاوره، ترصیع و تزئین؛ و اندیشه شعر کاملاً عاشقانه در زبان فارسی متولد شد.» سپس از این گفت که سعدی پایه شعر حافظ را بنا نهاد و اگر سعدی نبود، حافظ ظهور نمی‌کرد؛ و اگر حافظ ظهور نمی‌کرد، سعدی پایان شعر فارسی در اوج خود بود. معتقد بود انگار حافظ برای آنکه ثابت کند شاعری بهتر از سعدی است، اندیشه‌ها و دغدغه‌های بشری را هم در غزل عاشقانه‌اش مطرح کرد و «غزل استخوان‌دار پرمعنی» در همان قرن هشتم به اوج خود رسید و تمام شد. با این حال سایه و منزوی را در غزل معاصر ستایش می‌کرد و این دو را بهترین غزل‌سرایان معاصر می‌دانست. معتقد بود «حافظ به سعی سایه» بهترین نسخه حافظ است و سایه به سبب دانش و آگاهی کافی از حافظ، «از نسخه‌های حافظ غنی و قزوینی»، یک حافظ «خوب و شسته‌رفته» عرضه کرد. *شعر اصلی روزگار ما شعر نیمایی است پس از آنکه چای صبحگاهی آذرماه را نوشیدیم، از پرویز خائفی پرسیدم چرا به شعر نیمایی رو آورد؟ تأملی کرد و گفت: «غزل تفنن زیبایی است که می‌توان در آن جنبه‌های تغزلی و مضامین عاشقانه مطرح کرد. شعر فارسی از زمان رودکی تا به امروز، ریشه در غزل داشته و دارد، اما به نظرم شعر اصلی روزگار ما شعر نیمایی است و زبان و اندیشه زمانه ما در شعر نیمایی تجلی پیدا کرده است.» معتقد بود «راه همان راه نیماست» و از نیما یوشیج و احمد شاملو به سبب کاری که در شعر معاصر ایران انجام دادند، ستایش می‌کرد. *حافظ به سعی پدر صحبت به پایان رسیده بود که شاعر «این خاک تابناک» از روی صندلی بلند شد و از کتابخانه پشت سر، یک دیوان حافظ با جلد قرمزرنگ بیرون آورد. «این دیوان حافظ که در سال 1325 چاپ شده، نخستین کتابی است که در مجالست پدرم می‌خواندم. پدرم از حافظ‌شناسان بسیار برجسته و درعین‌حال کمتر شناخته‌شده بودند و من از اوان نوجوانی به حافظ‌خوانی و تفسیر ایشان از حافظ گوش فرامی‌دادم.» کتاب قرمزرنگ را به یاد پدر در کتابخانه‌اش نگه داشته بود. زمانی که جلد کتاب آسیب دیده بود، آن را با صحافی حاج عبدالرحیم نعمتی و با جلدی فاخر ترمیم کرد. صفحه نخست کتاب را نشانم داد که روی آن به خط زیبای خود از پدر نوشته بود و احترام به او. «بعد از صحافی این کتاب، بر آن بودم تا خطی به یادگار بنویسم تا هیئت جدید رخساره پیراسته آن موجبی نباشد تا خدمت آن و خاطرات مربوط به پدر از لوح دل‌وجان برود.» چند روزی مانده بود به زادروزش؛ او که شامگاه گذشته به مجلس بزم حافظ و مشیری و پدر دعوت شد از این خاک. جسارت کردم و گفتم: به مناسبت زادروزتان تفألی بزنید به همین حافظ هفتاد و اندی‌ساله. لبخندی پهنای صورتش را پوشاند و جلد قرمزرنگ را گشود. «خدا چو صورت ابروی دل‌گشای تو بست/ گشاد کار من اندر کرشمه‌های تو بست/ مرا و سرو چمن را به خاک راه نشاند/ زمانه تا قصب نرگس قبای تو بست... / ز دست جور تو گفتم ز شهر خواهم رفت/ به خنده گفت که حافظ برو، که پای تو بست؟».

شیراز شاعر نیما یوشیج 



  اخبار برگزیده
  

ایرنا- وزیر امور خارجه پیشین انگلیس معتقد است که آمریکا بدون پشتوانه منطقی از برجام خارج شد و لازم است که اولاً به این توافق بازگردد و ثانیاً متوجه اشتباه خود شود.
نامه نیوز ایران ایران و آمریکا حسن روحانی 

  

توضیحاتی در مورد رفع فیلتر تلگرامرئیس کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها در خصوص احتمال رفع فیلتر تلگرام توضیحاتی ارائه داد.
مستقل‌آنلاین تلگرام وزارت کشور کارت ملی هوشمند 

  

خط قرمز وزارت کشور در انتخابات/رایزنی با شورای نگهبان نتیجه دادرئیس ستاد انتخابات کشور با اشاره به اینکه تاکنون کار سازماندهی شده در داخل کشور برای تحریم انتخابات نداشته‌ایم، گفت: همه گروه‌های سیاسی کشور، مشارکت در انتخابات را ترجیح خواهند داد.
مثلث وزارت کشور ستاد انتخابات کشور انتخابات مجلس 

  

پیش فروش بزرگ ایران خودرو با عرضه 9 مدل (قیمت)مرحله سوم پیش فروش محصولات ایران خودرو از امروز (30 مهرماه جاری) آغاز می شود.
خودروتک ایران خودرو ایران خودرو 

  

رمزگشایی از 2 مدل کاندیدای توقف تولید پراید و 405داستان حذف پراید و یک خودرو دیگر که احتمالا پژو 405 است اکنون به اینجا رسیده است که نه به طور کامل بلکه مدل هایی از این 2 خودرو از چرخه تولید خودرو کشور حذف می شوند. با توجه به شواهد موجود می توان پی برد که کدام مدل از این دو خودرو برای سال آینده خط تولید را ترک خواهند کرد.
خودروتک خودروسازان تولید ایران خودرو 

  

ارائه گزارش حمله به نفتکش ایران به سازمان ملل/ تکذیب ادعای دستگیری در نهاد ریاست جمهوری/ برگزاری چهارمین جلسه رسیدگی به اتهامات شبنم نعمت‌زادهخودکفایی ایران در تولید جنگنده‌ها، رایزنی وزارت اقتصاد با اتاق بازرگانی برای بازگرداندن ارز حاصل از صادرات، ارائه گزارش حمله به نفتکش ایران به سازمان ملل، تکذیب اعطای وام 18 میلیارد و 400 میلیون دلاری به ایران توسط ژاپن، تکذیب ادعای دستگیری در نهاد ریاست جمهوری، برگزاری چهارمین جلسه رسیدگی به اتهامات شبنم نعمت‌زاده، ادعای آژانس امنیت ملی آمریکا درباره استفاده روسیه از زیرساخت‌ها...
ایلنا ایران خودرو ایران ایران و روسیه 

  

ترامپ: به وعده انتخاباتی‌ام عمل می‌کنماقتصادنیوز : رئیس‌جمهور آمریکا بار دیگر تأکید کرد که طبق وعده‌ای که در جریان انتخابات سال 2016 به حامیان خود داده است، سربازان آمریکایی را به کشورشان بازخواهد گرداند.
اقتصادنیوز دونالد ترامپ ترامپ رئیس جمهور 

  

ایران ارزان‌ترین بنزین را در منطقه دارد و از همین رو قاچاق بنزین از این کشور همواره جذابیت بالایی برای قاچاقچیان داشته است اما آیا بنزین در ایران در مقایسه با درآمد سرانه،‌ در واقعیت نیز ارزان‌ترین بنزین در خاورمیانه به شمار می‌آید.
نامه نیوز بنزین درآمد ایران 

  

کاخ سفید به دنبال درگیری مستقیم و نظامی با تهران نخواهد بودمحمد جواد ظریف، وزیر خارجه کشورمان در گفت‌وگو با شبکه المسیره گفت: اگر شرایط مناسب فراهم شود، من آماده سفر به ریاض برای حل اختلافات خواهم بود.
مستقل‌آنلاین کاخ سفید دونالد ترامپ جمهوری اسلامی ایران 

  

دکتر ظریف: من آماده سفر به عربستان هستموزیر خارجه کشورمان گفت که آماده سفر به عربستان برای حل اختلافات است.
مثلث یمن سفر عربستان 

  اخبار داغ
  

پتروشیمی اروند بزرگترین تولید کننده پی وی سی بعد از عربستان/جلوگیری از خروج ارز با تولید استراتژیک ”ای پی وی سی“حسن نشان زاده مقدم نایب رییس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت پتروشیمی اروند در بازدید از غرفه این شرکت در ششمین نمایشگاه بین المللی کیف، کفش، چرم و صنایع وابسته در تهران در خصوص حضور این شرکت در نمایشگاه اظهار کرد: فرصت این نمایشگاه باعث شد که از نزدیک با مشتریان و مصرف کنندگان نهایی محصولاتمان تعامل و مذاکره داشته باشیم و مشکلات را بشناسیم و وفاداری و رضایتمندی مشتریان و مصرف کنندگ...
شما‌نیوز پتروشیمی تولید سیمان 

  

غفلت از ارزآوری گردشگری تاریخی و مذهبی/میراثی که نباید فراموش شود خبرگزاری مهر، گروه استان ها- مریم ساحلی: ایران سرزمین گنجینه‌های ازیادرفته است. هر گوشه از این سرا حکایتی شگفت در خود نهفته دارد که چشم‌ها را به تماشا فرامی‌خواند. دریا و رودخانه‌ها، کوه‌ها و آبشارها، جنگل‌های انبوه و چشمه‌های آب‌معدنی، غارها و دیوارنوشته‌ها، دشت و کویر، بناهای کهن و اماکن مقدس چون جامه‌ای سرشار از نقش و نگار این مرزوبوم کهن را در برگرفته است. بی‌تردید این نعمات…
مهر فضای مجازی گردشگری گردشگری مذهبی 

  

در حالی که امروز آرامش در بازار ارز حکم‌فرما شده و قیمت دلار در صرافی‌های مجاز بانک مرکزی ثابت مانده است، قیمت سکه و طلا تغییرات 20 تا 40 هزار تومانی را تجربه کرد.
صراط ارز قیمت ارز یورو 

  

اقدامات وزارت صمت در حوزه ساخت داخل بسیار ارزشمند و قابل تقدیر استرئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی در مراسم امضای تفاهم نامه داخلی سازی تجهیزات صنایع پتروشیمی در راستای نهضت ساخت داخل با اشاره به تاکیدات رهبری در خصوص ضرورت توجه به توان داخل گفت: هر جا ضرورت دارد باید از تکنولوژی دنیا استفاده کنیم ولی آنجا که خودمان می توانیم از ظرفیت های موجود باید نهایت استفاده را داشته باشیم و مسلما با این رویکرد تولید داخلی تقویت می شود.
شما‌نیوز خودرو حوزه مجلس شورای اسلامی 

  

نرخ ارز درگیر حباب جغرافیایی / سوء مدیریت ریشه مشکلات خودروسازی/ دلار 4200 مواد غذایی هزینه واردات تایر چینی به گزارش خبرگزاری خانه ملت؛ نمایندگان مجلس شورای اسلامی برای ارتباط بی واسطه و مستمر با مردم، به انعکاس اقدامات، فعالیت ها، مواضع و دیدگاه های خود در شبکه های اجتماعی می پردازند. غلامعلی جعفرزاده ایمن آبادی مطالب زیر را منتشر کرده است امیرخجسته فتوتیتر زیر را از صحبت های خود درباره ریشه مشکلات اقتصادی را به اشتراک گذاشته است. سید جواد ساداتی نژاد مطلب زیر را به اشتراک گذاشته است…
خانه‌ملت ارز ارز دولتی دلار 

  

گردهمایی ارائه فناوری‌های نوین در پیشگیری و مبارزه با قاچاق کالا به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از صندوق نوآوری و شکوفایی ریاست جمهوری، گردهمایی ارایه فناوری‌های نوین در پیشگیری و مبارزه با قاچاق کالا و ارز در روزهای 19، 20 و 21 آبان سال جاری در محل صندوق نوآوری و شکوفایی و با همکاری ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز برگزار خواهد شد. این گردهمایی با هدف استفاده از دانش و نوآوری در مدل بهینه پیشگیری و مقابله با قاچاق کالا و ارز و در محورهای حفاظت…
مهر فناوری نوآوری ریاست جمهوری 

  

سخنگوی کمیسیون قضایی مجلس:مبارزه با فساد اعتماد مردم به نظام را بیشتر می‌کندنماینده رباط کریم در مجلس گفت: به هرمیزان که بتوانیم با فساد در کشور از هر طریقی مقابله و مبارزه انجام شود قطعاً اعتماد مردم به نظام بیشتر می شود.
تسنیم مجلس شورای اسلامی فساد اداری قانون 

  

اسطوره لیورپول بابت اتفاقات سال 2011 عذرخواهی کرد.
نود لیورپول