دولت و ضرورت بازنگری در سیاست فقرزدایی

‌قانون اساسی تکلیف سنگینی را برای دولت و حکومت در میدان اصلاح مناسبات اقتصادی و ارتقای کیفیت زندگی و سطح معیشت شهروندان تعیین کرده‌ است.

دولت و ضرورت بازنگری در سیاست فقرزدایی

قانون اساسی تکلیف سنگینی را برای دولت و حکومت در میدان اصلاح مناسبات اقتصادی و ارتقای کیفیت زندگی و سطح معیشت شهروندان تعیین کرده‌ است.

از یک سو دولت ملزم است اقتصاد کشور را در مسیری هدایت کند که هدف رشد و رونق اقتصادی با بهره‌گیری از کلیه ظرفیت‌ها و ثروت‌های کشور فراهم شود و از سوی دیگر با تدبیر دولت محصول این رونق بزرگ باید به‌گونه‌ای بین شهروندان توزیع شود که همگان از آن برخوردار شوند و فاصله طبقاتی در مسیر افزایش حرکت نکند. بااین‌حال دشواری‌های تحمیل‌شده از جمله درگیری‌های داخلی و حمله رژیم بعثی عراق در دهه اول و انتخاب سیاست‌های ناکارآمد در دهه‌های بعد موجب شد این هدف بزرگ و ارزشمند محقق نشود.

به بیان دیگر اقتصاد کشورمان در مسیری متفاوت با آنچه قانون اساسی معین کرده‌ بود، پیش رفت. به‌گونه‌ای که اینک با گذشت بیش از چهار دهه از تصویب قانون اساسی، مناسبات اقتصادی و شرایط معیشتی دهک‌های پایین درآمدی آن‌چنان نامطلوب است که آیت‌الله‌العظمی‌جوادی‌آملی هفته گذشته برای توصیف آن از عبارت «کمیته امدادی اداره‌کردن کشور» استفاده می‌کند. درواقع پس‌زمینه انتخاب و به‌کارگیری این عبارت، این برداشت از وضع موجود است که دولت‌ها در چهار دهه گذشته نتوانسته‌اند فرصت اشتغال مولّد را برای همه شهروندان جویای شغل ایجاد کنند و کشور در عین برخورداری از ثروت و نعمت فراوان با رکود اقتصادی و گسترش سریع فقر روبه‌رو شده‌ است.

در چنین شرایطی طبعا دولت باید برای حمایت از خانوارهای کم‌درآمد که برای تأمین مخارج زندگی خود گرفتار مشکل شده‌اند، چاره‌ای بیندیشد. اما حتی اگر توفیقی در این مسیر نصیب دولت شود، تازه به معنی اداره کشور از طریق پرداخت یارانه و نه ایجاد رونق و شکوفایی است و چنین موفقیتی حتی اگر قابل‌کسب هم باشد، به تعبیر ایشان «مایه ننگ» است. در نگاهی تحلیلی به کارنامه اقتصادی کشور در دهه‌های گذشته، می‌توان چهار اتفاق یا انتخاب زیر را به‌عنوان ابعاد مربع گسترش فقر در کشور و مسبب شرایط پیش‌آمده شناسایی کرد:

1- بسته‌شدن دروازه رونق اقتصاد ملی: بروز دشواری در مسیر تجارت خارجی و سپس تحمیل تحریم‌های ظالمانه از یک ‌سو تولیدکنندگان داخلی را از بازارهای منطقه محروم کرده و فرصت کسب سود و ثروت‌اندوزی را که شرط لازم بقا در میدان کارزار اقتصادی امروز است، از آنان و در اصل از اقتصاد ملی گرفته است. از سوی دیگر دشواری‌های روبه‌فزونی در مسیر تأمین کالاهای واسطه‌ای موجب افزایش سریع هزینه‌های تولید شد. طبعا در چنین شرایطی امکان رشد بخش مولد اقتصاد کاهش می‌یابد و کشور از ایجاد فرصت اشتغال مولد برای جویندگان شغل محروم می‌شود.

 مروری سریع بر کارنامه کشورهایی که در چند دهه اخیر رشد سریعی داشته و رتبه اقتصادی خود را در بین کشورها بهبود بخشیده‌اند، نشان می‌دهد که همه آنها تلاش خود را مصروف گشودن دروازه تجارت با جهان خارج و استفاده از این فرصت ارزشمند برای رونق‌بخشیدن به تولید ملی کرده‌اند و هیچ کشوری در شرایط بسته‌بودن دروازه تجارت خارجی امکان دستیابی به رونق را نداشته‌ است.

2- گسترش مناسبات رانتی و تبعیض‌آمیز: برخلاف تکلیفی که قانون اساسی بر دوش دولتمردان گذاشته و آنان را ملزم به برقراری شرایط برابر برای همه شهروندان کرده، گسترش مناسبات رانتی که ناشی از بی‌توجهی متولیان امر و مشغول‌شدنشان در حوزه‌های دیگر بوده، منتهی به پیدایش طبقه جدید مولتی‌میلیاردرها شده‌ است که در گذشته‌ای نه‌چندان دور میزان دارایی‌ و سطح زندگی‌شان با اقشار کم‌درآمد جامعه تفاوت چندانی نداشت.

به‌عنوان یک نمونه بارز وقتی تسهیلات عظیم رانتی از طریق شبکه بانکی در اختیار فلان فرد نورچشمی قرار می‌گیرد، طبعا منابعی برای تأمین تسهیلات خرد برای فعالان اقتصادی و بنگاه‌های کوچک وجود نخواهد داشت و این به معنی تعطیلی تدریجی بنگاه‌های کوچک، کاهش فرصت‌های اشتغال مولّد و گسترش بی‌کاری و فقر است.

3- فراموش‌کردن سیاست‌های بازتوزیع درآمد: یکی از مأموریت‌های دولت‌های امروزی در میدان گسترش رفاه عمومی، اصلاح عملکرد نظام توزیع درآمد از طریق سیاست‌های مالیاتی است.

دولت با گردآوری مالیات از صاحبان درآمدهای بالا، منابع مالی لازم را برای اجرای برنامه‌های حمایت از اقشار کم‌درآمد تأمین می‌کند. به‌این‌‌ترتیب حتی اگر مناسبات رانتی در سطح اقتصاد جاری باشد، دولت با ابزار مالیاتی بخشی از درآمد بادآورده افراد متنفذ و متصل به رانت را از آنان گرفته (مالیات بر رانت) و خرج برنامه‌های گسترش رفاه عمومی می‌کند. ‌اما ناکارآمدی نظام مالیاتی در سال‌های گذشته موجب شده‌ دولت‌ها حتی موفق به تأمین هزینه‌های اداری خود از طریق درآمد مالیاتی نشوند، چه رسد به هدف والای تأمین مالی برنامه‌های گسترش رفاه عمومی. در چنین فضایی به‌تدریج دولت از بار تعهدات خود نسبت به اقشار کم‌درآمد جامعه کاسته‌ است؛ فراموش‌کردن تعهد آموزش رایگان، فراموش‌کردن تعهد تأمین امکانات درمانی ارزان‌قیمت برای عموم مردم‌ و فراموش‌کردن تعهد خانه‌دارکردن همه شهروندان نیازمند مسکن همه و همه دستاورد این فراموشی بزرگ است.

4- تحمیل تورم تازنده دورقمی: در شرایطی که دولت توفیقی در مسیر ایجاد رونق اقتصادی کسب نکرده و در نتیجه نمی‌تواند درآمدهای مالیاتی خود را افزایش بدهد و در شرایطی که ناکارآمدی نظام مالیاتی و صدالبته اقتدار اقشار متصل به رانت در حدی است که دولت موفق به کسب مالیات از صاحبان درآمدهای بالا نمی‌شود، چاره‌ای جز دریافت مالیات از طبقه متوسط و نیز تحمیل تورم از طریق افزایش حجم نقدینگی برای تأمین هزینه‌های روبه‌فزونی اداره کشور باقی نمی‌ماند. به بیان دقیق‌تر دولت چون نمی‌تواند از فعالان اقتصادی که در سایه رونق چشمگیر تجارت خارجی به درآمدهای بالا دست خواهند یافت‌ یا از افراد متنفذی که متصل به منابع رانتی هستند، مالیات بگیرد، ناچار است از طبقات درآمدی پایین‌تر مالیات بگیرد، تا هزینه اداره کشور را تأمین کند. بخش مهم این مالیات در اصل به‌صورت تحمیل تورم به اقتصاد ملی گردآوری می‌شود. تورم را می‌توان یک سیستم مالیاتی تلقی کرد که کمک می‌کند بخشی از دسترنج اقشار کم‌درآمد و حتی طبقه متوسط به خزانه دولت و البته بیشتر از آن به نفع اقشار مرفه جامعه مصادره شود. به‌طوری‌که ملاحظه می‌شود پدیده گسترش فقر و فرایند فقیرسازی در اقتصاد ملی همچون کوه یخی عظیمی است که بخش اندکی از آن به‌صورت یارانه‌ای‌شدن اقتصاد کشور در معرض دید قرار دارد. برنامه مقابله با فقر و تلاش برای کاهش جمعیت زیر خط فقر در کشورمان در گرو شناخت درست صورت‌مسئله و توجه به هر چهار ضلع مربع گسترش فقر است.

نویسنده: ناصر ذاکری . ‌کارشناس اقتصادی

 

 

منبع: روزنامه شرق

دولت روزنامه تورم 



  اخبار برگزیده
  

افزایش ناگهانی قیمت دلارنوسانات نرخ ارز از موضوعاتی است که در این سال‌ها به کرات با آن مواجه بوده‌ایم. در سال‌های اخیر خروج آمریکا از برجام به کاهش درآمدهای ارزی ایران و در نتیجه افزایش نرخ ارزهای خارجی به ویژه دلار منجر شد.
نامه نیوز افزایش قیمت قیمت ارز قیمت 

  

العربیه: تاریخ مشخصی برای پایان مذاکرات وجود نداردشبکه العربیه به نقل از منابع دیپلماتیک با اشاره به اینکه مذاکرات وین به بن بست نرسیده است نوشت که هنوز زمان مشخصی برای پایان مذاکرات وجود ندارد.
فردا العربیه بانک وین 

  

تماس‌های روسیه و ایران در زمینه‌های مختلف ادامه خواهد یافتسخنگوی کاخ کرملین از تداوم تعاملات میان ایران و روسیه خبر داد.
ایلنا روسیه ایران و روسیه ایران 

  

ایجاد ساز و کارهای لازم برای رفع مشکلات تجارت ایران و انگلیسمعاون وزیر و رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران در دیدار با سفیر انگلستان و رایزن بازرگانی این کشور بر توسعه مناسبات تجاری دو کشور تاکید کرد.
ایلنا کشاورزی حوزه ایران و انگلیس 

  

بازار سهام سبزپوش شد / علت صعود شاخص بورس چه بود؟در حالی که در 3 روز گذشته شاخص کل بورس پایتخت بیش از 73 هزار واحد افت کرده بود، روز چهارشنبه شاخص‌ها رشد کردند، علت چه بود؟
اقتصادنیوز سهام شاخص پایتخت 

  

امیکرون و دلتا چه تفاوتی با هم دارند؟/علائم آنها را بشناسیدامیکرون، سویه‌ای از بطن ویروس "سارس کوو 2" است که به دلیل علائم خفیف‌تر ابتلا به آن، "واریانت ملایم‌" نیز خوانده می‌شود و به نظر می‌رسد که روند شدید بیماری کووید 19 در ابتلا به این سویه به‌ ندرت دیده می‌شود، اما چرا؟
مستقل‌آنلاین کودکان ویروس والدین 

  

ورود سامانه بارشی به کشور طی امروز | کاهش دما تا 8 درجهرئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا ضمن اشاره به تداوم آلودگی هوا در چهار کلانشهر طی امروز (6 بهمن‌ماه) از ورود سامانه بارشی به کشور خبر داد.
۵۵ آنلاین ارومیه آلودگی هوا قزوین 

  

جاماندگان سهام عدالت از کی سهام دار می‌شوند؟پرونده جاماندگان سهام عدالت همچنان باز است و درباره تعیین تکلیف آن، وعده های زیادی داده شده است اما همچنان تصمیم گیری درباره 20 میلیون نفر که از گرفتن سهام عدالت جامانده اند، به آینده موکول می شود.
مستقل‌آنلاین سهام عدالت سهام دولت دوازدهم 

  

«بایدن» و دو گزینه نهایی در مساله ایران«روند خاصِ تحولات در عرصه سیاست و اقتصادِ داخلی آمریکا، تا حد زیادی موقعیت بایدن و حزب دموکرات را با چالش هایی قابل توجه رو به رو کرده است. چالش هایی که در نهایت می توانند به ظهورِ دو سناریوی شوکه‌کننده و حتی ناگهانی در زمینه سیاست این کشور در رابطه با ایران ختم شوند. فرصت شناسی و استفاده درستِ ایران از وضعیت کنونی آمریکا است که می تواند مشخص کننده سناریویِ نهایی باشد.»
مثلث دونالد ترامپ باراک اوباما رئیس جمهور 

  

هفته های آینده به پیک مرگ و میر امیکرون می رسیمعضو کمیته علمی مبارزه با کرونا گفت: در هفته های آینده به پیک امیکرون می رسیم که با مرگ و میر همراه خواهد بود.
مستقل‌آنلاین مرگ کودکان والدین 

  

پرسپولیس بدون حریف ماندحریف پرسپولیس در سوپرجام در حال برگزاری مقدمات سفر به امارات و برگزاری اردویی در این کشور بود که این سفر در دقیقه 90 منتفی شد.
خانه فوتبال پرسپولیس سفر وام 

  

قیمت سکه امامی امروز سه شنبه 5 بهمن 1400/ سکه امامی ارزان شداقتصادنیوز ، قیمت سکه در بازار امروز ارزان شد.
اقتصادنیوز قیمت 

  

شرایط آسان و باورنکردنی دریافت وام تا 50 میلیون تومان +جزئیاتروابط عمومی بانک مرکزی از شرایط دریافت وام زیر 100 میلیون تومان بدون ضامن و با اعتبارسنجی خبر داد.
فردا وام دولت بخش خصوصی 

  

جزئیات سفر رئیس جمهور به روسیه از زبان سخنگوی دولتآخرین خبر/ سخنگوی دولت در نشست خبری به سوالات خبرنگاران پاسخ داد.
نامه نیوز سفر رئیس جمهور روسیه 

  

جزئیات رسیدگی به 2 پرونده در دادگاه مطبوعاتسخنگوی هیات منصفه جرایم مطبوعاتی و سیاسی از رسیدگی به 2 پرونده به ریاست قاضی محمدی کشکولی خبر داد.
ایلنا مطبوعات ماه تهران 

  اخبار داغ
  

وعده بورسی جدید محسن رضاییاقتصادنیوز: محسن رضایی اعلام کرد که تیم اقتصادی دولت در حمایت از بورس مصمم و هماهنگ است.
اقتصادنیوز محسن رضایی دولت 

  

افزایش قیمت خودروهای داخلی/قیمت جدید محصولات سایپادر پی اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده خودروهای داخلی، این مالیات از 13 دی‌ماه در طرح‌های جدید فروش خودروسازان نیز اعمال شده و براساس آن قیمت‌های جدید مشخص شده است.
فردا افزایش قیمت قیمت سایپا 

  

آغاز پیک ششم کرونا در کشور/ 2 تا 4 هفته آینده به اوج اومیکرون می رسیمعضو ستاد ملی مقابله با کرونا با هشدار درباره ورود کشور به موج ششم کرونا گفت: کشور 2 تا چهار هفته آینده به اوج اومیکرون می رسد.
اقتصادنیوز 

  

تیم اقتصادی دولت در حمایت از بورس مصمم و هماهنگ استمعاون اقتصادی رییس‌جمهور تأکید کرد: تیم اقتصادی دولت در حمایت از بورس مصمم و هماهنگ است.
ایلنا دولت محسن رضایی ماه 

  

زنان ایران 0 زنان چین‌تایپه 5؛ حذف تیم کرونا زدهتیم ملی فوتبال زنان ایران با نمایشی دور از انتظار در مقابل چین‌تایپه با شکستی سنگین مغلوب شد و از گردونه رقابت‌ها کنار رفت.
مثلث زنان ایران خودرو ایران 

  

خداحافظی دختران ایران با جام ملتهای آسیا؛/ زنان ایران 0 زنان چین‌تایپه 5؛ حذف تیم کرونا زدهتیم ملی فوتبال زنان ایران با نمایشی دور از انتظار در مقابل چین‌تایپه با شکستی سنگین مغلوب شد و از گردونه رقابت‌ها کنار رفت.
ورزش۳ دختران ایران تیم ملی فوتبال ایران 

  

به صدا درآمدن زنگ خطر آغاز موج ششم کرونادر جلسه کمیته تخصصی کرونا به ریاست معاون اول رئیس‌جمور بر لزوم رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی و فاصله‌گذاری اجتماعی تأکید شد.
فردا وزارت بهداشت درمان رئیس جمهور 

  

بورس تغییر جهت داد/ خروجی پول حقیقی ها حداقلی شداقتصادنیوز: امروز 6 بهمن 1400 معاملات بازار سهام در روز پایانی کاری شاهد یک تغییر جدی بود.
اقتصادنیوز پول سهام 

  

زنگ خطر آغاز موج ششم کرونا در کشور به صدا درآمده استجلسه کمیته تخصصی کرونا بعداز ظهر امروز به ریاست معاون اول رییس‌جمهور برگزار شد.
ایلنا درمان وزارت کشور وزارت بهداشت 

  

کرونای دبیر اختلالی در جشنواره فیلم فجر ایجاد نکرده استیزدان عشیری تأکید کرد که ابتلای دبیر جشنواره فیلم فجر به ویروس کرونا اختلالی در این رویداد ایجاد نکرده است.
برنا جشنواره فیلم فجر ویروس 

  

افزایش پنج درصدی قیمت خودرو از فردا؛خریداران ایران خودرو و سایپا دست به جیب شوند|جزئیاتافزایش قیمت خودرو :مثلا صعود 4 میلیونی قیمت پژو پارس به خاطر مالیات!
خانه فوتبال افزایش قیمت قیمت ایران خودرو 

  

درخواست مدیرعامل بورس انرژی از شرکت نفتمدیرعامل بورس انرژی ایران گفت: صنعت نفت صنعت پیشران اقتصاد کشور است و با توجه به پیچیدگی، گستردگی و تنوع نیازهای این صنعت، شرکت ملی نفت باید تامین مالی از طریق بازار سرمایه را به صورت فرایندی مستمر و نه مقطعی مورد توجه قرار دهد. ‌
گسترش انرژی گاز وزارت نفت 

  

5 نفر از اعضای کاروان تیم ملی فوتبال زنان ایران امروز همراه تیم در مسابقه حساس و سرنوشت‌ساز با چین‌تایپه نیستند.
ورزش۳ ورزش فوتبال ورزشگاه 

  

آخرین وضعیت سبد بورسی سهام عدالت (6 بهمن) + جدولوضعیت شرکت‌های بورسی سهام عدالت و نوسان قیمت هر سهم در این گزارش قابل مشاهده است.
گسترش سهام عدالت سهام جدول