ایبنا   |  فرهنگی  |  

هویت‌های قومی در گیلان و آذربایجان از نگاه محققان فرانسوی

کتاب «هویت، تضاد و سیاست در ترکیه، ایران و پاکستان» قصد دارد در بستر سیاسی و تاریخی مقوله قومیت را در سه کشور ترکیه، ایران و پاکستان مورد بررسی قرار دهد. کتاب با تمرکز بر این مسئله آغاز می‌شود که چگونه تضادهای متمایز با عطف توجه به برخی‌ جنبه‌های آن تضاد تغییر ماهیت پیدا می‌کنند و بازتعریف می‌شوند.

هویت‌های قومی در گیلان و آذربایجان از نگاه محققان فرانسوی

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از سایت میدل ایست آنلاین ریویو، جیلز دورونسورو استاد علوم سیاسی دانشگاه سوربن و اولیور گروجین استاد علوم اجتماعی همین دانشگاه در کتاب «هویت، تضاد و سیاست در ترکیه، ایران و پاکستان» به تاثیر مقوله قومیت بر ساختار سلسله‌مراتبی هویت در خاورمیانه می‌پردازند. این کتاب مجموعه‌ای از مقالات است که این دو محقق وظیفه ویراستاری آن را برعهده داشته‌اند و در سال 2014 به زبان فرانسه در پاریس منتشر شده بود. انتشارات آکسفورد ترجمه انگلیسی این کتاب را در سال 2018 به بازار نشر فرستاده است و از آنجا که بخش قابل توجهی از مطالب کتاب به سازوکارهای قومیتی ایران می‌پردازد، توجه به آن  اهمیت قابل توجهی دارد. بر همین مبنا بر آن شدیم که یکی از معرفی‌های به نسبت پرحجم این کتاب را به فارسی ترجمه کنیم تا زمینه برای آشنایی مخاطبان با کتاب فراهم شود. مرجع ترجمه این مطلب سایت ریویوهای آنلاین خاورمیانه است. کتاب چه می‌گوید؟ این کتاب قصد دارد در بستر سیاسی و تاریخی سه کشور ترکیه، ایران و پاکستان مقوله قومیت را مورد بررسی قرار دهد. کتاب با تمرکز بر این مسئله آغاز می‌شود که چگونه تضادهای متمایز با عطف توجه به برخی‌ جنبه‌های آن تضاد تغییر ماهیت پیدا می‌کنند و بازتعریف می‌شوند. کتاب در جهت بهتر پرداختن به این مسئله، با محور قرار دادن سه نظرگاه چگونگی آرایش‌گیری هویت، بروز تحرکات قومیتی و نیز حرکت به سمت خشونت‌های قومیت‌محور، مطالب خود را در سه فصل ارائه می‌دهد و در هر فصل، در بخش‌های جداگانه سه کشور محور تحقیق را مورد بررسی قرار می‌دهد.   در فصل اول مسئله آرایش‌گیری قومیتی با تمرکز بر بازنمودهای رسانه‌ای گروه‌های قومی در سطوح خرد، کلان و میانه ارزیابی شده است.   اولین مقاله کتاب که نوشته بنت فلیچ است که بررسی مسائل مرتبط با علویان و اهل تسنن در ناحیه آناتولی مرکزی و نتایج تحمل علویان به مثابه یک قشر مذهبی (و نه یک قشر اجتماعی) در ترکیه می‌پردازد. ادعای نویسنده این است که هم اهل تسنن و هم علوی‌ها در چهارچوب اسلام سنتی می‌گنجند اما تفاوت‌هایی هم هست. علوی‌ها کمتر مذهبی محسوب می‌شوند. هدف اساسی بخش اعظم شوخی‌های کلامی علوی‌ها هستند. بر سر اختلافات برآمده از همین تمایزها گاه درگیری‌های شدیدی در ترکیه شکل گرفته است. از جمله در دهه هفتاد میلادی روشن کردن سیگار در ماه رمضان توسط یک معلم علوی به درگیری در شهر سورگون انجامید. در این مقاله نویسنده خودایده‌ئال‌پنداری و خودشیفتگی را از مولفه‌های مهم در برساخته شدن ساختارهای شناختی قومیتی معرفی می‌کند. نتیجه‌گیری او این است که در نگاه اهل تسنن ترکیه برخورد تساهل‌آمیز با علوی‌ها مشکل است. به این دلیل که این گروه، علویان را «دیگری» در نظر نمی‌گیرند بلکه آنها را افرادی «متفاوت» درک می‌کنند. یا به عبارت بهتر آنها را نه یک قوم جدا که بخش متمردی از قوم خود فرض می‌کنند. مرور مقالات مرتبط با ایران در یکی از مقالات دیگر فصل اول، کریستین برومبرگر، نتایج یک مطالعه موردی درباره گیلان را ارائه کرده است و در این مقاله جنبه‌ای کمتر مورد توجه قرار گرفته از هویت فرهنگی در ایران را روشن می‌کند. گیلان استانی است که سطح خشونت در آن پایین است. جامعه‌ای چند قومی متشکل از گیلک‌ها، تالش‌ها، خلخالی‌ها و کردها که هر کدام در بخشی از تجارت استان کارویژه‌های انحصاری پیدا کرده‌اند. از سوی دیگر تحرک فرهنگی گیلان به ویژه در عرصه نشر و روزنامه‌نگاری محلی از دیگر مشخصه‌های مورد توجه نویسنده این مقاله بوده است. این تحرک گیلان را به سومین استان ایران از منظر میزان نشر کتاب تبدیل کرده است. بر مبنای آنچه که برومبرگر در مقاله خود ارائه داده است، روزنامه‌نگاری، شبکه‌سازی اجتماعی و برگزاری جشنواره‌های محلی در استان گیلان، در انحصار گیلک‌هاست. با توجه به غنای فرهنگی و نوعی خودمختاری فرهنگی در گیلان، به گمان برومبرگر در این استان امکان مرکزگریزی فراهم است اما این مرکزگریزی و خودمختاری فرهنگی حساسیت چندانی در حکومت ایجاد نمی‌کند. نگاهی دیگرگونه به گیلان، از منظر خودمختاری فرهنگی، در این بخش، آن را برای مخاطب ایرانی جذاب می‌سازد. جیلز دورونسورو    از دیگر بخش‌های کتاب که به مسائل مرتبط با ایران می‌پردازد، بخش سوم فصل دوم کتاب است که جیلس ریاکس آن را نوشته است و ایرانیان آذری‌زبان را به مثابه نمونه‌ای موفق از ادغام در جامعه ایرانی مورد توجه و بررسی قرار می‌دهد. این ادغام موفق مبتنی بر حضور قابل توجه نخبگان آذری در ساختارهای اجتماعی ایران است. نویسنده روایت خود از ادغام نخبگان آذری در جامعه ایران را با پرداختن به سابقه تاریخی و فرهنگی تبریز آغاز می‌کند. نزدیکی تبریز به عثمانی و روسیه این شهر را پویا و پربار کرده بوده است. در دوره‌ای سیاست‌های زبانی (بهره‌گیری از زبان فارسی به عنوان محور ناسیونالیسم ایرانی) و تبعات تحرکات مرتبط با شکل‌گیری جمهوری آذربایجان در دوره پس از جنگ جهانی دوم و نیز تمرکزگرایی اقتصادی در پایتخت در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی بن‌مایه‌های شکل‌گیری اختلافات قومیتی را در خود داشتند و آذری‌های ایران را به سمت تکیه بر المان‌های هویتی ترکی رهنمون شدند. اما به ادعای نویسنده مقاله رشد آموزش و آگاهی و شکل‌گیری طبقه متوسط اقتصادی باعث اهمیت یافتن هویت آذری شد. به گمان نویسنده تلاش‌های فرهنگی‌ای از قبیل انتشار فصل‌نامه وارلیق که به فرهنگ، زبان و تاریخ آذربایجان می‌پرداخت نقشی در بازسازی هویت آذری داشت. علاوه بر این، طبقه متوسط فرهنگی در آذربایجان به ویژه با برقراری ارتباط اقتصادی با شوروی توانستند در عرصه‌های اقتصادی نیز فعال و موفق شوند. به گمان نویسنده «هویت آذری» به دلیل شکل‌گیری روابط فرهنگی میان افراد و گروه‌های متعدد و نیز به دلایل رویکرد دموکراتیک نسبت به مسائل قومیتی توانست حفظ و احیا شود.   آخرین مقاله کتاب که به وسیله شیرین محسنی نوشته شده است نیز به موضوع ایران اختصاص دارد. این مقاله به تاثیر وضعیت انقلابی بر نوع روابط کردها و آذری‌ها در شهرستان نقده در استان آذربایجان غربی می‌پردازد. بر مبنای آمارهای این مقاله 60 درصد از مردم این منطقه ترک و مابقی کرد هستند. رابطه میان دو گروه قومی در بازه زمانی پیش از انقلاب خوب بوده است اما پس از انقلاب با تلاش کردها برای شکل دادن به نوعی خودمختاری، نوع ارتباطات در این شهرستان دچار اغتشاش شد. جنگ نقده در سال 1357 که در نتیجه کشته شدن در جدال با یک کرد رخ داد، روابط این دو گروه قومی را تحت تاثیر قرار داد. این مقاله به مرور این تغییر وضعیت و تبعات آن می‌پردازد. ارزیابی آنچه مشخص است این است که کتاب «هویت، تضاد و سیاست در ترکیه، ایران و پاکستان» با نگاهی ریزبینانه بر بخش‌هایی از روابط قومی دست گذاشته است که تاکنون چندان مورد توجه نبوده‌اند. نگاه به گیلان از منظر قومیتی به عنوان نمونه امری بدیع است و یا بازخوانی تحولات قومی در شهرستانی مانند نقده تحت تاثیر تحولات سخت سیاسی امکان فراوانی برای تامل و بررسی فراهم می‌سازد اما این کتاب، از جامعیت لازم برخوردار نیست و نمی‌تواند نمودی از گستره مخاطرات و تضادهای قومی در این سه کشور را نمایان سازد. هم در ایران و هم در ترکیه و هم در پاکستان مسائل قومی بسیاری هستند که در کتاب به آنها اشاره نشده است و از مورد ایران که تمامی مقالات مربوط به آن در این مطلب مرور شد می‌شود فهمید که مقوله‌های مغفول مانده اندک نیستند.   در مجموع مطالعه این کتاب را به ویژه می‌توان به محققان و دانشجویان حوزه‌هایی نظیر مطالعات منطقه‌ای، تاریخ سیاسی-اجتماعی و نیز انسان‌شناسی پیشنهاد داد. شناسنامه کتاب به زبان انگلیسی Identity, Conflict and Politics in Turkey, Iran and Pakistan Editors: Gilles Dorronsoro and Oliver Grojean Publisher: Oxford University Press New York, NY: Oxford University Press, 2018. 282 pp. $35.33. ISBN:978-0190845780

استان گیلان خاورمیانه روزنامه 



  اخبار برگزیده
  

عرضه 60 هزار خودرو در دو ماه آینده توسط ایران خودرواقتصاد نیوز: قائم مقام مدیرعامل ایران خودرو در بازاریابی، فروش و امور مشتریان از برنامه تجاری‌سازی و عرضه حدود 60 هزار دستگاه خودرو ظرف کم تر از دوماه آینده خبر داد و گفت: با افزایش عرضه، قیمت در بازار به شرایط واقعی نزدیک خواهد شد.
اقتصادنیوز ایران خودرو خودرو بازار خودرو 

  

در این مطلب نگاهی نزدیک‌تر به پهپاد ساقط شده آمریکایی‌ها می اندازیم که یکی از پیچیده ترین، بزرگ‌ترین و گران قیمت‌ترین پهپاد‌های مورد استفاده ارتش ایالات متحده است.
نامه نیوز بوئینگ موشک هواپیما 

  

صدر:قدم به قدم در حال بازگشت به لیست سیاه FATF هستیمعضو مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: هر میزان تصویب پالرمو و CFT به تاخیر بیفتد اقدامات تقابلی FATF بیشتر خواهد شد.
مثلث مجمع تشخیص مصلحت نظام رئیس جمهور جمهوری اسلامی 

  

برادر میترا استاد در گفت‌وگویی از احضار‌های جدید در پرونده قتل خواهرش می‌گوید.
نامه نیوز شبکه های مجازی ایران روزنامه 

  

وضعیت کاهشی قیمت خودرو حفظ شدرئیس اتحادیه نمایشگاه داران خودرو گفت: طی هفته‌های گذشته رخداد خاصی در بازار خودرو رخ نداده و قیمت ها متعادل است.
خودروتک قیمت خودرو بازار خودرو 

  

نماینده ویژه آمریکا: می خواهیم با ایران به میز مذاکره برویمخبرگزاری تسنیم: نماینده ویژه آمریکا در امور ایران گفت که تمام تلاش امریکا این است که با ایران به میز مذاکره برود.
مثلث ایران و آمریکا جمهوری اسلامی ایران جمهوری اسلامی 

  

اصلاح فروش فوری خودروسازاننایب رییس کمیسیون صنایع و معادن مجلس معتقد است روش‌هایی که خودروسازان برای فروش فوری به کار می‌برند، کارساز نبوده و باید اصلاح شود.
خودروتک خودروسازان کمیسیون صنایع و معادن مجلس مجلس شورای اسلامی 

  

ظریف:فقط چند لحظه تا انداختن ترامپ به تله جنگ فاصله وجود داشتایرنا: وزیر امور خارجه به تلاش تیم بی برای افزایش تنش میان ایران و آمریکا اشاره و تاکید کرد: «تیم بی» چند لحظه تا انداختن دونالد ترامپ به تله جنگ فاصله داشته است. خردورزی مانع از این شد؛ ولی تروریسم اقتصادی تنش به بار می‌آورد.
مثلث محمدجواد ظریف دونالد ترامپ ترامپ 

  

پرداخت تسهیلات به مستاجران، روند بازار را مثبت می کندهر چند عده ای معتقدند تزریق نقدینگی به بازار باعث تورم می شود اما اعتقادم بر این است که در حوزه مسکن این گونه نیست زیرا علی رغم این که در دولت های نهم و دهم جلوی تسهیلات بانکی گرفته شد اما سال 91شاهد افزایش 100درصدی قیمت مسکن در شهر تهران بودیم.بنابراین ارایه تسهیلات بانکی از دلایل کنترل قیمت مسکن محسوب نمی شود.
مستقل‌آنلاین تسهیلات بانکی ایران تهران 

  

حملات سایبری متقابل ایران و آمریکامستقل آنلاین/ گروه سیاسی ــ رسانه‌های آمریکا و بعضی شرکت‌های امنیت سایبری گزارش‌هایی در مورد حملات سایبری متقابل آمریکا علیه ایران و برعکس، منتشر کرده‌اند اما مقامات دو کشور هنوز این حملات را تائید نکرده‌اند.
مستقل‌آنلاین جنگ سایبری ایران جمهوری اسلامی ایران 

  اخبار داغ
  

بنزین ارزان خوب است یا گران؟منشأ گرفتاری‌ اقتصاد ایران در بسیاری از مسائل از جمله بنزین، پاسخ غلط به پرسش‌های درست نیست، بلکه عموما ریشه در پاسخ درست به پرسش‌های غلط دارد. به‌عنوان مثال، پاسخ این پرسش که بنزین ارزان خوب است یا گران، کاملا بدیهی است: هیچ کدام، بنزین مجانی از هر دو بهتر است! این پاسخ بدیهی به یک پرسش غلط، منشأ سال‌ها بی‌تدبیری برای مساله بنزین و همه حامل‌های انرژی شده است.
اقتصادنیوز بنزین مالیات اقتصاد 

  

تنها ده درصد مردم جهان از ارز دیجیتال سر در می آورندعلیرغم هیاهوی فراوان بر سر استفاده از ارزهای دیجیتال میزان استفاده از آن در جهان هنوز پایین است و 90 درصد مردم دنیا اطلاعات چندانی در این زمینه ندارند.
مثلث ارز سرقت خبرنگار 

  

کاهش آمار مهاجرت دانشجویان با افزایش قیمت ارز/ آماری دقیقی نداریممعاون وزیر علوم از کاهش مهاجرت دانشجویان برای تحصیل در دانشگاه‌های خارج از کشور به دلیل افزایش قیمت ارز خبر داد.
ایلنا مهاجرت افزایش قیمت قیمت ارز 

  

رئیس فدراسیون بین المللی ورزش‌های زورخانه ای گفت: مطالعاتم در ورزش نشان می دهد که هیچ رشته‌ای به اندازه ورزش‌های زورخانه ای و کشتی پهلوانی حاوی مفاهیم مثبت نیست.
نامه نیوز محسن مهرعلیزاده ورزش ایران 

  

برخی اروپایی‌ها در قاچاق سازمان‌یافته موادمخدر دست دارند/جلسات ستاد مبارزه با موادمخدر با حضور رئیس‌جمهور تشکیل شودبالاتر از مسئله عدم انجام وظیفه مبارزه با مواد مخدر توسط کشور‌های اروپایی معتقدیم که برخی از آن‌ها در این جریان دست دارند.
تسنیم سازمان زندان ها قاچاق مواد مخدر مواد مخدر