گسترش   |  سیاسی  |  

استعفای جنجالی لاریجانی از یک مسئولیت مهم

علی لاریجانی مجری توافقنامه 25 ساله ایران و چین طبق شنیده‌ها با روی کارآمدن دولت سیزدهم از سمت خود در راهبری این توافقنامه استعفا داده تا پیگیری فرآیندهای مربوط به این سند راهبردی 25 ساله به دست تیم دولت و معاون اول رئیس‌جمهور سپرده شود.

استعفای جنجالی لاریجانی از یک مسئولیت مهم

علی لاریجانی رئیس پیشین مجلس شورای اسلامی و مجری توافقنامه 25 ساله ایران و چین طبق شنیده‌ها با روی کارآمدن دولت سیزدهم از سمت خود در راهبری این توافقنامه استعفا داده تا پیگیری فرآیندهای مربوط به این سند راهبردی 25 ساله به دست تیم دولت و معاون اول رئیس‌جمهور سپرده شود.

سنگ بنای قرارداد راهبردی 25 ساله ایران و چین به سفر سال 94 شی جینگ پی به ایران بازمی‌گردد. دراین سفر ضمن انعقاد 17 سند همکاری میان دو کشور مقرر شد طرفین پیگیر انعقاد قراردادی استراتژیک و طولانی‌مدت باشند اما در فضای پس از برجام نگاه غرب‌گرایانه دولت روحانی باعث کاهش روابط میان ایران و چین و تاخیر 5 ساله پیگیری توافقنامه 25 ساله میان این دو کشور شد.

سردی روابط میان دولت روحانی و چین به قدری زیاد بود که سال 97 پس از آنکه آمریکا از برجام خارج شد چین حاضر به همکاری با دولت روحانی نشد. سال 97 در دوران خروج آمریکا از برجام و تشدید تحریم‌های اقتصادی علیه ایران، ایران بار دیگر خواهان گسترش روابط با بلوک شرق شد اما چینی‌ها که رفتار سرد دولت روحانی با این کشور را در سالیان گذشته تجربه کرده بودند حاضر به همکاری با دولت وی نشدند. چینی‌ها در این دوران جدید حاضر به تعامل با نظام جمهوری اسلامی ایران بودند اما با دولت روحانی نه! نگاه غرب‌گرایانه دولت روحانی در سیاست خارجه و همچنین بی‌تمایلی چینی‌ها مبنی‌بر تداوم همکاری با دولت روحانی باعث شد بعد از چند سال معطل ماندن سند راهبردی 25 ساله ایران و چین از سوی رهبر انقلاب، علی لاریجانی به‌عنوان مجری این توافقنامه از سمت ایران انتخاب شود.

آغاز فصل جدیدی اجرایی شدن قرارداد میان ایران و چین به اسفند 97 و سفر ظریف و لاریجانی به پکن بازمی‌گردد. در واکنش به این سفر ظریف در توئیتی تلویحا به نقش لاریجانی در پیگیری قرارداد ایران و چین اشاره کرده و نوشت: «آقای لاریجانی رئیس مجلس را در سفر به پکن برای انجام گفت‌وگوهای مهم با رئیس‌جمهور شیء و رهبران چین درخصوص شراکت جامع راهبردی دو ملت همراهی کردم.»

چند ماه بعد از این سفر نیز پیش‌نویس نهایی برنامه جامع همکاری 25 ساله ایران و چین بعد از 4 سال به تصویب هیات دولت رسید و بعد از آن پس از چند ماه بررسی و گفت‌وگو پیرامون مفاد این سند راهبردی درنهایت 7 فروردین 1400 به امضای وزرای خارجه دو کشور رسید.

این سند در ابعاد مختلف می‌تواند برای ایران مهم و استراتژیک باشد. حال به نظر می‌رسد با روی کارآمدن دولت سیزدهم نگاه ایران در فضای بین‌الملل نیز دچار تغییر شده و براین اساس طبیعی است که مبتنی‌بر سیاست متوازن دستگاه دیپلماسی دولت سیزدهم قرارداد ایران با چین نیز با جدیت و دقت بیشتری نسبت به قبل توسط دولت پیش برود. در ادامه ایران گزارش سعی می‌کنیم با بازخوانی روابط میان ایران و چین در دهه گذشته میزان اهمیت تعاملات میان دو کشور را در عصر جدید بررسی کنیم.

چین حامی ایران در بی‌اثر کردن تحریم‌های فلج‌کننده

آغاز تعاملات جدی ایران و چین در مسائل اقتصادی به دولت دهم بازمی‌گردد. سال 2012 پس از صدور قطعنامه‌های سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا و آمریکا تحریم‌های شدیدی علیه ایران وضع می‌کنند. در نتیجه این تحریم بلافاصله دسترسی ایران به منابع ارزی خود در سایر کشورها محدود می‌شود و خیلی از کشورهای خریدار نفت ایران همانند هند و کره‌جنوبی همکاری خود با کشورمان را در زمینه واردات نفت قطع می‌کنند.

اما در این شرایط چین به‌عنوان یکی از واردکنندگان اصلی انرژی از ایران، همچنان به واردات نفت از کشورمان ادامه می‌دهد که در نتیجه این تدوام همکاری نه‌تنها صادرات نفت ایران کاهش نمی‌یابد بلکه درسال 91 -90 ایران رکورد بیشترین میزان فروش نفت طی صد سال اخیر را می‌زند. همکاری چین با دولت دهم در خنثی‌سازی تحریم‌ها تنها به مساله واردات انرژی و نفت خلاصه نشد.

در دو سال پایانی دولت دهم با وضع تحریم‌های اتحادیه اروپا و آمریکا علیه ایران، پیمانکاران غربی نیز از ایران خارج شدند اما پیمانکاران چینی ازجمله شرکت CNPC نه‌تنها خاک ایران را ترک نکردند بلکه طبق برنامه از قبل تعیین شده پروژه خود را در توسعه میدان آزادگان شمالی به اتمام رساندند. این شرکت شهریورماه 91 درست در اوج تحریم‌ها قرارداد دیگری با ایران منعقد کرد که طبق آن میزان تولید نفت ایران از میدان آزادگان جنوبی به 175 هزار بشکه در روز می‌رسید.

بازخوانی تعاملات ایران با چین در ابتدای دهه 90 به‌خوبی نشان می‌دهد این کشور در اوج دور نخست تحریم‌های فلج‌کننده اتحادیه اروپا و آمریکا علیه اقتصاد ایران نه‌تنها همراهی لازم با این کشورها را نداشته بلکه در موارد متعددی با ایران نیز در دور زدن تحریم‌ها ازجمله در حوزه فروش نفت، تبادلات بانکی و سرمایه‌گذاری در کشور همکاری لازم کرده است.

فرصت‌سوزی‌های دولت روحانی در تعامل با شرق

روابط میان ایران و چین در دهه 90 همواره تعاملی نبوده است. سال 92 بعد از آنکه دولت حسن روحانی با ایده اصلی حل مناقشه هسته‌ای ایران از طریق مذاکره با کشورهای غربی ازجمله آمریکا روی کار می‌آید روابط ایران با چین نیز دستخوش تغییرات جدی می‌شود که در ادامه به بررسی روابط میان دو کشور در این دوران می‌پردازیم. در دولت یازدهم مانند دولت‌های نهم و دهم چین خواستار حفظ روابط استراتژیک خود با ایران بود اما روحانی و تیم وی راه‌حل مشکلات اقتصادی کشور را در تعمیق روابط با غرب و حل مشکل هسته‌ای ایران می‌دانستند، به همین دلیل دولت یازدهم به سمت نادیده گرفتن شرق به امید نتیجه‌بخش بودن مذاکرات هسته‌ای رفت.

 نخستین نشانه این نادیده‌انگاری اخراج شرکت CNPC چین از میدان نفتی آزادگان توسط وزارت نفت دولت روحانی بود. مسئولان وقت وزارت نفت در توجیه این اخراج استدلال می‌کردند که روند کند پیشرفت پروژه توسط چینی‌ها باعث گرفتن چنین تصمیمی شده است. این ادعا درحالی صورت می‌گرفت که شرکت چینی در دولت نهم ودهم پروژه‌های مختلفی را در میادین ایرانی طبق زمان‌بندی از پیش تعیین شده به نتیجه رسانده بود.

برخلاف ادعای وزارت نفت دولت یازدهم به نظر می‌رسد اصل قضیه اخراج شرکت CNPC به نگاه غرب‌گرایانه دولت روحانی در آن سال‌ها بازمی‌گردد. در همین رابطه برخی از کارشناسان حوزه انرژی معتقدند تمایل وزارت نفت وقت به سرمایه‌گذاری شرکت انگلیسی – هلندی و بدنام رویال داچ شل در میدان آزادگان باعث کنارگذاشتن شرکت چینی شده است. در آن سال شرکت رویال داچ شل پیمانکار توسعه همین میدان مشترک در عراق نیز بود.

پس از اخراج چینی‌ها مسئولان وزارت نفت برای آن که حسن‌نیت خود را به شرکت داچ شل اثبات کنند حتی در اقدامی ضدمنافع ملی اطلاعات مخزن موجود در طرف ایران را در اختیار شرکت رویال داچ شل گذاشتند اما این شرکت درنهایت بدون انجام همکاری با ایران صرفا با گرفتن اطلاعات مربوط به مخازن نفتی مشترک ایران با عراق در آزادگان خاک کشورمان را ترک کرد تا ایران بی‌آنکه قراردادی با شرکت شل امضا کند متحمل ضرری هنگفت و میلیاردی شود.

 نادیده گرفتن چینی‌ها توسط دولت روحانی تنها به اخراج شرکت‌های وابسته به این کشور از ایران ختم نشد. این نادیده‌انگاری‌ها پس از انعقاد برجام نیز شدت گرفت. به‌عنوان مثال سال 94 برجام شی‌جین پینگ رئیس‌جمهور چین به‌عنوان نخستین میهمان خارجی پس از انعقاد برجام به‌منظور تعمیق روابط میان دو کشور به تهران سفر می‌کند. این سفر می‌توانست فرصت بزرگی برای ایران باشد تا با انعقاد قراردادهای اقتصادی مناسب و مبتنی‌بر منافع ملی روند توسعه سیاسی اقتصادی کشورمان شتاب گیرد اما نه‌تنها از این فرصت استفاده نشد بلکه رفتار سرد دولت روحانی که آن روزها دلخوش به گسترش تعاملات ایران با کشورهای غربی به‌منظور حل مشکلات داخلی بود باعث شد چینی‌ها با دلخوری سفر خود را کوتاه کرده و خاک ایران را ترک کنند. فرصت‌سوزی و نگاه شرق‌ستیزانه دولت روحانی به امید حل مشکلات کشور به وسیله ارتباط با کشورهای غربی در آینده نیز ادامه پیدا کرد. یکی دیگر از این موارد به پیشنهاد 50 میلیون یورویی چینی‌ها به دولت روحانی پیش از روی کارآمدن ترامپ بازمی‌گردد.

در همین راستا رئیس انجمن فاینانس چین به تهران آمد و با مسئولان وقت ازجمله علی لاریجانی، رئیس مجلس و ولی‌الله سیف، رئیس بانک مرکزی نیز دیدار و گفت‌وگوهایی داشت. مطابق پیشنهاد چینی‌ها آنها در قالب تسهیلات 50 میلیون یورویی به صورت فاینانس قصد سرمایه‌گذاری در پروژه‌های زیربنایی ایران را داشتند. ایران نیز با یک سال تنفس به بازپرداخت تسهیلات به صورت نقدی می‌پرداخت. چینی‌ها حتی حاضر بودند به‌جای دریافت نقدی تسهیلات خود از ایران نفت به قیمت روز دریافت کنند. این پیشنهاد چینی‌ها نیز که درآینده به‌ویژه پس از خروج آمریکایی‌ها از برجام می‌توانست اقتصاد کشورمان را در برابر تحریم‌ها مقاوم کند به دلیل نگاه غرب‌گرایانه دولت روحانی به نتیجه نرسید.

علاءالدین بروجردی، سفیر اسبق ایران در چین و رئیس پیشین کمیسیون امنیت ملی مجلس روایت قابل تاملی از رفتار دولت روحانی با این پیشنهاد چینی‌ها دارد. بنابر اظهارات بروجردی پس از بازگشت هیات چینی به کشورشان، کاشان، مشاور آخوندی وزیر وقت راه و شهرسازی آب پاکی را روی دست هیات چینی ریخت و گفت «خودتان را معطل نکنید.» بعد از این سخنان مشاور آخوندی سفیر سابق چین در ایران و نفر اول هیات مذاکره‌کننده نامه‌ای به بروجردی می‌نویسد و در آن با گلایه از دولت روحانی می‌گوید: «شما این‌گونه می‌خواهید از منافع ملی خود دفاع کنید؟ ما سه بار چنین تسهیلاتی را به روسیه داده‌ایم و این تسهیلات ویژه برای کشورهای نزدیک به ماست.» آن چیزی که مشخص است دولت روحانی طی این سال‌ها به امید تعمیق روابط با کشورهای غربی به سمت نادیده‌انگاری متحدان شرقی ایران ازجمله چین رفت. براساس همین نگاه دولت است که چین سال 97 پس از خروج ترامپ از برجام و آغاز دور جدید تحریم‌ها حاضر به همکاری با دولت ایران در دور زدن تحریم مانند سال 91-90 نشد.

 

 

منبع: فرهیختگان

علی لاریجانی سازمان ملل متحد سازمان ملل 



  اخبار برگزیده
  

رونمایی از تیم فرهاد، مدل 1400 | ترکیب استقلال در فصل جدیداستقلال امروز در نخستین دیدار خود از بیست و یکمین دوره رقابت های لیگ برتر، به مصاف هوادار می رود تا از تیم جدید فرهاد مجیدی رسما رونمایی شود.
خانه فوتبال بازار خودرو بازی فرهاد مجیدی 

  

کدام استان‌ها با روند افزایشی کرونا مواجه هستند؟معاون درمان وزارت بهداشت با بیان اینکه روند افزایشی مختصری در موارد بروز کرونا در چهار استان دیده شده، گفت: البته این روند افزایشی مختصر به معنای پیک ششم کرونا نیست.
۵۵ آنلاین درمان وزارت بهداشت 

  

قالیباف: کارمندان اداری در لایحه رتبه‌بندی معلمان اضافه نشوندرئیس مجلس درواکنش به پیشنهادات متعدد نمایندگان برای اصلاح لایحه رتبه بندی گفت: لایحه دولت مربوط به رتبه بندی معلمان است، مسائل بخش‌های اداری و کارمندی در مسیر قانون خدمات کشوری بررسی می‌شود.
فردا مجلس شورای اسلامی کمیسیون فرهنگی مجلس دولت 

  

تیم های ذوب آهن و استقلال به خاطر داشتن 3 و 4 بازیکن در تیم امید فعلا درخواستی برای تاخیر در زمان برگزاری بازی هفته دوم خود به سازمان لیگ ارایه ندادند.
ورزش۳ استقلال بازی 

  

سه عامل جدید برای صعود قیمت دلار/سرگیجه معامله گران در بازاربخشی از فعالان بازار اعتقاد دارند در صورتی که در روز جاری حواله درهم به بالای سطح 7 هزار و 500 تومان برود، خریداران ارزی قدرت خواهند گرفت و در غیر این صورت، قیمت دلار می تواند به سوی حمایت 27 هزار و 150 تومان بار دیگر حرکت کند.
اقتصادنیوز قیمت دلار سرگیجه 

  

بازگو کردن مرثیه جدایی هفده شهر قفقازی ایرانمحمدجعفر محمدزاده، نویسنده و پژوهشگر در یادداشتی درباره قفقاز نوشته است: هیچ‌گاه پیشینه و فرهنگ ایرانی ازقفقاز زدوده نخواهد شد و این حقیقت نباید از یادها برود و بر نویسندگان و اهل قلم است که مرثیه جدایی هفده شهر قفقازی ایران را بازگو کنند.
ایبنا ایران نویسنده قفقاز 

  

نسخه اصلاح شده واکسن آسترازنکا برای مقابله با دلتا تولید می شود به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از ایندپندنت، پژوهش‌های اولیه توسط اعضای گروه پروفسور سارا گیلبرت در دانشگاه آکسفورد آ غاز شده است. این گروه از محققان قبلاً در توسعه واکسن آسترازنکا نیز فعالیت کرده بودند. با توجه به تأثیرگذاری واکسن اولیه محققان آکسفورد در جلوگیری از بستری شدن و مرگ بیماران مبتلا به کووید 19، توسعه دهندگان آن به طور احتیاطی ساخت واکسنی برای مقابله با سویه دلتا را…
مهر تولید پژوهش فناوری 

  

طرحی که فشار اقتصادی به مردم را بالا می‌برد!دولت در حالی خبر اولیه برای حذف ارز دولتی را مطرح کرده که قیمت ارز سامانه نیما تا ارز دولتی 5 برابر است و تورم عمومی هم بسیار بالاست و این طرح می تواند فشار اقتصادی بر مردم را تشدید کند.
گسترش ایران تهران دانشگاه تهران 

  

نحوه مراجعه برای تزریق دُز سوم واکسن کروناافرادی که شش ماه از دریافت نوبت دوم واکسنشان گذشته باشد می‌توانند به مراکز بهداشتی و درمانی مراجعه کنند و سپس این امکان در سامانه ما فراهم است تا دُز سوم را ثبت کنند.
۵۵ آنلاین وزارت بهداشت درمان سالمندان 

  

موضوع مذاکرات ایران و اروپا در بروکسل چیست؟سخنگوی وزارت خارجه:مذاکرات ایران و اتحادیه اروپا در بروکسل توافقی دوسویه بوده است
فردا ایران وین وزارت خارجه 

  

نامه کنایه آمیز لاریجانی به سخنگوی شورا: به کسی ظلم نکنید، حتی به‌نحو ایهامعلی لاریجانی به صحبت‌های اخیر سخن‌گوی شورای نگهبان واکنش نشان داد و نوشت: از ابتدای خدمت در نظام اسلامی، مراقب باشید در بیان و عمل خود به کسی ظلم نکنید، حتی به‌نحو ایهام.
نامه نیوز علی لاریجانی شورای نگهبان دولت 

  

جزئیات شرط ایران برای آمریکا | پشت پرده گفت‌وگو محرمانه ایران با عربستانفارس/ سخنگوی وزارت امور خارجه با بیان اینکه مذاکرات ایران و اتحادیه اروپا در بروکسل توافقی دوسویه بوده است، فضای گفتگوها با عربستان را محترمانه و جدی قلمداد کرد و خبر دوویچه وله مبنی بر سفر هیأتی از عربستان به ایران را تأیید نکرد.
نامه نیوز ایران جمهوری اسلامی ایران ایران و عربستان 

  

پیشنهاد افزایش 20 درصدی قیمت خودرو برای حذف دلالان بازارنماینده مردم سقز و بانه در مجلس با اشاره به کمبود عرضه در بازار خودرو از نحوه عرضه خودروی داخلی انتقاد کرد و گفت: شنیده‌ها حاکی از آن است که بعضی افراد شرط نداشتن پلاک فعال برای خرید خودرو را دور می‌زنند و سوء استفاده می‌کنند.
اقتصادنیوز قیمت خودرو بازار خودرو 

  

واکنش تند علی لاریجانی به صحبت‌های سخن‌گوی شورای نگهبانعلی لاریجانی با انتشار این پست در صفحه اینستاگرامش به صحبت‌های اخیر عضو حقوق‌دان و سخنگوی شورای نگهبان، هادی طحان نظیف، واکنش نشان داده است.
مثلث علی لاریجانی شورای نگهبان قیمت