مهر   |  فرهنگی  |  

نیازمند تولید دانش فلسفی در حوزه مناسبات اجتماعی هستیم

به گزارش خبرگزاری مهر، در شانزدهمین قسمت از برنامه تلویزیونی «سوره» موضوع «فلسفه اسلامی در جهان معاصر؛ نوستالژی یا ضرورت» با حضور حجت الاسلام واعظی استاد فلسفه دانشگاه باقرالعلوم (ع) مورد بررسی قرار گرفت. دیانی در ابتدای برنامه این سوال را مطرح کرد که آیا همچنان فلسفه رونق و حیات سابق خودش را دارد و امروز صحبت کردن از فلسفه همچنان طراوت سابق را دارد یا خیر؟ واعظی گفت: بنده فکر…

نیازمند تولید دانش فلسفی در حوزه مناسبات اجتماعی هستیم

به گزارش خبرگزاری مهر، در شانزدهمین قسمت از برنامه تلویزیونی «سوره» موضوع «فلسفه اسلامی در جهان معاصر؛ نوستالژی یا ضرورت» با حضور حجت الاسلام واعظی استاد فلسفه دانشگاه باقرالعلوم (ع) مورد بررسی قرار گرفت.

دیانی در ابتدای برنامه این سوال را مطرح کرد که آیا همچنان فلسفه رونق و حیات سابق خودش را دارد و امروز صحبت کردن از فلسفه همچنان طراوت سابق را دارد یا خیر؟

واعظی گفت: بنده فکر میکنم اگر نگاه توصیفی به صحنه فکر فلسفی معاصر داشته باشیم می توانیم پاسخ روشنی برای این سوال پیدا کنیم. ما با طیفی از پویش های فلسفی مواجه هستیم که از حث تکثر نسبت به گذشته رونق بیشتری دارد. در حال حاضر ما جریانی داریم که به پایان فلسفه معتقد است و اعتقاد دارد که تفکر فلسفی که جستجوی حقیقت بود به پایان خودش رسیده است. این جریان، معتقد به پایان فلسفه نظری و تئوریک است. این جریان به نوعی فلسفه عملی معتقد است و فلسفیدن نظری را که تکیه بر استدلال است را محکوم می کند و توصیه به فلسفه عملی میکند. منظور از فلسفه عملی هم این است که نقاب بین قدرت و دانش را بردارد. افرادی مثل دریدا به نوعی شالوده شکنی در این عرصه معتقدند و عقیده دارند که باید شالوده متن شکسته شود. تلقی افرادی که به پایان فلسفه معتقدند تلقی سنتی نیست.

وی افزود: ما نباید درباره این بحث کنیم که چه شده که این افراد به اینجا رسیدند، ما با حاصل فکر کار داریم. چون ما در مقام ارزش داوری نیستیم و بنده فقط بیان می کنم که چنین گروهی وجود دارند. مثلا رورتی می‌گوید اساسا حاصل کار فلسفه و فیلسوفان تولید ادبیات و خطابه بوده است و فیلسوفان بزرگ یعنی صاحبان قدرت بیان بزرگ و کسانی که می توانند متن ادبی موثری تولید کنند. چنین فردی متن فلسفی را به یک متن ادبی فروکاسته است.

استاد فلسفه دانشگاه باقرالعلوم (ع) ادامه داد: جریان دیگری هستند که معتقدند که فلسفه به شکل گذشته قابل تداوم نیست و معتقدند باید تغییر شکل بدهد. به ا عتقاد این گروه ما باید به اشکال جدید فلسفه روی بیاوریم. مثلا جریان هرمنوتیک فلسفی مثل هایدگر و گادامر و ریکور و ...می گویند شکل گذشته فلسفه قابل دوام نیست و فلسفیدن حقیقی، هرمنوتیک فلسفی است. فرق این گروه با گروه قبلی این است که اینها برخلاف گروه قبلی با فلسفه نظری مخالف نیستند و فلسفه را قابل تداوم می دانند منتها می‎گویند باید شکل آن جدید شود. پیش فرض فیلسوفان تاریخی این بوده که به مدد روش عقلی می توانیم به حقیقت برسیم ولی هرمنوتیک معتقد است که حقیقت از طریق روش قابل دستیابی نیست و پیوند بین روش و حقیقت را نفی می‌کند. اگزیستانسیالیسم از دیگر جریاناتی است که به تغییر شکل فلسفه معتقد است، این گروه به فاعلیت انسان اعتقاد دارند.

واعظی اضافه کرد: یک جریان دیگر، جریان فکری است که متمرکز روی معنا هستند. جریان دیگری که خیلی هم جریان پردامنه‌ای هم است فلسفه زبان، فلسفه اخلاق، فلسفه سیاسی و همه آن چیزی است که از آن تحت عنوان فلسفه مضاف یاد می‌شود. هرکدام از این فلسفه های مضاف هم نحله های مختلفی دارند ونمی توان چارچوب واحدی برای اینها یاد کرد. برای همین در ابتدای صحبتم از تکثر یاد کردم در حال حاضر ما در افکار فلسفی دیگر یکدستی گذشته را نداریم.

سپس دیانی پرسید که با این اوصاف آیا فلسفه کلاسیک و سنتی همچنان قابل ادامه هست یا خیر؟

رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم پاسخ داد: وقتی یک دیدگاه رقیب و مقابلی پیدا می‌شود مثل هرمنوتیک فلسفی دو فضای مواجهه پیش می‌آید؛ یکی اینکه فضای قبلی یا به عبارتی فلسفه قبلی باید از خودش دفاع کند. چیزی که در این میان اهمیت دارد این است که هر جریان باید پویش فلسفی خود را موجه کند. فضای دوم این است که باید ببینیم پیشنهادات جدید چقدر قرین توفیق است. وقتی با کسانی که به هرمنوتیک نوپراگماتیسم معتقدند صحبت می کنیم متوجه نوعی تناقض درونی در صحبت هایشان می‌شویم. یعنی در عین حال که هرگونه معرفت نظری را انکار می کنند اما عملا سامانه فکری که عرضه می کنند مشتمل بر لحظات فکری نظری است. مدافعان فلسفیدن نظری، مبتنی بر استدلال و عقلانیت می‌توانند پاسخ های خوبی در مقابل کسانی که اورده فکری شان دفاع از پایان فلسفه و شکاکیت معرفتی است داشته باشند.

در ادامه برنامه مجری خطاب به واعظی گفت: در این جهان چه بپسندیم و چه نپسندیم جریان های زیادی که از پایان فلسفه حرف می‌زنند مجال حضور دارند در چنین شرایطی آیا فلسفه اسلامی همچنان باید بر پایه های معرفت شناسی سنتی خود پابرجا بماند یا باید پویایی داشته باشد؟

واعظی گفت: فلسفه اسلامی دوساحت دارد؛ آنچه که هست و آنچه که می تواند باشد. آنچه که هست و تراث علمی و معرفتی که به همت شخصیت ها باقی برای ما به جا مانده است. اما ما امکان‌هایی هم برای فلسفه اسلامی داریم که مشتریان محدودی دارد. این امکان ها عرضه نشده است. این «ما» که می‌گویم کسانی است که به فلسفه علاقه دارند و تلاش می‌کنند و فلسفه های دیگر را هم می‌خوانند ولی متاسفانه شاهد این تلاش و علاقه در فضاهای غربی و خارج از کشور نسبت به فلسفه اسلامی نیستیم به جز هانری کربن و امثال اینها. از آن طرف بسیاری از آورده های دقیق فلسفه اسلامی به زبان قابل فهم و خوش تحریر برای بیرون فضای خودمان ارائه نشده است. البته این فقط مربوط به فلسفه نیست. بنده عمیقا معتقدم که علم اصول ما مشحون از یافته ها و دقایق علمی گرانبهایی درحوزه های مختلف و موضوعات مورد بحثی است و اگر به فضاهای علمی منتقل شود می تواند خیلی گرانبها باشد. یا مثلا در فقه ما، تحلیل های بسیار دقیقی وجود دارد که بسیار ارزشمند است ولی ما در تحریر آنها ضعف داریم. بنابراین با وجود اینکه مخاطب این آثار محدود است ما منابع بسیار با ارزشی داریم.

استاد فلسفه دانشگاه باقرالعلوم (ع) بیان کرد: تمام دانش ها از حیثیت های مختلفی قابل مطالعه است. مثلا اخلاق برای مطالعات تاریخی، مطالعات اجتماعی، مطالعات تبیینی قابل مطالعه است، محیط های آکادمیک با انواع ذائقه های پژوهشی و رویکردهای پژوهشی درآمیخته اند بنابراین ما هرفکری را عرضه می کنیم آن فکر مخاطب خودش را دارد.

واعظی ادامه داد: آورده های فلسفی اگر در قالب یک منظومه فکری عرضه شوند می تواند دستمایه یک جریان سازی فکری و استخراج ایدئولوژی حرکت آفرین اجتماعی باشند. هر فکر فلسفی بتواند در شکل دهی یک نظام ارزشی و در فرهنگ عمومی یک جامعه اثرگذار باشد می تواند تحولات اجتماعی ایجاد کند.اتفاقات اجتماعی را مردم رقم می‌زنند اگر فلسفه ای بتواند در لایه های باور و فرهنگ اثر بگذارد مسلما اتفاقاتی خواهد افتاد. گرایش های اومانیستی در غرب باعث شد که در حوزه عدالت پژوهی نظریه عدالت رفاه گستر رواج پیدا کند. بنابراین فیلسوفان هم می توانند ایده های فلسفی را در بدنه جامعه بیاورند.فرآوری فکر فلسفی و آوردنش به لایه های مختلف احتیاج به حلقه های واسط دارد.

وی اضافه کرد: حکمت نظری هیچوقت کار حکمت عملی را نمی‌کند. آنچه که در سنت فلسفی ما فربه شده و دارای تراث علمی قوی است، حکمت نظری است ولی چیزی که شما مدنظرتان است که در فضای اجتماع بیاید و گره گشایی کند از جنس حکمت عملی کند. یعنی ما احتیاج به فلسفه سیاسی و مباحث معطوف به حوزه اجتماع و عمل و انحای مناسبات اجتماعی داریم. دو ادعای درباره سرمایه علمی وجود دارد؛ یک وقتی می گوییم سرمایه علمی ولی از آن استفاده نمی کنیم و از آن غافلیم. ادعای دوم این است که محصول نداریم ولی میتوانیم استخراج کنیم.

واعظی در پایان گفت: ما در حوزه حکمت عملی و فلسفه های مناسبات اجتماعی نیازمند فلسفیدن و تولید دانش فلسفی هستیم نه خوشه چینی. یکی از جلوه های عقل، عقل استنتاجی است. به تعبیر دیگر فلسفیدن هم مثل عقل اشکال مختلفی دارد؛ در حوزه حکمت عملی ظرفیت های خوبی داریم ولی در حوزه حکمت نظری خیلی دقیق وعمیق ورود کردیم.

تولید حوزه حوزه علمیه 



  اخبار برگزیده
  

به دموکراسی سازمانی در دانشگاه تهران معتقدم/ باید از خرد جمعی استفاده کنیمرییس دانشگاه تهران با بیان اینکه به دموکراسی سازمانی در دانشگاه تهران معتقدم، بر لزوم استفاده از خرد جمعی تاکید کرد.
ایلنا دموکراسی دانشگاه تهران تهران 

  

فوری/ افزایش قیمت خودروهای سایپا و ایران خودرو+ قیمت جدید محصولاتمجوز افزایش قیمت محصولات ایران خودرو و سایپا صادر شد.
اقتصادنیوز افزایش قیمت قیمت سایپا 

  

تمهیدات اورژانس تهران برای آلودگی هوا در میادین پرتردد شهرسرپرست اورژانس تهران از تمهیدات اورژانس تهران برای آلودگی هوا در میادین پر تردد شهر خبر داد.
ایلنا اورژانس تهران آلودگی هوا 

  

تشکیل دولت در سایه از سوی اصلاح‌طلبان، ادعایی بی‌اساس استغلامعلی رجایی گفت: اصلاح طلبان حتی در دولت فراجناحی رئیسی هم که شعار آن داده می شد جایی ندارند. بنابراین من فکر می‌کنم ادعای تشکیل دولت در سایه غیرقابل اثبات است.
نامه نیوز دولت ازدواج سازمان انرژی اتمی 

  

اُمیکرون از دیگر سویه های کروناویروس خطرناکتر نیستمتخصصان آمریکایی و کارشناسان سازمان جهانی بهداشت (WHO) اظهار داشتند: اُمیکرون از دیگر سویه های کروناویروس خطرناکتر نیست.
۵۵ آنلاین بیمارستان ژاپن مصاحبه 

  

همصدایی اصلاح‌طلبان برای ایجاد تغییر در سیاست خارجی!دو روزنامه اصلاح‌طلب «شرق» و «اعتماد» امروز در اقدامی هماهنگ یا شاید هم اتفاقی از لزوما بازنگری و تغییر ریل‌گذاری در سیاست خارجی نوشته‌اند.
فردا اصلاح طلبان سیاست خارجی دولت 

  

اعتراف اسرائیل به گفتن دروغ بزرگی علیه ایرانمردی که ارتش اسرائیل را اداره می کرد معتقد است که خروج آمریکا از برجام برای اسرائیل تأثیر منفی داشت و ایران را از تمامی محدودیت ها رها ساخت و برنامه هسته ای اش را به یک مرحله بسیار پیشرفته رساند. این در حالی بود که خروج آمریکا از برجام به منزله یک پیروزی تاریخی برای اسرائیل و تضمینی برای امنیتش قلمداد می شد...
مثلث ایران ایران و آمریکا دونالد ترامپ 

  

واکنش رئیس بانک مرکزی به قیمت دلار: نه بابا چه خبره!واکنش جالب رئیس‌کل بانک مرکزی به 32هزار تومانی شدن دلار: نه بابا چه خبره!
مستقل‌آنلاین بانک مرکزی بانک قیمت 

  

واکسن نزده ها بخوانند!در ترددهای شخصی افرادی که دو دُز واکسن را نزده باشند و بخواهند به شهر‌های قرمز یا نارنجی کرونایی سفر کنند، مشمول جریمه یک میلیون تومانی خواهند شد. تردد واکسن نزده ها به شهر‌های زرد هم جریمه 500 هزار تومانی به همراه دارد.
مستقل‌آنلاین دلار سفر 

  

آیت الله مکارم: نظام آموزشی باید شیعی و اسلامی شودآیت الله مکارم شیرازی گفت: دستاوردهای علمای بزرگ شیعه باید در کتب درسی دانش آموزان و دانشگاهیان گنجانده شود.
مستقل‌آنلاین آموزش نجوم حوزه 

  

فوری: پرسپولیس به خودش آمد| جای خالی کاپیتان پر شد؟مدافعان پرسپولیس در غیاب سیدجلال حسینی عملکردی را از خود به نمایش گذاشتند تا در ادامه فصل نگرانی ها در خصوص غیبت های احتمالی کاپیتان اول سرخ ها کمتر از قبل باشد.
خانه فوتبال پرسپولیس بهاره رهنما محمدرضا گلزار 

  

اعضای کمیسیون امنیت ملی مجلس با وزیر خارجه دیدار می‌کننداین دیدار در روز جاری و در محل وزارت امور خارجه برگزار می شود.
مثلث مجلس شورای اسلامی کتایون ریاحی یارانه 

  

منشا ضعف‌ها در اداره شهر دوره چهارم شوراست/ "فساد" نتیجه نظارت حداقلی شوراییان استعضو اسبق شورای شهر تهران گفت: در فرهنگ مدیریتی هر کسی که بر سرکاری منصوب می‌شود و قدرت را به دست می‌گیرد، برای عملکرد مثبت و برنامه‌های مدیریتی گذشتگان اهمیتی قائل نبوده و نوعا به دنبال اِعمال نظرات شخصی و یا جناحی خودشان است.
ایلنا درآمد شورای شهر تهران تهران 

  

حاکمیت تحمل خود را در برابر اعتراضات معیشتی مردم بالا ببرد/ خودمان را فریب ندهیم/ وضعیت اقتصادی‌ هیچ کشوری با وجود تحریم‌ها، گل و بلبل نشده استقائم مقام حزب اعتماد ملی درباره علت افزایش اعتراض معیشتی مردم گفت: قبل از انتخابات رقبای اصلاح‌طلبان و حتی خود رئیس‌جمهور ‌گفتند سرنوشت معیشت مردم را به تحریم‌ها گره نمی‌زنیم. اما حالا آفتاب آمد دلیل آفتاب، می‌بینیم که سرنوشت همه چیز به تحریم‌ها گره خورده است. آیا می‌توان کشوری را به شهادت آورد که درگیر تحریم باشد ولی وضعیت اقتصادی‌اش گل و بلبل باشد؟
ایلنا ایران اصلاح طلبان بابک زنجانی 

  

قالیباف: شفافیت کل نظام باید از مجلس آغاز شودنماینده مردم تبریز در مجلس جزئیات جلسه غیر علنی صبح امروز مجلس درباره طرح شفافیت آرای نمایندگان را تشریح کرد.
فردا مجلس شورای اسلامی تبریز دولت 

  اخبار داغ
  

سیگنال مهم به بورس بازان /خریداران محتاط شدنداقتصادنیوز: با وجود سیگنال های مثبت در روز پایانی بازار سهام، خریداران همچنان با احتیاط نظاره گر بازار هستند.
اقتصادنیوز سهام 

  

تیک عصبی قاضی زاده هاشمی در برابر یک سوال جنجالی/ رئیس جمهور نمی خواهد مشکل بورس حل شود؟!7 ماه قبل بود که «سید امیرحسین قاضی زاده هاشمی» چشم در چشم میلیون‌ها مالباخته‌ی بورس، به آنان وعده داد که «سه روزه» مشکل بورس را حل خواهد کرد.
اقتصادنیوز رئیس جمهور ماه 

  

از بورس چه خبر؟بازار بورس درهفته جاری صعودی کج دار و مریز را تجربه کرد؛ به طوری که شاخص کل بورس تنها توانست نسبت به هفته قبل 0.69 درصد افزایش یابد. این در حالی است که شاخص کل با معیار هم وزن نسبت به هفته قبل کاهشی باقی ماند.
نامه نیوز ایران خودرو خودرو وزن 

  

بیل گیتس زمان پایان کرونا را پیش بینی کرد!بیل گیتس میلیاردر آمریکایی و صاحب شرکت معروف مایکروسافت در صفحه مجازی خود با انتشار یک یادداشت پایان کرونا را پیشبینی کرد!
گسترش بیل گیتس مایکروسافت تولید 

  

قیمت دلار، یورو و درهم در بازار امروز پنجشنبه 1400/09/18قیمت دلار و قیمت درهم امروز رشد را تجربه کرد.
اقتصادنیوز قیمت دلار یورو 

  

پیش بینی های مهم و اساسی از قیمت دلار در بازارقیمت دلار در معاملات پشت خطی شب گذشته نزولی شد.
گسترش وین دولت قیمت 

  

قیمت سکه امامی امروز پنجشنبه 1400/09/18قیمت سکه امامی در بازار امروز 20 هزار تومان ارزان شد.
اقتصادنیوز قیمت 

  

آلودگی هوا، کرونا را افزایش می دهدمعاون فنی مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت گفت: متاسفانه در همه شرایط باید جامعه را به انجام ورزش و تحرکات بدنی توصیه کنیم اما در شرایط آلودگی هوا، تقاضا داریم که افراد تا حد امکان از تردد در فضای باز که آنها را بیشتر در معرض آلاینده های هوا قرار می دهد، خودداری کنند.
برنا آلودگی هوا سلامت ورزش 

  

شیوع دوباره کرونا در چین / تردید در مورد تاثیر واکسن‌های چینیبا شیوع دوباره کرونا در چین، تردید‌ها درباره ایمنی واکسن‌ چینی بیشترشده است.
مملکت‌آنلاین چین ویروس تولید 

  

تحقق افزایش حداکثر ایمنی در برابر کرونا با تزریق دز سومبر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، ایمنی ناشی از واکسن های کرونا می تواند 6 تا 8 ماه پایدار باشد و بعد از این مدت ایمنی حاصل از واکسن افت نسبی پیدا می کند، برای افزایش حداکثر ایمنی همزمان با ادامه برنامه واکسیناسیون نوبت اول و دوم، باید تزریق دز یادآور (سوم) انجام شود.
۵۵ آنلاین درمان خبرنگار وزارت بهداشت 

  

پیش بینی قیمت دلار در روز مذاکرات ویناقتصادنیوز: قیمت دلار در معاملات پشت خطی شب گذشته نزولی شد.
اقتصادنیوز قیمت دلار وین